{"id":1470,"count":199,"description":"<h2><b>Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (krwiono\u015bnego) \u2013 czym s\u0105?<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<b>Choroby uk\u0142adu krwiono\u015bnego <\/b><span style=\"font-weight: 400\">to bardzo szeroka i zr\u00f3\u017cnicowana grupa schorze\u0144. Z uwagi na kluczow\u0105 rol\u0119, jak\u0105 <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/\">uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia<\/a> odgrywa w funkcjonowaniu ca\u0142ego organizmu, jego patologie wp\u0142ywaj\u0105 na dobrostan licznych narz\u0105d\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w. Rozw\u00f3j wielu chor\u00f3b z tej grupy zale\u017cy od konstelacji czynnik\u00f3w ryzyka \u2013 zar\u00f3wno wrodzonych, warunkowanych genetycznie, jak i bardzo cz\u0119sto istotnych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych, takich jak cho\u0107by dieta, poziom aktywno\u015bci fizycznej czy stosowanie u\u017cywek.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<b>Choroby uk\u0142adu krwiono\u015bnego <\/b><span style=\"font-weight: 400\">s\u0105 schorzeniami cz\u0119stymi, mog\u0105cymi prowadzi\u0107 do niepe\u0142nosprawno\u015bci, niezdolno\u015bci do pracy, a nawet \u015bmierci. Przez lata pozostawa\u0142y zreszt\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 zgon\u00f3w w naszym kraju.\u00a0<\/span>\r\n<h2><b>Budowa uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<h3><b>Serce<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Serce to centralny narz\u0105d <\/span><b>uk\u0142adu krwiono\u015bnego<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Po\u0142o\u017cone jest w \u015br\u00f3dpiersiu \u015brodkowym. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105 cztery jamy:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><b>dwa przedsionki \u2013 prawy i lewy, <\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><b>dwie komory \u2013 prawa i lewa.<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> \u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Krew dop\u0142ywa do serca \u017cy\u0142ami \u2013 do prawego przedsionka \u017cy\u0142\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 g\u00f3rn\u0105 i doln\u0105, a do lewego przedsionka czterema \u017cy\u0142ami p\u0142ucnymi. Z przedsionk\u00f3w przep\u0142ywa do kom\u00f3r, a wyp\u0142ywa t\u0119tnicami \u2013 z prawej komory do<\/span><b> t\u0119tnicy p\u0142ucnej<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, a z lewej komory do <\/span><b>aorty<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Serce otoczone jest <\/span><b>osierdziem<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z dw\u00f3ch blaszek, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi znajduje si\u0119 jama osierdzia.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Swoisty stela\u017c dla tkanek buduj\u0105cych narz\u0105d stanowi szkielet serca zbudowany z tkanki \u0142\u0105cznej. W jego sk\u0142ad wchodz\u0105 pier\u015bcienie w\u0142\u00f3kniste, tr\u00f3jk\u0105ty w\u0142\u00f3kniste oraz cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142oniasta przegrody komorowej. Szkielet serca stanowi miejsce przyczepu dla tkanki mi\u0119\u015bniowej tworz\u0105cej mi\u0119sie\u0144 serca oraz dla zastawek serca. <\/span><b>Mi\u0119sie\u0144 serca <\/b><span style=\"font-weight: 400\">buduje r\u00f3\u017cni\u0105ca si\u0119 od innych mi\u0119\u015bni\u00f3wek organizmu tkanka mi\u0119\u015bniowa sercowa. Grubo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia jest najwi\u0119ksza w obr\u0119bie lewej komory serca, kt\u00f3ra odpowiada za \u201epompowanie\u201d krwi do kr\u0105\u017cenia obwodowego. Za dostarczanie krwi, a wraz z ni\u0105 tlenu i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych do kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia serca odpowiadaj\u0105 <\/span><b>t\u0119tnice wie\u0144cowe prawa i lewa<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, kt\u00f3re rozpoczynaj\u0105 sw\u00f3j bieg, odchodz\u0105c od pocz\u0105tkowego odcinka aorty, a nast\u0119pnie rozga\u0142\u0119ziaj\u0105 si\u0119, zaopatruj\u0105c mi\u0119sie\u0144.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Pomi\u0119dzy przedsionkami i komorami serca znajduj\u0105 si\u0119 <\/span><b>zastawki przedsionkowo-komorowe:<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">prawa, zwana tr\u00f3jdzieln\u0105, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z trzech p\u0142atk\u00f3w,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">lewa, zwana mitraln\u0105 lub dwudzieln\u0105, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z dw\u00f3ch p\u0142atk\u00f3w.\u00a0\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Zastawki znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pomi\u0119dzy lewym przedsionkiem i aort\u0105 oraz pomi\u0119dzy prawym przedsionkiem i t\u0119tnic\u0105 p\u0142ucn\u0105. Zastawki zapewniaj\u0105 jednokierunkowy przep\u0142yw krwi \u2013 z przedsionk\u00f3w do kom\u00f3r i z kom\u00f3r do t\u0119tnic.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Za generowanie i przewodzenie impuls\u00f3w warunkuj\u0105cych rytmiczn\u0105 prac\u0119 serca odpowiada jego <\/span><b>uk\u0142ad bod\u017acoprzewodz\u0105cy<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Struktur\u0105 wytwarzaj\u0105c\u0105 pobudzenia w warunkach prawid\u0142owych jest <\/span><b>w\u0119ze\u0142 zatokowo-przedsionkowy<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, zlokalizowany w \u015bcianie prawego przedsionka. Generuje on <\/span><b>rytm podstawowy o cz\u0119sto\u015bci 65-70 na minut\u0119<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Za przewodzenie pobudze\u0144 z przedsionk\u00f3w do mi\u0119\u015bnia kom\u00f3r oraz w przypadku uszkodzenia wy\u017cszych pi\u0119ter za generowanie impuls\u00f3w rytmu zast\u0119pczego wolniejszego od rytmu zatokowego odpowiadaj\u0105 w\u0119ze<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u0142 przedsionkowo-komorowy oraz p\u0119czek przedsionkowo-komorowy.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Du\u017cy i ma\u0142y obieg krwi \u2013 schemat uproszczony<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<b>Du\u017cy obieg krwi,<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> zwany te\u017c kr\u0105\u017ceniem og\u00f3lnym, odpowiada za dostarczenie utlenowanej krwi i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych do tkanek organizmu oraz odprowadzenie z nich produkt\u00f3w metabolizmu i dwutlenku w\u0119gla. Rozpoczyna si\u0119 on od opuszki aorty, tu\u017c za zastawk\u0105 dziel\u0105c\u0105 aort\u0119 i lew\u0105 komor\u0119. Utlenowana krew trafia do aorty, nast\u0119pnie do jej odga\u0142\u0119zie\u0144, coraz mniejszych t\u0119tnic i do naczy\u0144 w\u0142osowatych, na poziomie kt\u00f3rych dochodzi do wymiany gazowej oraz sk\u0142adnik\u00f3w mi\u0119dzy krwi\u0105 i kom\u00f3rkami tworz\u0105cymi tkanki. <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/krew-i-jej-skladniki\/\">Krew<\/a> odp\u0142ywa \u017cy<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u0142kami tworz\u0105cymi <\/span><span style=\"font-weight: 400\">coraz wi\u0119ksze \u017cy\u0142y, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 finalnie w \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wne g\u00f3rn\u0105 i doln\u0105, uchodz\u0105ce do prawego przedsionka.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<b>Ma\u0142y obieg krwi<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> rozpoczyna si\u0119 w miejscu odej\u015bcia z prawej komory t\u0119tnicy p\u0142ucnej. Odtlenowana krew, bogata w dwutlenek w\u0119gla, dop\u0142ywa t\u0119tniczkami do naczy\u0144 w\u0142osowatych p\u0142uc, gdzie zachodzi wymiana gazowa \u2013 krew natlenowuje si\u0119 i usuwany jest z niej dwutlenek w\u0119gla. Nast\u0119pnie natlenowana krew p\u0142ynie naczyniami \u017cylnymi do \u017cy\u0142 p\u0142ucnych, kt\u00f3re uchodz\u0105 do lewego przedsionka.\u00a0<\/span>\r\n<h2><b>Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia \u2013 rodzaje<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<b>Choroby uk\u0142adu krwiono\u015bnego <\/b><span style=\"font-weight: 400\">to bardzo szeroka i r\u00f3\u017cnorodna grupa. Nie spos\u00f3b zatem dok\u0142adnie opisa\u0107 patogenez\u0119, przebieg czy leczenie ka\u017cdej z nich. Poni\u017cej znajduje si\u0119 przedstawienie kilku wybranych jednostek chorobowych.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Choroba niedokrwienna serca<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Choroba niedokrwienna serca to stan, w kt\u00f3rym dochodzi do niedokrwienia mi\u0119\u015bnia sercowego. Mo\u017ce zaistnie\u0107 w wielu mechanizmach, jednak najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 s\u0105 zmiany w t\u0119tnicach wie\u0144cowych, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/miazdzyca-przyczyny-objawy\/\">mia\u017cd\u017cyca<\/a> \u2013 m\u00f3wimy w\u00f3wczas o <\/span><b>chorobie wie\u0144cowej.