Szczepionka na grypę. Kto powinien się zaszczepić?

Sezonowe szczepienia ochronne są najważniejszym i najskuteczniejszym sposobem zapobiegania grypie. Choć szczepienia na grypę stosuje się od kilkudziesięciu lat, to wciąż budzą one wiele kontrowersji.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rekomenduje szczepienie na grypę jako najskuteczniejszą metodę ochrony przed zachorowaniem.

Z uwagi na szybką mutacją wirusa co roku przed sezonem największej zachorowalności na grypę naukowcy przygotowują nową mieszankę. Szczepienia na grypę przeprowadza się zazwyczaj od września do grudnia, czyli w miesiącach poprzedzających wzrost zachorowań. Sezon grypowy przypada na czas od stycznia do marca.

Od sezonu 2026/2027 szczepionki przeciw grypie są trójwalentne, co oznacza, że chronią przed trzema szczepami wirusa rekomendowanymi na dany sezon epidemiczny. Zastąpiły one wcześniej stosowane szczepionki czterowalentne po usunięciu ze składu linii wirusa grypy B/Yamagata, która od kilku lat nie jest wykrywana w naturalnym obiegu. Nie oznacza to jednak słabszej ochrony. Wręcz przeciwnie – skład szczepionek został dostosowany do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i krążących szczepów wirusa grypy.

Do szczepienia może zakwalifikować Cię lekarz, jeśli znajdujesz się w tzw. grupie podwyższonego ryzyka.

Czytaj też:
Szczepienia w aptekach. Kto może się zaszczepić i jakie szczepionki są dostępne?

Szczepionka na grypę – kto powinien się zaszczepić?

Jeśli należysz do poniższych grup, rozważ poddanie się szczepieniu:

• chorzy na nadciśnienie tętnicze,
• osoby ze schorzeniami układu oddechowego, np. astma, POCHP,
• diabetycy,
• dzieci od 6. miesiąca do 18. roku życia,
• dorośli po 50. roku życia,
• kobiety przed planowaną ciążą,
• osoby po przeszczepach,
• osoby zakażone wirusem HIV.

Jeśli pracujesz lub regularnie przebywasz z osobami z grup ryzyka, również możesz zastosować profilaktykę. Kwestię szczepienia na grypę powinni rozważyć pracownicy transportu, szkół, placówek medycznych itp.

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy. Wzrasta ono w kolejnych trymestrach. Zdarzały się przypadki poronień, przedwczesnych porodów i zakażeń wrodzonych u noworodków po przechorowaniu grypy przez kobietę w ciąży.

Według zaleceń kobiety w ciąży powinny poddać się szczepieniu na grypę. Szczepionki inaktywowane uznaje się jako bezpieczne dla płodu.

Dodatkowo udowodniono, że jeśli matka wykonała szczepienie na grypę w ciąży, noworodek jest mniej narażony na zachorowanie w pierwszym półroczu życia. To ważna informacja, ponieważ nie zaleca się podawania szczepionek na grypę dla dzieci poniżej 6. miesiąca życia. Kobiety planujące ciążę również powinny rozważyć zaszczepienie się na grypę.

Ostatecznej kwalifikacji do szczepienia dokonuje lekarz pierwszego kontaktu na podstawie własnego doświadczenia i stanu zdrowia pacjentki.

Szczepionka na grypę dla dzieci

W Polsce dostępna jest szczepionka na grypę w formie aerozolu donosowego lub tradycyjna szczepionka w formie wstrzyknięcia. Szczepionka na grypę donosowa jest przeznaczona dla dzieci od 2. do 18. roku życia. Podobnie jak szczepionki podawane w formie zastrzyku, zawiera aktualne szczepy wirusa grypy rekomendowane na dany sezon epidemiczny. Jest to dobra alternatywa dla najmłodszych, którzy obawiają się zastrzyków.

Jak działa szczepionka na grypę?

Podczas szczepienia na grypę otrzymasz inaktywowany, czyli „martwy” wirus. Wówczas organizm w ciągu ok. trzech tygodni zaczyna wytwarzać swoistą odpowiedź odpornościową w postaci przeciwciał. W tym czasie „uczy się”, jak radzić sobie z wirusem. Skuteczność szczepienia zwykle utrzymuje się od 6 do 12 miesięcy.

Szczepionka na grypę – skutki uboczne

Wszczepiony patogen nie wywołuje grypy, lecz jak każdy inny lek, może powodować skutki uboczne. Dotyczy to mniej niż 1% zaszczepionych osób.

