Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Tydzień marek świata
X - Każdy uśmiech jest wyjątkowy
X - Aurovitas Flexistav
X - Strefa opalania
3

Na czym polega współuzależnienie?

Słuchaj artykułu

Pozostawanie w bliskiej relacji z osobą uzależnioną to ogromne wyzwanie. Niesienie ciężaru jej problemów często odbywa się kosztem własnego zdrowia psychicznego. Jak rozpoznać współuzależnienie? Gdzie szukać pomocy? Odpowiadam w artykule. 

Na czym polega współuzależnienie?

Czym jest współuzależnienie? 

Termin ten przez wiele lat funkcjonował w literaturze jako określenie pewnych wzorców zachowań i postaw charakterystycznych dla osób żyjących w bliskiej relacji z osobą uzależnioną od alkoholu. Jednak dotyczy on także innych rodzajów uzależnienia, np. od substancji psychoaktywnych, hazardu czy seksu. 

Część źródeł podaje, że o współuzależnieniu możemy mówić wyłącznie w kontekście relacji romantycznej osoby uzależnionej i jej/jego partnera. Inne zaś wskazują, że problem ten może dotyczyć także dzieci czy rodziców uzależnionego. W szczególności, gdy mieszkają oni razem.  

Przyczyny współuzależnienia

Na rozwój współuzależnienia największy wpływ ma obecność silnej więzi emocjonalnej (relacja miłosna, rodzicielska) pomiędzy osobą uzależnioną a jej partnerem.  

Dodatkowo czynnikami sprzyjającymi rozwojowi współuzależnienia są: 

  • posiadanie wspólnego majątku, dzieci i innych zobowiązań; 
  • brak rozwiniętej sieci wsparcia społecznego (bliskich przyjaciół, pomocy ze strony rodziny); 
  • trudna sytuacja finansowa (brak pracy, zależność finansowa); 
  • przemoc fizyczna i psychiczna – zastraszony partner osoby uzależnionej może obawiać się odejścia i uważać, że nie poradzi sobie sam (efekt niskiej samooceny i nagminnego złego traktowania); 
  • nieprawidłowe wzorce relacji i traumatyczne wydarzenia z dzieciństwa (np. wychowanie się w rodzinie z problemem uzależnienia); 
  • lęk przed zmianami, silna potrzeba sprawowania kontroli nad innymi i nad własnym życiem. 

Współuzależnienie – objawy 

Mechanizm współuzależnienia sprawia, że możemy pozornie dostosować się do specyficznych i trudnych warunków, poradzić sobie ze stresem i emocjami. Osoba współuzależniona postrzega swoje reakcje jako dobre i potrzebne, konieczne dla „uratowania” partnera i rodziny. W rzeczywistości jednak zachowania te są destrukcyjne zarówno dla psychiki osoby współuzależnionej, jak i całej rodziny, w tym osoby uzależnionej (utrudniają zerwanie z nałogiem). 

Reakcje i zachowania charakterystyczne dla współuzależnienia: 

  • Kontrolowanie – osoba współuzależniona monitoruje każdy ruch uzależnionego, próbując udaremnić okazję do spożywania alkoholu, zażywania narkotyków itp. Takie zachowanie jest wyjątkowo obciążające psychicznie dla współuzależnionego, zajmuje mnóstwo czasu i energii (uniemożliwiając zaspokojenie własnych potrzeb). Tak ścisła kontrola wcale nie sprawia, że uzależniony rezygnuje z nałogu (prowadzi do wymyślania coraz to nowych sposobów na ukrywanie uzależnienia). 
  • Poczucie odpowiedzialności – osoby współuzależnione czują się odpowiedzialne za uzależnienie partnera i jego/jej zachowanie. Żyją w ciągłym stresie i napięciu, mają niskie poczucie własnej wartości, nie dzielą się z innymi swoimi problemami. Trudno jest im podjąć decyzję o odejściu. 
  • Racjonalizowanie zachowania uzależnionego – współuzależnieni partnerzy bronią i usprawiedliwiają zachowania osoby uzależnionej. Często robią to nie tylko z poczucia lojalności, ale także ze wstydu czy strachu przed negatywnymi konsekwencjami. Przykładem takiego zachowania może być usprawiedliwianie nieobecności męża na uroczystości rodzinnej, bo „jest chory” itp. 
  • Przejmowanie obowiązków osoby uzależnionej – osoby współuzależnione żyją w przeświadczeniu, że mogą liczyć tylko na siebie. Zdarza się tak, że są oni dodatkowo również jedynymi żywicielami rodziny.  
  • Tuszowanie śladów – np. sprzątanie bałaganu, odwożenie nietrzeźwego partnera do domu, spłacanie długów. Zachowania te mają na celu nie tylko zatroszczenie się o dobro uzależnionego, ale przede wszystkim ukrycie problemu uzależnienia przed dalszą rodziną czy osobami postronnymi. 
  • Współuzależnienie emocjonalne – emocje, myśli i działania osoby współuzależnionej są uwarunkowane zachowaniem uzależnionego partnera. Osoba współuzależniona rezygnuje z zaspokojenia własnych potrzeb na rzecz podtrzymania relacji. Osoba uzależniona także czuje się emocjonalnie związana z osobą współuzależnioną, której potrzebuje nie tylko dla gwarancji „komfortowego” życia, ale również jako ujścia dla własnych, często negatywnych emocji (wyładowywanie się na partnerze, zwierzanie się). 

Współuzależnienie – jak sobie pomóc? 

Pomocna może okazać się przede wszystkim psychoterapia. Może ona przebiegać równolegle do terapii osoby uzależnionej. Najlepiej, aby oprócz terapii indywidualnej cała rodzina poddała się terapii rodzinnej, w którą zaangażowani powinni być wszyscy jej członkowie. Świetne efekty może przynieść również uczestnictwo w spotkaniach grup wsparcia osób współuzależnionych.  

Bezpłatną pomoc otrzymasz w placówkach terapii uzależnień. Listę znajdziesz w internecie.

Nie bój się szukać pomocy. Zadbaj o swoje prawa, ich wyrażanie i obronę. Pamiętaj, że zasługujesz na szacunek i miłość.

Przeczytaj również:
Czym są uzależnienia behawioralne?


Źródła
Zwiń
Rozwiń
  • Hędzelek M., Wnuk M., Marcinkowski J., Choroba współuzależnienia od alkoholu – diagnoza, konsekwencje, leczenie, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2009. 
  • Załuska M., Kossowska-Lubowicka A., Współuzależnienie i zespół stresu pourazowego w rodzinie alkoholowej, Studia nad Rodziną UKSW, 2009. 
  • Mikołajczyk M., Poradnictwo i pomoc dla osób współuzależnionych, Poradnictwo w dyskursie interdyscyplinarnym, 2018. 
  • https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/czym-jest-wspoluzaleznienie/ 
  • https://nefo.pl/2019/05/20/wspoluzaleznienie-na-czym-polega/ 
  • https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/moj-bliski-ma-problem/9-typowych-zachowan-osob-wspoluzaleznionych-o-ich-skutkach-i-przyczynach-mowi-ekspert/ 
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę