Dur brzuszny. Objawy, przyczyny, leczenie i profilaktyka

Dur brzuszny – co to za choroba?

Dur brzuszny to choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Salmonella enterica serotyp Typhi. Bakteria po przedostaniu się do organizmu może przenikać przez ścianę jelita do krwi, powodując zakażenie ogólnoustrojowe. Do zakażenia dochodzi najczęściej po spożyciu skażonej wody lub żywności. Dur brzuszny bywa potocznie nazywany tyfusem, jednak nie należy mylić go z tyfusem plamistym – są to dwie różne choroby wywoływane przez inne drobnoustroje.

Gdzie występuje dur brzuszny?

Choroba występuje głównie w regionach, w których dostęp do bezpiecznej wody i odpowiednich warunków sanitarnych jest ograniczony. Dotyczy to przede wszystkim części:

• Azji Południowej i Południowo-Wschodniej,
• Afryki,
• Ameryki Łacińskiej.

Jak można się zarazić?

Źródłem zakażenia jest człowiek – osoba chora lub bezobjawowy nosiciel bakterii. Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową, przede wszystkim po spożyciu zanieczyszczonej wody lub żywności. Bakterie mogą być obecne również w kale i moczu osoby zakażonej.

Okres wylęgania duru brzusznego wynosi zwykle 7–14 dni, ale może trwać od kilku dni do nawet kilku tygodni. Nieleczona choroba może prowadzić do poważnych powikłań i stanowić zagrożenie życia, dlatego podejrzenie zakażenia wymaga konsultacji lekarskiej.

Czytaj też:
Malaria. Jak się objawia? Czy jest zaraźliwa?

Dur brzuszny – objawy

Pierwsze objawy duru brzusznego mogą przypominać inne infekcje, dlatego samo ich występowanie nie wystarcza do rozpoznania choroby. Charakterystyczna jest przede wszystkim utrzymująca się, stopniowo narastająca gorączka, której mogą towarzyszyć dolegliwości ze strony układu pokarmowego i ogólne osłabienie.

Najczęstsze objawy duru brzusznego to:

• wysoka, utrzymująca się gorączka,
• ból głowy,
• osłabienie i uczucie wyczerpania,
• ból brzucha,
• biegunka lub zaparcia,
• nudności,
• brak apetytu,
• kaszel,
• czasami charakterystyczna, bladoróżowa wysypka na tułowiu.

W cięższym przebiegu mogą pojawić się zaburzenia świadomości, silne odwodnienie oraz poważne powikłania ze strony przewodu pokarmowego.

Objawy duru brzusznego nie są charakterystyczne wyłącznie dla tej choroby i mogą przypominać m.in. malarię czy inne zakażenia przewodu pokarmowego. Jeśli po powrocie z regionu, w którym występuje dur brzuszny, pojawi się utrzymująca się gorączka, należy poinformować lekarza o podróży.

Dur brzuszny – rozpoznanie i leczenie

Rozpoznanie duru brzusznego opiera się na objawach, wywiadzie lekarskim oraz informacji o niedawnej podróży do regionu, w którym występuje choroba. Objawy mogą przypominać inne zakażenia, dlatego do potwierdzenia rozpoznania potrzebne są badania mikrobiologiczne.

Najważniejszym badaniem jest posiew krwi, który pozwala wykryć bakterie Salmonella Typhi. W zależności od sytuacji lekarz może zlecić również badania innych materiałów biologicznych. Badania takie jak morfologia, CRP czy próby wątrobowe mogą dostarczyć dodatkowych informacji o stanie pacjenta, ale nie potwierdzają samodzielnie duru brzusznego.

Jak leczy się dur brzuszny?

Leczenie wymaga zastosowania antybiotyku dobranego przez lekarza. W zależności od miejsca zakażenia i oporności bakterii mogą być stosowane m.in. azytromycyna lub ceftriakson, natomiast w niektórych sytuacjach wykorzystuje się również inne antybiotyki. Narastająca oporność Salmonella Typhi sprawia, że wybór leczenia powinien uwzględniać aktualne dane dotyczące wrażliwości bakterii.

W czasie choroby ważne jest również odpowiednie nawodnienie i uzupełnianie elektrolitów. W przypadku gorączki lekarz może zalecić także leki pomagające ją obniżyć.

Nieleczony dur brzuszny może prowadzić do poważnych powikłań, dlatego podejrzenie choroby wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej.

Co zwiększa ryzyko zakażenia durem brzusznym?

Ryzyko zakażenia jest większe w miejscach, w których występują:

• ograniczony dostęp do bezpiecznej wody pitnej,
• niewystarczające warunki sanitarne i higieniczne,
• problemy z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków,
• klęski żywiołowe, np. powodzie, które mogą prowadzić do skażenia wody,
• zatłoczenie i warunki sprzyjające łatwemu rozprzestrzenianiu się zakażeń.

W Polsce dur brzuszny występuje sporadycznie, a zachorowania dotyczą najczęściej osób, które zakaziły się podczas pobytu w regionach, gdzie choroba występuje częściej.

Każdy przypadek duru brzusznego podlega obowiązkowi zgłoszenia, zgodnie z przepisami dotyczącymi chorób zakaźnych.

Jak chronić się przed durem brzusznym podczas podróży?

Jeśli wybierasz się do regionu, w którym dur brzuszny występuje częściej, warto wcześniej sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące zdrowia podróżnych. Konsultacja z lekarzem medycyny podróży pozwala ocenić ryzyko zakażeń i sprawdzić, czy przed wyjazdem warto wykonać dodatkowe szczepienia.

Podczas pobytu szczególnie ważne jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa żywności i wody:

• pij wodę butelkowaną lub odpowiednio uzdatnioną,
• unikaj lodu z niepewnego źródła,
• dokładnie myj ręce przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety,
• wybieraj żywność poddaną obróbce termicznej i podawaną na gorąco,
• unikaj surowych produktów, jeśli nie masz pewności, że zostały umyte bezpieczną wodą,
• nie jedz produktów przygotowanych w warunkach, w których trudno zachować higienę.

Samo szczepienie nie zastępuje zasad higieny i bezpieczeństwa żywności. Nawet po szczepieniu należy uważać na wodę i jedzenie, ponieważ ochrona przed durem brzusznym nie jest całkowita.

Jeśli po powrocie z podróży pojawi się utrzymująca się gorączka, osłabienie, ból brzucha lub biegunka, poinformuj lekarza o miejscu i czasie pobytu za granicą.

Szczepienie przeciw durowi brzusznemu

Szczepienie przeciw durowi brzusznemu jest zalecane osobom podróżującym do regionów, w których ryzyko zakażenia jest zwiększone. Wybór preparatu zależy m.in. od wieku, kierunku podróży i czasu pozostałego do wyjazdu.

W Polsce dostępne są m.in.:

• Typhim Vi – szczepionka polisacharydowa, podawana w pojedynczej dawce, od 2. roku życia.
• Ty – Szczepionka durowa – szczepionka inaktywowana, stosowana u osób od 5. do 60. roku życia.
• Vivotif – doustna szczepionka zawierająca żywe, atenuowane bakterie, stosowana od 5. roku życia.
• TyT – szczepionka skojarzona przeciw durowi brzusznemu i tężcowi, stosowana u osób od 5. do 60. roku życia.

Poszczególne preparaty różnią się składem, sposobem podania i schematem szczepienia, dlatego konkretny preparat warto dobrać podczas konsultacji przed podróżą.

Po szczepieniu mogą wystąpić m.in. ból lub obrzęk w miejscu podania, gorączka, ból głowy czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Rodzaj i częstość działań niepożądanych zależą od zastosowanej szczepionki.

Znajdź najbliższą aptekę Gemini, w której wykonasz szczepienie: Apteki Gemini
Zarezerwuj szczepionkę w wybranej aptece: ReceptaGemini

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o szczepieniach wykonywanych w aptekach, sprawdź również:
Szczepienia w aptekach. Kto może się zaszczepić i jakie szczepionki są dostępne?

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o dur brzuszny

Czy tyfus jest uleczalny?

Tak. Dur brzuszny można skutecznie leczyć antybiotykami, jednak ze względu na narastającą oporność bakterii wybór leku powinien należeć do lekarza.

Czy dur brzuszny można przejść ponownie?

Tak. Przebycie duru brzusznego nie gwarantuje trwałej odporności, dlatego możliwe jest ponowne zakażenie.

Jak długo osoba zakażona może zarażać innych?

Bakterie mogą być wydalane z organizmu jeszcze po ustąpieniu objawów. U części osób rozwija się również bezobjawowe nosicielstwo, które może utrzymywać się przez dłuższy czas.

Czy dur brzuszny można pomylić z inną chorobą?

Tak. Początkowe objawy są mało charakterystyczne i mogą przypominać m.in. inne zakażenia przewodu pokarmowego czy malarię. Dlatego istotne są informacje o podróży i odpowiednie badania.

Kiedy po powrocie z podróży zgłosić się do lekarza?

Jeśli po pobycie w regionie występowania duru brzusznego pojawi się utrzymująca się gorączka, osłabienie, ból brzucha lub inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem i poinformować go o przebytej podróży.

Czy dur brzuszny jest śmiertelny?

Nieleczony dur brzuszny może prowadzić do ciężkich powikłań, a nawet zgonu. Odpowiednio dobrane leczenie antybiotykiem znacznie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.

Przeczytaj również:
Biegunka podróżnych. Jak sobie z nią radzić?