Dysgrafia u dzieci. Jakie są przyczyny? Jak ćwiczyć z dzieckiem?

Dysgrafia – co to jest?

Termin „dysgrafia” pochodzi z języka greckiego i oznacza dosłownie „nie pisać”. Określa trudności związane z nauką i sprawnością pisania, które mogą obejmować m.in. nieczytelne pismo, problemy z prawidłowym kształtem liter, ich wielkością, położeniem czy odstępami między nimi.

Dysgrafia może współwystępować z innymi specyficznymi trudnościami w uczeniu się, m.in. z dysleksją, dysortografią czy dyskalkulią, ale nie musi się z nimi łączyć. Samo nieestetyczne pismo nie wystarcza jednak, aby rozpoznać dysgrafię – ważne są również utrwalone trudności w sprawnym wykonywaniu czynności związanych z pisaniem.

Dysgrafia może być trudna do zauważenia na początku nauki, dlatego warto zwrócić uwagę nie tylko na wygląd pisma, ale także na tempo pisania, męczliwość ręki i trudności podczas wykonywania prac pisemnych.

Czytaj też:
ADHD. Jak objawia się to zaburzenie?

Po czym rozpoznać dysgrafię u dziecka? Objawy

Objawy dysgrafii mogą być różne. Dziecko może mieć trudności z prawidłowym kształtem i wielkością liter, zachowaniem odstępów między nimi, utrzymaniem pisma w liniaturze czy płynnym łączeniem liter.

Pismo może być mało czytelne, nieregularne i trudne do odczytania. Dziecko może również pisać wolniej niż rówieśnicy, szybko męczyć się podczas pisania i mieć trudności z prawidłowym trzymaniem narzędzia do pisania.

Pisanie może wymagać od dziecka dużego wysiłku, dlatego może ono niechętnie wykonywać prace pisemne. Trudności mogą dotyczyć także innych czynności wymagających sprawności manualnej i koordynacji wzrokowo-ruchowej, np. rysowania, wycinania czy kolorowania.

Przyczyny dysgrafii

Dysgrafia może mieć różne przyczyny i nie zawsze można wskazać jeden czynnik odpowiedzialny za trudności z pisaniem. Mogą one być związane m.in. z zaburzeniami koordynacji wzrokowo-ruchowej, trudnościami w zakresie motoryki małej czy problemami z planowaniem i wykonywaniem precyzyjnych ruchów ręki.

Znaczenie mogą mieć również trudności dotyczące napięcia mięśniowego i sprawności manualnej. Nieprawidłowa praca ręki podczas pisania może utrudniać dziecku kontrolowanie ruchów, prawidłowe kształtowanie liter i zachowanie odpowiednich odstępów między nimi.

Jak diagnozuje się dysgrafię u dziecka?

Trudności z pisaniem może jako pierwszy zauważyć rodzic lub nauczyciel. Jeśli problemy utrzymują się mimo ćwiczeń i wyraźnie utrudniają dziecku naukę, warto skonsultować się ze specjalistą.

W Polsce ocenę specyficznych trudności w uczeniu się można przeprowadzić w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Specjalista może ocenić m.in. sprawność grafomotoryczną, koordynację wzrokowo-ruchową oraz inne funkcje związane z nauką pisania.

Przykłady ćwiczeń dla dzieci z dysgrafią

Ćwiczenia warto dopasować do trudności dziecka i wykonywać je regularnie, ale przez krótki czas.

Pomocne mogą być aktywności rozwijające sprawność dłoni, precyzję ruchów oraz koordynację wzrokowo-ruchową, np.:

• ćwiczenia rozmachowe, np. krążenia ramionami czy rysowanie dużych wzorów w powietrzu,
• nawlekanie koralików na sznurek,
• układanie i sortowanie małych przedmiotów,
• wyszywanie,
• zabawa w bierki,
• rysowanie szlaczków i łączenie kropek,
• rysowanie przez kalkę,
• budowanie z klocków,
• wyklejanki i wydzieranki,
• zabawy paluszkowe.

Zadbaj o to, aby ćwiczenia nie były dla dziecka zbyt długie ani męczące. Lepiej postawić na krótkie, regularne aktywności i stopniowo zwiększać ich trudność.

Samo przepisywanie tekstów nie musi być najlepszym sposobem na ćwiczenie pisania, szczególnie jeśli dziecko szybko się męczy lub zniechęca. Możesz zachęcać je również do krótkich własnych wypowiedzi, np. napisania listu, życzeń czy opisu obrazka – dzięki temu ćwiczy pisanie w bardziej angażujący sposób.

Dysgrafia a szkoła – jakie wsparcie może otrzymać dziecko?

Uczeń z dysgrafią może otrzymać dostosowanie wymagań edukacyjnych do swoich indywidualnych potrzeb i możliwości. W zależności od zaleceń zawartych w opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej może to obejmować m.in. inne sposoby wykonywania prac pisemnych, korzystanie z komputera czy uwzględnianie trudności z czytelnością pisma podczas oceniania.

Zakres wsparcia ustala się indywidualnie, dlatego sama dysgrafia nie oznacza automatycznie prawa do korzystania z komputera czy innych konkretnych ułatwień. Celem dostosowania jest umożliwienie dziecku pokazania swojej wiedzy mimo trudności związanych z pisaniem.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o dysgrafię

Czy dysgrafia wpływa na inteligencję dziecka?

Nie. Dysgrafia dotyczy przede wszystkim trudności związanych z pisaniem i nie oznacza niższego poziomu inteligencji.

Czy dziecko może wyrosnąć z dysgrafii?

Trudności z pisaniem mogą zmniejszać się wraz z rozwojem i odpowiednim wsparciem. Regularna praca nad konkretnymi problemami może pomóc Ci ułatwić dziecku naukę i codzienne funkcjonowanie.

Czy dysgrafia może występować razem z dysleksją?

Tak. U dziecka mogą jednocześnie występować trudności związane z pisaniem i czytaniem, ale sama dysgrafia nie oznacza dysleksji.

Czy leworęczność może powodować dysgrafię?

Nie. Leworęczność sama w sobie nie powoduje dysgrafii, dlatego nie ma potrzeby zmuszać dziecka do pisania prawą ręką.

W jakim wieku można rozpoznać dysgrafię?

Trudności z nauką pisania są naturalne na początku edukacji, dlatego ich ocenę przeprowadza się z uwzględnieniem wieku i etapu rozwoju dziecka. Jeśli problemy utrzymują się mimo nauki i ćwiczeń, warto skonsultować je ze specjalistą.

Czy dysgrafia może utrudniać dziecku naukę?

Tak. Wolne tempo pisania lub szybkie męczenie się podczas pracy może sprawiać, że dziecko potrzebuje więcej czasu na wykonanie zadań pisemnych.

Przeczytaj również:
Zaburzenia ze spektrum autyzmu. Czym są?