Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Strefa opalania
X - Aurovitas Flexistav
3

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze. Jak rozpoznać je u dziecka?

Słuchaj artykułu

Dziecko nieposłuszne, wrogo nastawione do innych, celowo łamiące zasady często automatycznie otrzymuje łatkę „trudnego”. Nie zapominajmy jednak, że może ono nie kontrolować swojego zachowania, np. w wyniku zaburzeń opozycyjno-buntowniczych. Co to takiego? Jak rozpoznać objawy? 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze. Jak rozpoznać je u dziecka?

Co to są zaburzenia opozycyjno-buntownicze? 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze (ODD – Oppositional Defiant Disorder) są zaliczane do grupy zaburzeń związanych z zachowaniem w wieku dziecięco-młodzieżowym. 

Dzieci z ODD są nieposłuszne, negatywnie nastawione do świata i innych ludzi, ale rzadko kiedy zachowują się w sposób bardzo agresywny i niebezpieczny dla otoczenia. Zaburzenia opozycyjno-buntownicze diagnozowane są zwykle u młodszych dzieci. 

Jakie są przyczyny zaburzeń opozycyjno-buntowniczych? 

Atmosfera panująca w rodzinie i negatywny stosunek rodzica do dziecka wpływają niekorzystnie na jego funkcjonowanie. Zachowanie dziecka nieodłącznie związane jest z relacjami panującymi w rodzinie, więc wszelkie nieprawidłowości mogą sprzyjać rozwojowi zaburzeń opozycyjno-buntowniczych.  

Wpływ mają na to m.in.: 

  • trudności rodzica w okazywaniu uczuć i dawaniu dziecku potrzebnej bliskości i oparcia, 
  • nadmierna kontrola i surowa dyscyplina (w tym częste stosowanie kar fizycznych), 
  • brak otwartej komunikacji, niechęć do rozmowy o uczuciach i przeżyciach, 
  • nadopiekuńczość, 
  • doświadczenie traumy (np. przemoc, uzależnienie rodzica), 
  • czynniki genetyczne, 
  • współwystępowanie innych zaburzeń, np. ADHD, zaburzeń ze spektrum autyzmu. 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze – objawy 

Każde dziecko doświadcza ODD na swój sposób.  

Istnieją jednak pewne podobieństwa:  

  • widoczna w postawie i zachowaniu buntowniczość (niewykonywanie poleceń, „pyskowanie”), upartość; 
  • powtarzające się wybuchy złości nieadekwatne dla etapu rozwojowego dziecka; 
  • popadanie w konflikty z dorosłymi i rówieśnikami, prowokowanie kłótni z błahych powodów; 
  • frustracja, niecierpliwość; 
  • nieposzanowanie norm i tradycji;  
  • silna potrzeba zemsty, nieadekwatna do rzeczywistej szkody dziecka; 
  • trudności w dostrzeżeniu własnej winy, tendencja do obwiniania innych; 
  • celowe sprawianie przykrości innym; 
  • zachowania o charakterze agresywnym (częściej agresja słowna); 
  • manipulowanie i kłamanie dla osiągnięcia własnych celów; 
  • nadwrażliwość na krytykę; 
  • brak umiejętności współpracy z innymi, nastawienie na rywalizację; 
  • problemy z koncentracją, impulsywność; 
  • nieumiejętność powstrzymania się przed zrobieniem lub powiedzeniem czegoś; 
  • niskie poczucie własnej wartości; 
  • nieustępujące poczucie irytacji; 
  • pesymistyczne spojrzenie na świat, innych ludzi, relacje. 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze – diagnoza 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze mogą być zdiagnozowane wyłącznie przez wykwalifikowanego specjalistę (psychiatrę dziecięcego, psychologa) na podstawie obserwacji i wnikliwego wywiadu. Rozpoznanie ODD następuje, jeśli u dziecka w ciągu min. 6 miesięcy często występują co najmniej 4 z wymienionych powyżej objawów. 

Najważniejsze jest wnikliwe obserwowanie zachowania dziecka i jak najszybsze zgłoszenie się po pomoc do specjalisty. Nie tylko rodzice, ale również nauczyciele mogą zauważyć niepokojące, wczesne objawy ODD.  

Dziecko z zaburzeniami opozycyjno-buntowniczymi w szkole:  

  • nie wykonuje poleceń nauczyciela,  
  • nie potrafi współpracować z innymi dziećmi, 
  • okazuje wrogość nauczycielowi i rówieśnikom (agresja słowna, ignorowanie, wyśmiewanie), 
  • wagaruje i otrzymuje złe oceny, 
  • nie odrabia lekcji, 
  • popada w nałogi. 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze – jak reagować? 

Specjalistyczna pomoc powinna obejmować: 

  • psychoterapię,  
  • udział w zajęciach TUS (Trening Umiejętności Społecznych), 
  • farmakoterapię (gdy ODD współwystępuje z innymi zaburzeniami, np. ADHD), 
  • ścisłą współpracę specjalistów (psycholog, psychiatra, pedagog w szkole), 
  • terapię rodzinną, Terapię Interakcji Rodzic-Dziecko. 

Jako rodzic zadbaj o prawidłową i otwartą komunikację z dzieckiem, wspólnie rozwiązujcie problemy i rozmawiajcie o emocjach.

Przeczytaj również:
Dojrzewanie. Jak pomóc dziecku przetrwać ten trudny okres?


Witaminy dla dzieci
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Źródła
Zwiń
Rozwiń
  • Kendall P., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2012. 
  • https://mindhealth.pl/co-leczymy/zaburzenia-opozycyjno-buntownicze 
  • https://www.aacap.org/ 
  • Klasyfikacja medyczna DSM-V  
  • Cygan B., Zaburzenia zachowania u dzieci i ich osobowościowe konsekwencje, Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 2021. 
  • https://www.resourcetreatmentcenter.com/behavioral/odd/symptoms-effects/ 
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę