{"id":1589,"count":31,"description":"

Ortopedia \u2013 co to za dziedzina?<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\r\nOrtopedia to dzia\u0142 medycyny, kt\u00f3ry skupia si\u0119 na leczeniu wad wrodzonych, chor\u00f3b i uraz\u00f3w uk\u0142adu ruchu. Na uk\u0142ad ruchu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ko\u015bci, stawy, wi\u0119zad\u0142a, \u015bci\u0119gna, mi\u0119\u015bnie, a nawet nerwy i naczynia. Termin ortopedia w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu oznacza \u201eproste dziecko\u201d (z greckiego <\/span>orthos<\/span><\/i> \u2013 prosty\/prawid\u0142owy, <\/span>paidia<\/span><\/i> \u2013 dziecko), poniewa\u017c pocz\u0105tkowo lekarze tej dziedziny zajmowali si\u0119 leczeniem skrzywie\u0144 kr\u0119gos\u0142upa u dzieci. Wraz z rozwojem medycyny rola ortopedii wzros\u0142a i obj\u0119\u0142a leczenie ca\u0142ego uk\u0142adu ruchu we wszystkich grupach wiekowych. Z ortopedi\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zana jest <\/span>chirurgia urazowa<\/b> nazywana inaczej <\/span>traumatologi\u0105<\/b>. Jej istot\u0105 jest operacyjne leczenie uk\u0142adu kostno-stawowego po urazach.\u00a0<\/span>\r\n

Kim jest i czym si\u0119 zajmuje ortopeda?<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\r\nOrtopeda to lekarz, kt\u00f3ry odby\u0142 specjalizacj\u0119 w dziedzinie ortopedii i traumatologii narz\u0105du ruchu<\/b>. Szkolenie specjalizacyjne mo\u017ce podj\u0105\u0107 absolwent wydzia\u0142u lekarskiego, kt\u00f3ry odby\u0142 sta\u017c podyplomowy i zda\u0142 Lekarski Egzamin Ko\u0144cowy (LEK). Specjalizacja z ortopedii trwa 6 lat. Jest to czas, w kt\u00f3rym lekarz pod opiek\u0105 kierownika specjalizacji wykonuje i doskonali wszystkie czynno\u015bci z zakresu tej dziedziny. <\/span>Ortopeda zajmuje si\u0119 leczeniem wrodzonych<\/b> dysfunkcji narz\u0105du ruchu<\/b> (dysplazje kostne i deformacje ko\u0144czyn) <\/span>oraz tych nabytych, takich jak uszkodzenia pourazowe, zaka\u017cenia, stany zapalne, zmiany zwyrodnieniowe i nowotwory<\/b>. W swojej pracy wykorzystuje zar\u00f3wno metody leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego. Musi mie\u0107 szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 wiedz\u0119 z zakresu anatomii cz\u0142owieka oraz fizjologii ruchu. Ponadto planuje i kontroluje proces rehabilitacji. <\/span>W procesie diagnostycznym opr\u00f3cz wywiadu i badania fizykalnego ortopeda wykorzystuje przede wszystkim badania obrazowe<\/b>, takie jak zdj\u0119cia rentgenowskie (RTG), ultrasonografi\u0119 (USG, tomografia komputerowa (TK) oraz rezonans magnetyczny (RM). W razie konieczno\u015bci dok\u0142adniejszego zobrazowania struktur wewn\u0105trzstawowych rezonans magnetyczny poszerza si\u0119, podaj\u0105c do jamy stawu \u015brodek kontrastuj\u0105cy \u2013 taka odmiana badania nazywana jest <\/span>artrografi\u0105<\/b>. U os\u00f3b z podejrzeniem osteoporozy wykonuje si\u0119 tzw. <\/span>densytometri\u0119<\/b>, czyli ocen\u0119 g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci.\u00a0<\/span>\r\n
Aby skorzysta\u0107 z bezp\u0142atnej wizyty u ortopedy w ramach NFZ, konieczne jest skierowanie.<\/b>\u00a0\u00a0<\/span><\/blockquote>\r\nSkierowanie do poradni ortopedycznej wystawia lekarz rodzinny lub inny lekarz, kt\u00f3ry udziela \u015bwiadcze\u0144 na podstawie umowy z NFZ.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n

Schorzenia ortopedyczne \u2013 rodzaje<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\r\nSchorzenia dotykaj\u0105ce narz\u0105du ruchu mo\u017cna podzieli\u0107 na:\u00a0<\/span>\r\n
    \r\n \t
  • wady wrodzone, <\/b>np. kr\u0119cz szyjny, stopa ko\u0144sko-szpotawa, kolano przygi\u0119te;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • choroby zwyrodnieniowe,<\/b> np. choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w, guzki Heberdena, guzki Boucharda, choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego, zmiany zwyrodnieniowe kr\u0119gos\u0142upa;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • urazy i kontuzje<\/b> \u2013 z\u0142amania ko\u015bci, zwichni\u0119cia i skr\u0119cenia stawu;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • choroby zapalne staw\u00f3w, <\/b>np. reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w, dna moczanowa, gor\u0105czka reumatyczna, m\u0142odzie\u0144cze zesztywniaj\u0105ce zapalenie staw\u00f3w kr\u0119gos\u0142upa, m\u0142odzie\u0144cze reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • choroby metaboliczne ko\u015bci,<\/b> np. osteoporoza, osteomalacja;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • nowotwory<\/b> \u2013 wywodz\u0105ce si\u0119 z tkanki kostnej (kostniaki), chrz\u0119stnej (chrz\u0119stniaki), w\u0142\u00f3knistej (w\u0142\u00f3kniaki) oraz wyro\u015bla chrz\u0119stno-kostne i guzy osteolityczne;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • artropatie (choroby staw\u00f3w) wywo\u0142ane czynnikami zaka\u017anymi, <\/b>np. ropne zapalenie staw\u00f3w wywo\u0142ane przez gronkowce, pneumokoki, paciorkowce, meningokoki, gru\u017alicze zapalenie staw\u00f3w;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • wady postawy<\/b> \u2013 kifoza, lordoza, skolioza;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • uszkodzenia nerw\u00f3w obwodowych (neuropatie), <\/b>np. rwa kulszowa, zesp\u00f3\u0142 cie\u015bni nadgarstka, zesp\u00f3\u0142 Rotha, neuropatia strza\u0142kowa;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
  • choroby nerwowo-mi\u0119\u015bniowe, <\/b>np. m\u00f3zgowe pora\u017cenie dzieci\u0119ce, przepuklina oponowo-rdzeniowa.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n

    Najcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\r\nChoroby uk\u0142adu ruchu mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 os\u00f3b w ka\u017cdym wieku. Mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 u os\u00f3b wykonuj\u0105cych zar\u00f3wno prac\u0119 fizyczn\u0105, jak i umys\u0142ow\u0105. Ryzyko zachorowania na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wzrasta wraz z wiekiem.\u00a0\u00a0<\/span>\r\n\r\nNajcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne:\u00a0<\/span>\r\n
      \r\n \t
    • Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w<\/b> \u2013 to najpowszechniejsza choroba uk\u0142adu ruchu. Prawdopodobie\u0144stwo pojawienia si\u0119 objawowych zmian zwyrodnieniowych ro\u015bnie wraz z wiekiem. Wed\u0142ug ameryka\u0144skich bada\u0144 u os\u00f3b po 45. roku \u017cycia dolegliwo\u015bci ze strony stawu kolanowego ujawniaj\u0105 si\u0119 nawet u 38% os\u00f3b, a zwyrodnienie staw\u00f3w dotyka oko\u0142o 27% populacji. Nie ma dok\u0142adnych danych na temat cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w w naszym kraju, ale szacuje si\u0119, \u017ce cierpi na ni\u0105 oko\u0142o 2 milion\u00f3w Polak\u00f3w. Na skutek dzia\u0142ania czynnik\u00f3w mechanicznych i biologicznych dochodzi do zaburzenia struktury i ubytk\u00f3w chrz\u0105stki stawowej, kt\u00f3ra w normalnych warunkach amortyzuje ruchy stawu. Post\u0119p choroby prowadzi do upo\u015bledzenia funkcji staw\u00f3w, co klinicznie manifestuje si\u0119 b\u00f3lem, ograniczeniem ruchomo\u015bci i charakterystycznym \u201etrzeszczeniem\u201d staw\u00f3w. Dochodzi tak\u017ce do zniekszta\u0142cenia i poszerzenia staw\u00f3w, kt\u00f3re wykazuj\u0105 bolesno\u015b\u0107 podczas ucisku. Najcz\u0119\u015bciej choroba zwyrodnieniowa obejmuje stawy biodrowe (koksartroza), kolanowe (gonartroza) i stawy r\u0105k (np. guzki Heberdena i Boucharda).\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Z\u0142amania ko\u015bci<\/b> \u2013 inaczej przerwanie ci\u0105g\u0142o\u015bci ko\u015bci powsta\u0142e na skutek dzia\u0142ania du\u017cej si\u0142y, np. podczas upadku, uderzenia czy przeci\u0105\u017cenia. Osobnym zagadnieniem s\u0105 niskoenergetyczne z\u0142amania osteoporotyczne, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 zdarzy\u0107 tak\u017ce z b\u0142ahych powod\u00f3w na skutek zmian chorobowych w strukturze ko\u015bci. Z\u0142amanie mo\u017ce dotyczy\u0107 ka\u017cdej ko\u015bci i przytrafia si\u0119 osobom w ka\u017cdym wieku. \u015arednio co trzecie dziecko doznaje z\u0142amania ko\u015bci do 17. roku \u017cycia. Z\u0142amania dzieli si\u0119 na wyr\u00f3wnane i z przemieszczeniem, je\u015bli dojdzie do zmiany po\u0142o\u017cenia jej fragmentu wzgl\u0119dem pierwotnej osi. O z\u0142amaniach zamkni\u0119tych m\u00f3wimy, gdy uraz pozostaje niewidoczny go\u0142ym okiem, natomiast przy z\u0142amaniach otwartych dochodzi do przerwania ci\u0105g\u0142o\u015bci sk\u00f3ry. W takich wypadkach samo ustabilizowanie ko\u015bci przy pomocy gipsu nie wystarczy. Stosuje si\u0119 leczenie operacyjne polegaj\u0105ce na nastawieniu i mechanicznym zespoleniu ko\u015bci. Mo\u017cliwymi powik\u0142aniami z\u0142ama\u0144 s\u0105 krwawienia, uszkodzenia nerw\u00f3w i przykurcze stawowe,\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Osteoporoza<\/b> \u2013 to choroba metaboliczna tkanki kostnej, kt\u00f3ra prowadzi do obni\u017cenia g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci i spadku ich wytrzyma\u0142o\u015bci, co znacznie zwi\u0119ksza ryzyko z\u0142ama\u0144. Na zachorowanie szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 kobiety po menopauzie. Ze wzgl\u0119du na zmiany hormonalne dochodzi u nich do szybkiej utraty g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015b\u0107ca, co powoduje, \u017ce u ponad 30% z nich stwierdza si\u0119 osteoporoz\u0119. Wed\u0142ug danych z 2010 roku w Europie na osteoporoz\u0119 chorowa\u0142o 22 mln kobiet i 5,5 mln m\u0119\u017cczyzn. <\/span>Z\u0142amania osteoporotyczne s\u0105 niebezpieczne dla os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku i stanowi\u0105 trzeci\u0105 co do cz\u0119sto\u015bci przyczyn\u0119 \u015bmierci<\/b>, zaraz po nowotworach i chorobach uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. D\u0142ugotrwa\u0142e unieruchomienie negatywnie wp\u0142ywa na ca\u0142y organizm \u2013 upo\u015bledza funkcje narz\u0105d\u00f3w wewn\u0119trznych, pogarsza wentylacj\u0119 p\u0142uc i nasila niewydolno\u015b\u0107 kr\u0105\u017cenia. Najgro\u017aniejsze s\u0105 z\u0142amania bli\u017cszego ko\u0144ca ko\u015bci udowej. W\u015br\u00f3d kobiet, kt\u00f3re dozna\u0142y takiego urazu, a\u017c 20% umiera w ci\u0105gu roku od zdarzenia, a kolejne 30% pacjentek pozostaje trwale unieruchomionych, wymagaj\u0105c ca\u0142odobowej opieki. Pozosta\u0142e 40% os\u00f3b po d\u0142ugiej rehabilitacji nadal potrzebuje pomocy przy poruszaniu si\u0119. \u015amiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn jest jeszcze wy\u017csza i wynosi 30% w ci\u0105gu pierwszych 12 miesi\u0119cy od z\u0142amania.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Dna moczanowa<\/b> (inaczej artretyzm, podagra) \u2013 to zapalna choroba staw\u00f3w, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 w nast\u0119pstwie odk\u0142adania si\u0119 kryszta\u0142\u00f3w moczanu w p\u0142ynie stawowym. W pierwszej fazie choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 epizody napad\u00f3w dolegliwo\u015bci, kt\u00f3re samoistnie ust\u0119puj\u0105 w ci\u0105gu tygodnia. Niew\u0142a\u015bciwie kontrolowana, przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 hiperurykemia (zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie moczan\u00f3w w surowicy) mo\u017ce doprowadzi\u0107 do rozwoju drugiej, przewlek\u0142ej fazy schorzenia. W\u00f3wczas napady dolegliwo\u015bci powtarzaj\u0105 si\u0119 z coraz wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 i rozszerzaj\u0105 na wiele staw\u00f3w. Objawem dny moczanowej jest przede wszystkim b\u00f3l i obrz\u0119k staw\u00f3w, a tak\u017ce zaczerwieniona, nadwra\u017cliwa na bod\u017ace, napi\u0119ta sk\u00f3ra, og\u00f3lne os\u0142abienie i gor\u0105czka.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Haluks<\/b> (paluch ko\u015blawy) \u2013 to deformacja stopy polegaj\u0105ca na wysuni\u0119ciu I ko\u015bci \u015br\u00f3dstopia, kt\u00f3ra jest podstaw\u0105 palucha. W rezultacie czubek palucha skierowany jest w stron\u0119 pozosta\u0142ych palc\u00f3w, a g\u0142owa ko\u015bci jego podstawy jest charakterystycznie wybrzuszona. Takie zniekszta\u0142cenie stanowi nie tylko problem estetyczny, ale przede wszystkim medyczny. Powoduje dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe i zaburza poprawny ch\u00f3d. W dalszej kolejno\u015bci mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 stopniowej deformacji ca\u0142ego przodostopia, co upo\u015bledza w\u0142a\u015bciwe funkcjonowanie.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • \u0141okie\u0107 tenisisty<\/b> \u2013 to cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105ce schorzenie u aktywnych fizycznie os\u00f3b w wieku produkcyjnym. Szczyt zachorowa\u0144 przypada na wiek pomi\u0119dzy 40. a 50. rokiem \u017cycia. \u0141okie\u0107 tenisisty to inaczej zapalenie nadk\u0142ykcia bocznego ko\u015bci ramiennej, kt\u00f3re objawia si\u0119 b\u00f3lem podczas chwytania, obrz\u0119kiem, tkliwo\u015bci\u0105 i zaczerwienieniem okolicy \u0142okcia. Przyczyn\u0105 schorzenia s\u0105 mikrourazy i przeci\u0105\u017cenie \u015bci\u0119gien mi\u0119\u015bni przedramienia. Na zachorowanie najbardziej nara\u017ceni s\u0105 sportowcy (w tym nawet 50% tenisist\u00f3w) i pracownicy fizyczni.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Zespo\u0142y b\u00f3lowe kr\u0119gos\u0142upa<\/b> \u2013 z powodu r\u00f3\u017cnych dysfunkcji kr\u0119gos\u0142upa cierpi prawie 80% spo\u0142ecze\u0144stwa. Zachorowania maj\u0105 tendencj\u0119 wzrostow\u0105, poniewa\u017c cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 problem\u00f3w z kr\u0119gos\u0142upem jest niezdrowy styl \u017cycia, kt\u00f3ry objemuje brak aktywno\u015bci fizycznej, siedz\u0105cy tryb \u017cycia, oty\u0142o\u015b\u0107, stosowanie u\u017cywek i nadu\u017cywanie lek\u00f3w. Przyczynami dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych mog\u0105 by\u0107 zmiany zwyrodnieniowe, wrodzone anomalie anatomiczne, przeci\u0105\u017cenie, zaburzenia metaboliczne, psychologiczne oraz choroby nowotworowe. Niejednokrotnie poprawne zdiagnozowanie przyczyn b\u00f3lu sprawia lekarzom wiele trudno\u015bci.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
    • Zesp\u00f3\u0142 cie\u015bni kana\u0142u nadgarstka <\/b>\u2013 to najcz\u0119stsza choroba o pod\u0142o\u017cu neuropatycznym, kt\u00f3ra dotyka nawet 50 na 1000 os\u00f3b. D\u0142ugotrwa\u0142e przeci\u0105\u017canie nadgarstka poprzez wykonywanie szybkich, wielokrotnych, jednotorowych ruch\u00f3w powoduje ucisk na nerw po\u015brodkowy zlokalizowany w kanale nadgarstka. Mrowienie, dr\u0119twienie i nieprzyjemne cierpni\u0119cie jest w\u00f3wczas odczuwane po wewn\u0119trznej stronie d\u0142oni w okolicy kciuka, palca wskazuj\u0105cego i serdecznego. Opr\u00f3cz parestezji choremu doskwiera t\u0119tni\u0105cy b\u00f3l promieniuj\u0105cy na przedrami\u0119. Schorzenie os\u0142abia si\u0142\u0119 uchwytu i utrudnia wykonywanie codziennych czynno\u015bci.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n

      Leczenie i profilaktyka schorze\u0144 ortopedycznych<\/b>\u00a0<\/span><\/h2>\r\nMetody leczenia, kt\u00f3re stosuje si\u0119 w ortopedii, mo\u017cna podzieli\u0107 na:\u00a0<\/span>\r\n
        \r\n \t
      • leczenie farmakologiczne<\/b> \u2013 du\u017ce znaczenie ma \u0142agodzenie i znoszenie b\u00f3lu, kt\u00f3ry cz\u0119sto towarzyszy chorobom uk\u0142adu ruchu. W tym celu stosuje si\u0119 m.in. paracetamol, ibuprofen, diklofenak, ketoprofen, indometacyn\u0119, naproksen, nimesulid, metamizol, metyloprednizolon, duloksetyn\u0119, gabapentyn\u0119, flupirtyna czy oksykodon. <\/span>\r\n<\/span>Opr\u00f3cz farmakoterapii b\u00f3lu w ortopedii stosuje si\u0119 leki dobrane do konkretnego schorzenia, np. alendroinian w osteoporozie, leki przeciwzakrzepowe przy z\u0142amaniach czy leki przeciwdepresyjne w przewlek\u0142ych zespo\u0142ach b\u00f3lowych;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
      • leczenie zachowawcze<\/b> \u2013 jego przyk\u0142adem jest unieruchomienie z\u0142amanej ko\u0144czyny przy pomocy opatrunku gipsowego, szyny, stabilizacja poszczeg\u00f3lnych odcink\u00f3w kr\u0119gos\u0142upa gorsetem lub ko\u0142nierzem ortopedycznym, noszenie but\u00f3w ortopedycznych itd.;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
      • leczenie operacyjne <\/b>\u2013 obejmuje szereg zabieg\u00f3w wykonywanych z r\u00f3\u017cnych wskaza\u0144, np. stabilizacja z\u0142ama\u0144 otwartych, wstawianie endoprotez staw\u00f3w, rekonstrukcja wi\u0119zade\u0142, usuwanie guz\u00f3w tkanki kostnej;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
      • fizjoterapia<\/b> \u2013 sk\u0142ada si\u0119 na ni\u0105 wykonywanie r\u00f3\u017cnego rodzaju \u0107wicze\u0144 dobranych indywidualnie do schorzenia, stanu i wieku pacjenta, a tak\u017ce terapia manualna (masa\u017ce), zastosowanie pr\u0105d\u00f3w, ultrad\u017awi\u0119k\u00f3w, laseroterapii, magnoterapii, krioterapii, elektroterapii oraz kinesiotapingu.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\nW\u015br\u00f3d dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych zmniejszaj\u0105cych ryzyko wyst\u0105pienia schorze\u0144 ortopedycznych wymienia si\u0119:\u00a0<\/span>\r\n
          \r\n \t