Najczęstszymi skutkami ubocznymi są objawy grypopodobne.

Po szczepieniu na grypę możesz zaobserwować:

• ból głowy, 
• gorączkę,
• osłabienie, 
• bóle mięśni, 
• dreszcze, 
• bóle stawów,
• ból i pojawienie się grudki w miejscu wkłucia.

Jeśli powyższe symptomy utrzymują się przez kilka dni lub ulegają nasileniu, skonsultuj się z lekarzem.

Szczepienie na grypę – przeciwwskazania

Jeśli występuje u Ciebie uczulenie na którykolwiek ze składników preparatu, zrezygnuj ze szczepienia na grypę. Chodzi tu głównie o alergizujące białka jaja kurzego i formaldehyd (składnik dodatkowy Influvac Tetra).

Jeśli przechodzisz chorobę zakaźną, szczepienie na grypę odłóż w czasie.

O zakwalifikowaniu do szczepienia decyduje lekarz na podstawie badania fizykalnego.

Czynnikami wykluczającymi szczepienie (oprócz infekcji) są:

• wysoka gorączka,
• powiększone węzły chłonne,
• zaostrzenie choroby przewlekłej i reakcji alergicznej.

Szczepionka na grypę – cena

Szczepionka na grypę dla dzieci zgodnie z ustawą refundacyjną jest darmowa dla dzieci od 6. miesiąca życia oraz młodzieży do lat 18. Przysługuje również seniorom powyżej 65 lat i kobietom w ciąży.

Szczepionkę na grypę taniej kupią osoby w wieku 18-64 lat. Poziom refundacji wynosi 50%.

Aby nabyć szczepionkę na grypę, potrzebna jest recepta lekarska. Lekarz przed szczepieniem przeprowadzi kwalifikację, po czym wystawi receptę na odpowiedni preparat.

Pamiętaj, że zasady refundacji szczepień przeciw grypie mogą zmieniać się w kolejnych sezonach. Aktualne informacje dotyczące uprawnień do bezpłatnych lub częściowo refundowanych szczepień można sprawdzić u lekarza, farmaceuty lub w obowiązującym obwieszczeniu refundacyjnym.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o szczepienie przeciw grypie

Kto powinien zaszczepić się przeciw grypie?

Szczepienie przeciw grypie jest zalecane wszystkim osobom powyżej 6. miesiąca życia, szczególnie seniorom, kobietom w ciąży, osobom przewlekle chorym oraz pracownikom ochrony zdrowia. Korzyści ze szczepienia mogą odnieść również osoby mające częsty kontakt z dużą liczbą ludzi lub opiekujące się osobami z grup ryzyka.

Czy szczepionka przeciw grypie może wywołać grypę?

Nie. Szczepionki przeciw grypie zawierają inaktywowane wirusy lub ich fragmenty, dlatego nie mogą wywołać zachorowania na grypę. Po szczepieniu mogą jednak wystąpić łagodne działania niepożądane, takie jak ból w miejscu wkłucia, stan podgorączkowy czy zmęczenie.

Czy szczepienie przeciw grypie należy powtarzać co roku?

Takie postępowanie jest zalecane przez ekspertów, ponieważ wirusy grypy stale mutują, a skład szczepionek jest aktualizowany przed każdym sezonem epidemicznym. Dzięki temu szczepienie zapewnia ochronę przed szczepami wirusa, które najprawdopodobniej będą krążyć w danym sezonie.

Kiedy najlepiej zaszczepić się przeciw grypie?

Najlepiej zaszczepić się przed rozpoczęciem sezonu grypowego, czyli jesienią. Warto jednak pamiętać, że szczepienie można wykonać również później, jeśli wirus grypy nadal krąży w populacji.

Czy po szczepieniu przeciw grypie można normalnie funkcjonować?

Tak. Większość osób po szczepieniu może wrócić do codziennych aktywności, pracy czy szkoły. Ewentualne działania niepożądane są zwykle łagodne i ustępują samoistnie po 1–2 dniach.

Czy szczepionka przeciw grypie chroni przed przeziębieniem?

Nie. Szczepionka chroni przed wirusami grypy, ale nie zabezpiecza przed innymi wirusami wywołującymi przeziębienie. Może jednak zmniejszać ryzyko ciężkiego przebiegu grypy oraz wystąpienia jej powikłań.

Przeczytaj również:
Grypa. Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?