Test IQ. Czy jest wiarygodny?

Czym jest inteligencja? 

Pytanie to nurtuje ludzi od setek lat. Nad istotą inteligencji zastanawiali się już starożytni filozofowie, a współcześnie jest to przedmiot zainteresowania wielu dziedzin nauki, w tym psychologii. Na przestrzeni lat powstało wiele definicji i teorii tłumaczących istotę inteligencji.

Najpopularniejsze koncepcje stworzone przez psychologów to: 

Inteligencja według Charlesa Spearmana (2-czynnikowa teoria inteligencji)  

Inteligencja składa się z dwóch czynników:

• czynnik główny – g (inteligencja ogólna),
• czynnik specyficzny – s (specjalne uzdolnienia).

Czynnik główny rozumiany był jako energia umysłowa, czyli uwarunkowana genetycznie zdolność do dokonywania analizy umysłowej i myślenia abstrakcyjnego.  

Inteligencja według Raymonda Cattela 

Inteligencja łączy w sobie dwa komponenty:

• inteligencję płynną – zdolność do zauważenia złożonych zależności i rozwiązywania sytuacji problemowych,
• inteligencję skrystalizowaną – wiedza nabyta i zdolność wykorzystania jej w codziennym życiu (np. wiedza, informacje przyswajane w toku nauki szkolnej).

Inteligencja według Roberta Sternberga  

Podzielił on inteligencję na 3 rodzaje:  

• analityczną (potocznie można ją nazwać inteligencją książkową – jest tożsama ze zdolnością do nauki, rozwiązywania problemów natury naukowej), 
• twórczą (odpowiedzialna za kreatywne i twórcze myślenie, innowacyjny sposób rozwiązywania problemów), 
• praktyczną (to tzw. zdrowy rozsądek, czyli umiejętność poradzenia sobie w rzeczywistości, spryt życiowy). 

Inteligencja według Howarda Gardnera  

Zgodnie z tą koncepcją wszyscy ludzie posiadają co najmniej 8 rodzajów inteligencji rozwiniętych na różnych poziomach. Są to inteligencja: językowa, muzyczna, ruchowa, matematyczno-logiczna, intrapersonalna, przyrodnicza, interpersonalna oraz wizualno-przestrzenna.  

Ta różnorodność koncepcji pozwala zobrazować, jak złożonym zjawiskiem jest inteligencja. Powinniśmy mieć to na uwadze, interpretując wyniki testów na inteligencję (IQ), które zwykle opierają się na konkretnej teorii.

Czytaj też:
Najlepsze suplementy na pamięć i koncentrację. Ranking

Co to jest test inteligencji (IQ)? 

IQ (intelligence quotient) to skrót oznaczający iloraz inteligencji, czyli wynik uzyskany w teście mierzącym inteligencję.  

Testy IQ wykonują wyłącznie psychologowie. Fakt ten jest uregulowany prawnie.  

Testy badające inteligencję to wystandaryzowane narzędzia o określonych normach dla danych grup wiekowych. Standaryzacja testu to proces, dzięki któremu uzyskane w nim wyniki są spójne. Można to osiągnąć poprzez wypracowanie pewnych zasad i reguł co do procedury przeprowadzania badania i interpretacji wyników. Normalizacja z kolei to proces, w wyniku którego powstają normy dla danych grup wiekowych (duża grupa osób jest badana za pomocą testu, następnie analizuje się uzyskane wyniki w poszczególnych grupach wiekowych i określa się, jaki jest średni wynik – norma występująca w tej grupie).  

Dzięki standaryzacji i normalizacji wyniki testu są rzetelne. Odzwierciedlają one faktyczny stan rzeczy (np. nasilenia, poziomu pewnej cechy) i utrzymują się w czasie – taki sam wynik przy pomiarze danym narzędziem tej samej osoby w określonym odstępie czasu. 

Większość testów inteligencji mierzy obszary funkcjonowania poznawczego w stosunku do norm wiekowych. Są one podzielone na obszar werbalny (zdolności językowe, zadania wymagające użycia słów) i niewerbalny (wykonywanie określonych czynności, dostrzeganie zależności, różnic, sekwencji).  

Wyniki testów a poziom IQ 

• poniżej 20 – niepełnosprawność intelektualna w stopniu głębokim, 
• poniżej 34 – niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym, 
• poniżej 54 – niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym,
• poniżej 69 – niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim, 
• poniżej 90 – inteligencja poniżej przeciętnej, 
• około 100 – wynik przeciętny, 
• powyżej 110 – ponadprzeciętna inteligencja, 
• powyżej 120 – wysoka inteligencja, 
• powyżej 130 – bardzo wysoka inteligencja. 

Do najpopularniejszych testów mierzących inteligencję należą: 

• skale inteligencji Wechslera (WISC-R, WAIS-R), 
• skala inteligencji Stanford-Binet 5 (SB-5), 
• test sortowania kart z Wisconsin (WCST), 
• test matryc kolorowych Ravena (TMK), 
• skala Termanna-Merrill, 
• Niewerbalny Test Inteligencji TONI-4, 
• bateria testów APIS –Z (R) i APIS – P (R). 

Kiedy wykonuje się testy IQ? 

Testy na inteligencję są szeroko stosowane w praktyce psychologicznej i psychiatrycznej. Dostarczają one ważnych informacji na temat funkcjonowania człowieka, jego rozwoju i trudności poznawczych. Określają, czy problemy danej osoby wynikają z zaburzenia, choroby czy uwarunkowań osobowościowych. Pozwalają ocenić, jak dana osoba wypada na tle rówieśników, jakie obszary wymagają intensywnego wspomagania i rozwoju.  

Testy IQ często wykonuje się u dzieci i młodzieży, u których obserwuje się trudności w nauce, zachowaniu, przyswajaniu umiejętności życiowych czy rozwoju mowy. Przeprowadza się je także u dorosłych przy określaniu zmian w funkcjonowaniu wynikających z rozwoju chorób otępiennych czy przebytych urazów (np. na skutek wypadku). 

Gdzie zrobić test IQ?

Szczególnie niebezpieczną i nieprawidłową praktyką jest wykonywanie testów IQ w internecie. Nie są one miarodajnymi narzędziami oceniającymi inteligencję i nie spełniają rygorystycznych wymogów testów psychologicznych.  

Jeśli chcesz poznać swój wynik IQ, sprawdzić poziom rozwoju poszczególnych obszarów poznawczych i dowiedzieć się, jak poprawić pracę danego obszaru, udaj się do psychologa. Specjalista przeprowadzi badanie z zachowaniem wszelkich wymaganych standardów, a następnie szczegółowo omówi z Tobą wyniki, udzielając przy tym wielu cennych wskazówek.  

Przeczytaj również:
Soplówka jeżowata (Lion’s Mane) na pamięć i koncentrację. Ranking preparatów