        • podejmowanie regularnej, umiarkowanej aktywno\u015bci fizycznej;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • zdrow\u0105 diet\u0119;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • normalizacj\u0119 masy cia\u0142a w przypadku nadwagi i oty\u0142o\u015bci;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • zachowanie zasad ergonomii w codziennym \u017cyciu \u2013 przyjmowanie w\u0142a\u015bciwej postawy cia\u0142a podczas wykonywania pracy, podnoszenia ci\u0119\u017car\u00f3w, siedzenia itd.;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • noszenie wygodnego, dobrze dopasowanego obuwia na niskim obcasie;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • ograniczenie nara\u017cenia na stres, kt\u00f3ry nasila dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe;\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
        • unikanie aktywno\u015bci nios\u0105cych du\u017ce ryzyko upadku lub urazu.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n\u0179r\u00f3d\u0142a:\u00a0<\/span>\r\n
            \r\n \t
          • Bajerska M., Ambro\u017c A., Wiche\u0107 M., Paluch ko\u015blawy \u2013 post\u0119powania fizjoterapeutyczne, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, 2015.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Bugajska J., \u017bo\u0142nierzyk-Zreda D., Hildt-Ciupi\u0144ska K., Profilaktyka dolegliwo\u015bci mi\u0119\u015bniowo-szkieletowych w kontek\u015bcie psychospo\u0142ecznych aspekt\u00f3w pracy, Bezpiecze\u0144stwo Pracy, 2011.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Klimiuk P. A., Kuryliszyn-Moskal A., Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w, Reumatologia po Dyplomie, 2012.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Neogi T., Dna moczanowa, N Engl J Med, 2011.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Sewerynek E., Stuss M., Obowi\u0105zuj\u0105ce wskazania do prewencji i leczenia osteoporozy pomenopauzalnej \u2014 choroby miliona z\u0142ama\u0144, Ginekologia i Perinatologia, Praktyczna 2016.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Siminska J., Piektun K., Stocka J., Giermakowska M., Nowacka K., Hagner W., \u0141okie\u0107 tenisisty \u2013 przegl\u0105d wybranych metod fizykalnych, metod zaopatrzenia ortopedycznego i masa\u017cu, Journal of Health Sciences, 2015.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Szpala M., Skorupi\u0144ska A., Kostorz K., Wyst\u0119powanie zespo\u0142\u00f3w b\u00f3lowych kr\u0119gos\u0142upa \u2013 przyczyny i leczenie, Pomeranian J Life Sci, 2017.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Woro\u0144 J., Racjonalna farmakoterapia b\u00f3lu w chirurgii urazowo-ortopedycznej, Praktyczna Ortopedia i Traumatologia, 2018.\u00a0<\/span><\/li>\r\n \t
          • Zwoli\u0144ska J., Kwolek A., Skuteczno\u015b\u0107 leczenia fizjoterapeutycznego pacjent\u00f3w z zespo\u0142em cie\u015bni kana\u0142u nadgarstka.\u00a0<\/span><\/li>\r\n<\/ul>","link":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/","name":"Ortopedia","slug":"ortopedia","taxonomy":"category","parent":4,"meta":[],"yoast_head":"\nOrtopedia \u2013 najcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne \u2013 rodzaje, objawy, badania, leczenie, profilaktyka - Poradnik Gemini<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Archiwa Ortopedia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Poradnik Gemini\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/w-tre\u015bci1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"710\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"457\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"CollectionPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/zdrowie\\\/ortopedia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/zdrowie\\\/ortopedia\\\/\",\"name\":\"Ortopedia \u2013 najcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne \u2013 rodzaje, objawy, badania, leczenie, profilaktyka - Poradnik Gemini\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#website\"},\"description\":\"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/zdrowie\\\/ortopedia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\"},[],{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/\",\"name\":\"Poradnik Gemini\",\"description\":\"Poradnik Gemini to blog informacyjno - edukacyjny o tematyce prozdrowotnej tworzony przez wykwalifikowanych specjalist\u00f3w. Pomagamy zadba\u0107 o zdrowie dzieci, przysz\u0142ych mam, m\u0119\u017cczyzn oraz os\u00f3b starszych. Odpowiadamy tak\u017ce na pytania pacjent\u00f3w.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#organization\",\"name\":\"Poradnik Gemini\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/poradnik-gemini-logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/04\\\/poradnik-gemini-logo.jpg\",\"width\":219,\"height\":51,\"caption\":\"Poradnik Gemini\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/gemini.pl\\\/poradnik\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/apteka.internetowa.gemini\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ortopedia \u2013 najcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne \u2013 rodzaje, objawy, badania, leczenie, profilaktyka - Poradnik Gemini","description":"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Archiwa Ortopedia","og_description":"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.","og_url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/","og_site_name":"Poradnik Gemini","og_image":[{"width":710,"height":457,"url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/w-tre\u015bci1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"CollectionPage","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/","name":"Ortopedia \u2013 najcz\u0119stsze schorzenia ortopedyczne \u2013 rodzaje, objawy, badania, leczenie, profilaktyka - Poradnik Gemini","isPartOf":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website"},"description":"Ortopedia zajmuje si\u0119 chorobami, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z uk\u0142adem ruchu. Sprawd\u017a, jakie s\u0105 rodzaje schorze\u0144 ortopedycznych i jak si\u0119 je leczy.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/zdrowie\/ortopedia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL"},[],{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#website","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/","name":"Poradnik Gemini","description":"Poradnik Gemini to blog informacyjno - edukacyjny o tematyce prozdrowotnej tworzony przez wykwalifikowanych specjalist\u00f3w. Pomagamy zadba\u0107 o zdrowie dzieci, przysz\u0142ych mam, m\u0119\u017cczyzn oraz os\u00f3b starszych. Odpowiadamy tak\u017ce na pytania pacjent\u00f3w.","publisher":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#organization","name":"Poradnik Gemini","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/poradnik-gemini-logo.jpg","width":219,"height":51,"caption":"Poradnik Gemini"},"image":{"@id":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/apteka.internetowa.gemini"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/1589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories"}],"about":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/taxonomies\/category"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/4"}],"wp:post_type":[{"href":"https:\/\/gemini.pl\/poradnik\/wp-json\/wp\/v2\/posts?categories=1589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}