<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105 dzieli si\u0119 na<\/span><b> przewlek\u0142e zespo\u0142y wie\u0144cowe<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, w kt\u00f3rych nat\u0119\u017cenie objaw\u00f3w nie zwi\u0119ksza si\u0119 przez co najmniej 2 poprzedzaj\u0105ce miesi\u0105ce, oraz <\/span><b>ostre zespo\u0142y wie\u0144cowe<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. W grupie ostrych zespo\u0142\u00f3w wie\u0144cowych znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zawa\u0142 serca.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\"><a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/nadcisnienie-tetnicze-jak-sie-je-leczy\/\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a> to bardzo cz\u0119sta choroba, dotykaj\u0105ca 32% doros\u0142ej populacji naszego kraju. Cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u m\u0119\u017cczyzn. Wyr\u00f3\u017cniamy nadci\u015bnienie t\u0119tnicze:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><b>pierwotne<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, stanowi\u0105ce ponad 90% przypadk\u00f3w, zale\u017cne zar\u00f3wno od czynnik\u00f3w genetycznych, jak i \u015brodowiskowych,\u00a0\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><b>wt\u00f3rne<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, rozwijaj\u0105ce si\u0119 w przebiegu innych chor\u00f3b, w tym chor\u00f3b nerek, schorze\u0144 endokrynologicznych czy zw\u0119\u017ce\u0144 t\u0119tnic nerkowych.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h3><b>Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Prawid\u0142owym, fizjologicznym rytmem serca jest generowany przez w\u0119ze\u0142 zatokowo-przedsionkowy miarowy rytm o cz\u0119sto\u015bci ok. 65-70 uderze\u0144 na minut\u0119. W wyniku rozmaitych mechanizm\u00f3w mo\u017ce jednak dochodzi\u0107 do powstawania zaburze\u0144 rytmu serca. Dzielimy je na <\/span><b>nadkomorowe <\/b><span style=\"font-weight: 400\">oraz <\/span><b>komorowe<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Mog\u0105 one przebiega\u0107 bezobjawowo, sk\u0105poobjawowo lub powodowa\u0107 powa\u017cne objawy, a nawet prowadzi\u0107 do zatrzymania kr\u0105\u017cenia i zgonu.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Jednym z najbardziej znanych schorze\u0144 z grupy zaburze\u0144 rytmu jest <\/span><b>migotanie przedsionk<\/b><b>\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400\">.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<b>Inne choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia:<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">przewlek\u0142a i ostra niewydolno\u015b\u0107 serca,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">kardiomiopatie,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">wady serca,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">mia\u017cd\u017cyca,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">zapalenia mi\u0119\u015bnia sercowego,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">zapalenie i inne choroby osierdzia,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">zapalenie i inne choroby wsierdzia,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">choroby t\u0119tnic,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">\u017cylna choroba zakrzepowo- zatorowa,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">choroby \u017cy\u0142 obwodowych,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">nadci\u015bnienie p\u0142ucne,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">nowotwory serca,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">inne.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><b>Jak objawiaj\u0105 si\u0119 choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia?<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<h3><b>Choroba niedokrwienna serca<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Typowym objawem choroby niedokrwiennej serca jest <\/span><b>b\u00f3l d\u0142awicowy<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Charakteryzuje go:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">lokalizacja zamostkowa, z mo\u017cliwym promieniowaniem do okolicy szyi, \u017cuchwy, ramion (cz\u0119\u015bciej lewego) czy nadbrzusza (niekiedy jedyna lokalizacja b\u00f3lu!),\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">charakter uciskowy, gniot\u0105cy lub d\u0142awi\u0105cy,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">wyst\u0119powanie prowokowane wysi\u0142kiem fizycznym,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">ust\u0119powanie po odpoczynku lub zwykle w ci\u0105gu 1-3 minut po przyj\u0119ciu podj\u0119zykowym nitrogliceryny.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Objawami mog\u0105cymi wyst\u0119powa\u0107 zamiast b\u00f3lu s\u0105:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">duszno\u015b\u0107,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">zm\u0119czenie,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">nudno\u015bci i <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/bol-brzucha-rodzaje-i-przyczyny\/\">b\u00f3le brzucha<\/a>.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">UWAGA!<\/span><span style=\"font-weight: 400\"> W niestabilnych zespo\u0142ach wie\u0144cowych b\u00f3l mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w czasie spoczynku oraz nie ust\u0119powa\u0107 po up\u0142ywie do 5 minut od przyj\u0119cia nitrogliceryny. Mog\u0105 mu towarzyszy\u0107 poty, <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/nudnosci-i-wymioty-jakie-moga-byc-ich-przyczyny\/\">nudno\u015bci czy wymioty<\/a>. W takich przypadkach nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 pogotowie.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze charakteryzuje si\u0119 podwy\u017cszeniem ci\u015bnienia t\u0119tniczego <\/span><b>skurczowego<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> do warto\u015bci r\u00f3wnych lub przekraczaj\u0105cych<\/span><b> 140 mmHg<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> i\/lub ci\u015bnienia <\/span><b>rozkurczowego<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> do warto\u015bci r\u00f3wnych lub przekraczaj\u0105cych <\/span><b>90 mmHg.<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Zaburzenia przewodzenia polegaj\u0105 na nieprawid\u0142owym przewodzeniu impuls\u00f3w w uk\u0142adzie bod\u017acoprzewodz\u0105cym serca.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Po\u015br\u00f3d objaw\u00f3w tej grupy schorze\u0144 mo\u017cemy znale\u017a\u0107 np.:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">ko\u0142atanie serca,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">omdlenia, <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/pytania-pacjenta\/niskie-cisnienie-i-zawroty-glowy-jak-sobie-radzic-z-hipotonia\/\">zawroty g\u0142owy<\/a>,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400\">spadek tolerancji wysi\u0142ku, duszno\u015b\u0107 wysi\u0142kow\u0105.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h2><b>Choroby uk\u0142adu krwiono\u015bnego \u2013 jak wygl\u0105da leczenie?<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<h3><b>Choroba niedokrwienna serca<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">W chorobie wie\u0144cowej stosuje si\u0119 zar\u00f3wno leczenie farmakologiczne ostre i przewlek\u0142e, jak i leczenie inwazyjne \u2013 przezsk\u00f3rne interwencje wie\u0144cowe w czasie koronarografii lub operacyjne \u2013 pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe, znane r\u00f3wnie\u017c pod nazw\u0105 by-pass\u00f3w. Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa odpowiednie \u017cywienie i regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna w okresie oko\u0142ozawa\u0142owym i pozawa\u0142owym w ramach rehabilitacji kardiologicznej.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">W terapii nadci\u015bnienia t\u0119tniczego istotne znaczenie ma nie tylko farmakoterapia, ale i modyfikacja stylu \u017cycia oraz w przypadku nadci\u015bnienia wt\u00f3rnego leczenie schorze\u0144 podstawowych.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Zaburzenia rytmu serca i przewodzenia<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">W terapii stosuje si\u0119 leczenie farmakologiczne, elektrofizjologiczne oraz implantacje urz\u0105dze\u0144 wszczepialnych, np. kardiostymulator\u00f3w.\u00a0<\/span>\r\n<h2><b>Profilaktyka uk\u0142adu krwiono\u015bnego, czyli jak o niego dba\u0107?<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h2>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Na rozw\u00f3j <\/span><b>chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> wp\u0142ywaj\u0105 liczne czynniki \u2013 predyspozycje genetyczne, czynniki \u015brodowiskowe, a tak\u017ce obecno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych schorze\u0144. Profilaktyka sercowo-naczyniowa jest wi\u0119c wielokierunkowa. Do wa\u017cnych jej element\u00f3w nale\u017c\u0105 dieta, utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a, zaprzestanie palenia tytoniu, aktywno\u015b\u0107 fizyczna i optymalne leczenie chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Dieta<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Jest jednym z filar\u00f3w profilaktyki sercowo-naczyniowej. Jej wa\u017cnymi elementami s\u0105:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">zwi\u0119kszenie spo\u017cycia <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/blonnik-pokarmowy-w-jakich-produktach-go-znajdziemy\/\">b\u0142onnika pokarmowego<\/a>,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">codzienne spo\u017cycie 5 porcji warzyw i owoc\u00f3w (ok. 80 g ka\u017cda),\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">ograniczenie dobowego spo\u017cycia soli kuchennej do maksymalnie 5 g,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">spo\u017cywanie ryb min. 1 raz w tygodniu,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">ograniczenie spo\u017cycia t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i trans (nienasyconych),\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">ograniczenie spo\u017cycia alkoholu.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Wzorcem diety najbli\u017cszym tym kryteriom jest dieta \u015br\u00f3dziemnomorska.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Zar\u00f3wno nadwaga, jak i <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/otylosc-rodzaje-choroby-towarzyszace-leczenie\/\">oty\u0142o\u015b\u0107<\/a> stanowi\u0105 czynniki ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych oraz zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zgonu z ich powodu. Celem jest utrzymanie masy cia\u0142a odpowiedniej dla p\u0142ci i danego wieku.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna jest wa\u017cnym elementem prewencji sercowo-naczyniowej. Du\u017ce znaczenie maj\u0105 tu \u0107wiczenia aerobowe, do kt\u00f3rych nale\u017cy np. marsz, nordic walking czy bieganie. Zaleca s\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u0107wiczenia si\u0142owe.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Osobom bez chor\u00f3b sercowo-naczyniowych zaleca si\u0119 aktywno\u015b\u0107 o co najmniej umiarkowanym nasileniu w ilo\u015bci minimum 2-2,5 godziny tygodniowo. W przypadku chorych obci\u0105\u017conych kardiologicznie zaleca si\u0119 minimum 3 x 30 minut aktywno\u015bci o co najmniej umiarkowanej intensywno\u015bci.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Intensywno\u015b\u0107 i rodzaj \u0107wicze\u0144 nale\u017cy dostosowa\u0107 do wieku, sprawno\u015bci i chor\u00f3b towarzysz\u0105cych.\u00a0<\/span>\r\n<h3><b>Optymalne leczenie chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych<\/b><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0<\/span><\/h3>\r\n<span style=\"font-weight: 400\">Profilaktyka uk\u0142adu krwiono\u015bnego polega tak\u017ce na optymalnym leczeniu nadci\u015bnienia t\u0119tniczego, <a href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/cukrzyca-rodzaje-objawy-leczenie\/\">cukrzycy<\/a>, dyslipidemii a w razie wskaza\u0144 leczeniu przeciwp\u0142ytkowym.\u00a0<\/span>\r\n\r\n<span style=\"font-weight: 400\">\u0179r\u00f3d\u0142a:\u00a0<\/span>\r\n<ul>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">Wytyczne ESC dotycz\u0105ce prewencji chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej w 2016 roku Sz\u00f3sta Wsp\u00f3lna Grupa Robocza Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i innych towarzystw naukowych ds. prewencji sercowo-naczyniowej w praktyce klinicznej (z\u0142o\u017cona z przedstawicieli 10 towarzystw i zaproszonych ekspert\u00f3w), Kardiologia Polska 2016; 74, 9: 821\u2013936; DOI: 10.5603\/KP.2016.0120, ISSN 0022\u20139032,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">Budaj A., Br\u0105sewicz A. Undas A., Niewi\u0144ski P., Pasierski T., Banasiak W., Wysocki H., Bednarz B., Hadzik B., Polo\u0144ski L., Sadowski J., K\u0119dziora A, Pi\u0105tek J, Wierzbicki K., Bochenek M., \u201eChoroba niedokrwienna serca\u201d w Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Krak\u00f3w, 2020, s. 167-225,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">Turz- Gluza M., \u201eZaburzenia rytmu serca i przewodzenia\u201d w\u00a0 Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Krak\u00f3w, 2020, s. 226-294,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">Januszewicz A., Prejbisz A., Dobrowolski P. \u201eNadci\u015bnienie t\u0119tnicze\u201d\u00a0 Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Krak\u00f3w, 2020, s. 438- 460,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">Cybulska B., Guzik T, Undas A., K\u0142osiewicz- Latoszek L., Szczeklik A., Szostak W. B. \u201eMia\u017cd\u017cyca i ryzyko sercowo- naczyniowe\u201d Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Krak\u00f3w, 2020, s. 147-155,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">O. Narkiewicz, S. W\u00f3jcik, J. Dziewiatkowski \u201eJama klatki piersiowej\u201d w Anatomia cz\u0142owieka tom III, pod red. O. Narkiewicz, J. Mory\u015b, wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2010, s. 29-56,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t<li><span style=\"font-weight: 400\">W.W. Pawlik, S. J. Konturek \u201eFizjologia uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia\u201d w Konturek Fizjologia Cz\u0142wieka, Podrecznika dla student\u00f3w medycyny, pod red. S.J. Konturek, wyd. Elsevier Urban&amp;Partner, Wroc\u0142aw, 2013, s. 149-226, NATPOL 2011.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>","link":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/","name":"Uk\u0142ad krwiono\u015bny","slug":"uklad-krwionosny","taxonomy":"category","parent":4,"meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v25.5 (Yoast SEO v25.5) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (krwiono\u015bnego) \u2013 rodzaje, objawy, higiena, porady, leczenie\u00a0 - Poradnik Gemini<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Archiwa Uk\u0142ad krwiono\u015bny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poradnik Gemini\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/w-tre\u015bci1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"710\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"457\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"CollectionPage\",\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/\",\"url\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/\",\"name\":\"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (krwiono\u015bnego) \u2013 rodzaje, objawy, higiena, porady, leczenie\u00a0 - Poradnik Gemini\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website\"},\"description\":\"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},[],{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website\",\"url\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/\",\"name\":\"Poradnik Gemini\",\"description\":\"Poradnik Gemini to blog informacyjno - edukacyjny o tematyce prozdrowotnej tworzony przez wykwalifikowanych specjalist\u00f3w. Pomagamy zadba\u0107 o zdrowie  dzieci, przysz\u0142ych mam, m\u0119\u017cczyzn oraz os\u00f3b starszych. Odpowiadamy tak\u017ce na pytania pacjent\u00f3w.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization\",\"name\":\"Poradnik Gemini\",\"url\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg\",\"width\":219,\"height\":51,\"caption\":\"Poradnik Gemini\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/apteka.internetowa.gemini\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (krwiono\u015bnego) \u2013 rodzaje, objawy, higiena, porady, leczenie\u00a0 - Poradnik Gemini","description":"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Archiwa Uk\u0142ad krwiono\u015bny","og_description":"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie","og_url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/","og_site_name":"Poradnik Gemini","og_image":[{"width":710,"height":457,"url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/w-tre\u015bci1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"CollectionPage","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/","name":"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (krwiono\u015bnego) \u2013 rodzaje, objawy, higiena, porady, leczenie\u00a0 - Poradnik Gemini","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website"},"description":"Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 b\u00f3lem, duszno\u015bciami czy podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Sprawd\u017a, jak przebiega ich leczenie","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/uklad-krwionosny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL"},[],{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/","name":"Poradnik Gemini","description":"Poradnik Gemini to blog informacyjno - edukacyjny o tematyce prozdrowotnej tworzony przez wykwalifikowanych specjalist\u00f3w. Pomagamy zadba\u0107 o zdrowie  dzieci, przysz\u0142ych mam, m\u0119\u017cczyzn oraz os\u00f3b starszych. Odpowiadamy tak\u017ce na pytania pacjent\u00f3w.","publisher":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization","name":"Poradnik Gemini","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg","width":219,"height":51,"caption":"Poradnik Gemini"},"image":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/apteka.internetowa.gemini"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/1470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories"}],"about":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/taxonomies\/category"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/4"}],"wp:post_type":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/posts?categories=1470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}