Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Siła Kobiet
X - Asa
X - Aurovitas FlexiStav Meno
X - Sale do -50%
X - Zadbaj o zdrowie swojej rodziny
X - Zdrowe oczy
X - Baby Sleep
5

Hiperinsulinemia. Niebezpieczne dla zdrowia stężenie insuliny

Słuchaj artykułu

Insulina pełni istotne funkcje w organizmie. Jej nieprawidłowy poziom wywiera negatywny wpływ na nasze zdrowie. Jakie są przyczyny hiperinsulinemii, jak się objawia i jak ją leczyć? Odpowiadamy w artykule.

Hiperinsulinemia. Niebezpieczne dla zdrowia stężenie insuliny

Co to jest hiperinsulinemia? 

Insulina jest hormonem wydzielanym przez trzustkę. Bierze udział w regulacji stężenia glukozy we krwi oraz w licznych przemianach metabolicznych związanych z cukrami, tłuszczami i białkami. Kiedy stężenie insuliny we krwi jest zbyt wysokie, mamy do czynienia z hiperinsulinemią. Wiąże się z tym powszechnie występujące w społeczeństwie zaburzenie – insulinooporność. Jest to stan, podczas którego komórki są mniej wrażliwe na działanie insuliny. Dotyczy to w szczególności tkanki tłuszczowej, wątroby i komórek mięśniowych. W efekcie dochodzi do zwiększenia wydzielania insuliny przez komórki trzustki, czyli hiperinsulinemii. 

Hiperinsulinemia – przyczyny 

Najczęstszą przyczyną podwyższonego stężenia insuliny we krwi oraz insulinooporności jest zbyt wysoka masa ciała Wśród innych czynników związanych z rozwojem tego stanu możemy wymienić: 

  • zespół policystycznych jajników (PCOS), 
  • używki (np. alkohol i papierosy), 
  • stosowane leki (np. przeciwdepresyjne, antykoncepcyjne, przeciwpadaczkowe), 
  • choroby endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, niedoczynność przysadki mózgowej, akromegalia, niedoczynność lub nadczynność tarczycy), 
  • zaburzenia genetyczne. 

Insulinooporność stwierdzana jest również u pacjentów chorujących na cukrzycę typu 2, niewydolność nerek, niealkoholowe stłuszczenie wątroby (NAFLD), obturacyjny bezdech senny oraz nadciśnienie tętnicze. 

Na szczególną uwagę zasługuje podwyższone stężenie insuliny w przebiegu nowotworu wywodzącego się z komórek wysp trzustkowych (insulinoma). W tym przypadku mamy jednak do czynienia z hipoglikemią, czyli niskim stężeniem glukozy we krwi. 

Hiperinsulinemia – objawy 

Hiperinsulinemia i współistniejąca z nią insulinooporność u niektórych pacjentów może przebiegać bezobjawowo. 

Mogą jednak występować takie dolegliwości jak: 

  • senność po posiłkach, 
  • nadmiar tkanki tłuszczowej (szczególnie w okolicy brzucha – otyłość centralna), 
  • kłopoty z koncentracją i pamięcią, 
  • przewlekłe zmęczenie, 
  • zaburzenia nastroju, 
  • rozdrażnienie, 
  • ból głowy, 
  • bóle stawów
  • rogowacenie ciemne (przebarwienie skóry koloru ciemnobrązowego wraz z nadmiernym rogowaceniem, głównie na szyi, pod pachami, na łokciach i kolanach). 

Charakterystyczne objawy podwyższonego stężenia insuliny w przebiegu aktywnego hormonalnie guza (insulinoma) składają się natomiast na tzw. triadę Whipple’a. Obejmuje ona symptomy hipoglikemii w trakcie postu, a ustępuje po spożyciu węglowodanów.  

Wśród symptomów niskiego poziomu glukozy we krwi znajdują się m.in.: 

  • niepokój i uczucie lęku, 
  • nudności, 
  • drżenie rąk, 
  • kołatanie serca, 
  • pocenie się, 
  • splątanie, 
  • bóle i zawroty głowy, 
  • drgawki, 
  • utrata przytomności.

Kontrola glikemii
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Hiperinsulinemia a ciąża 

Wysoki poziom insuliny we krwi oraz insulinooporność powodują nie tylko problemy z zajściem w ciążę. Wywierają również negatywny wpływ na zagnieżdżenie się zarodka oraz rozwój płodu. 

Otyłość oraz hiperinsulinemia z insulinoopornością mogą stanowić zagrożenie nie tylko dla matki, ale także dla rozwijającego się dziecka. U kobiety występuje większe ryzyko poronienia samoistnego, cukrzycy ciążowej, nadciśnienia indukowanego ciążą, stanu przedrzucawkowego czy powikłań okołoporodowych. U dzieci natomiast częściej stwierdza się wady wrodzone (np. cewy nerwowej), obumarcie wewnątrzmaciczne czy makrosomię, czyli za wysoką masę ciała. 

Jeśli planujesz ciążę, a Twoje BMI wynosi więcej niż 30, postaraj się obniżyć masę ciała. Pozwoli to zmniejszyć ryzyko powikłań. 

Istotna jest również kontrola masy ciała w ciąży. W przypadku BMI powyżej 30, powinnaś przybrać na wadze nie więcej niż 7 kg w trakcie całej ciąży. 

BMI to stosunek wagi do wzrostu. Obliczysz go z pomocą poniższego kalkulatora:  

Oblicz wskaźnik masy ciała (BMI)

Hiperinsulinemia – diagnostyka 

Diagnostyka hiperinsulinemii i insulinooporności bardzo często stanowi wyzwanie dla lekarzy. Wynika to z braku prostego, szybkiego i jednoznacznego testu pozwalającego na rozpoznanie tego zaburzenia metabolicznego.  

Złotym standardem oceniającym insulinooporność jest tzw. badanie metodą klamry metabolicznej. Test ten jednak, ze względu na czasochłonność oraz koszt i trudność wykonania, używany jest tylko w badaniach naukowych i nie znajduje zastosowania w codziennej praktyce. Szeroko rozpowszechniony wskaźnik HOMA-IR (iloczyn stężenia insuliny i glukozy na czczo podzielony przez 22,5) jest jedynie testem orientacyjnym i również nie powinien być rutynowo stosowany jako badanie służące do rozpoznawania insulinooporności.  

Hiperinsulinemia i insulinooporność są raczej wynikiem, a nie powodem nadmiernej masy ciała. Inne zaburzenia metaboliczne związane z nadwagą i otyłością to m.in. cukrzyca, nieprawidłowa tolerancja glukozy, hiperurykemia (za wysoki poziom kwasu moczowego we krwi) i podwyższony cholesterol. Aby je wykluczyć, lekarz decyduje zazwyczaj o wykonaniu u pacjenta kilku badań dodatkowych.  

Należą do nich badania: 

  • poziomu cholesterolu i trójglicerydów, 
  • poziomu glukozy na czczo (niekiedy także wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy), 
  • poziomu kwasu moczowego, 
  • parametrów wątrobowych.  

Dodatkowo istotne są ocena BMI oraz zmierzenie obwodu talii. Norma dla kobiet wynosi poniżej 80 cm, a dla mężczyzn 94 cm. 

Hiperinsulinemia – dieta i leczenie 

Priorytetem w terapii hiperinsulinemii i insulinooporności jest utrata nadmiernej masy ciała za pomocą zbilansowanej diety i aktywności fizycznej. Podstawowe zasady diety:

  • Jedz około 500-750 kcal mniej niż wynosi Twoje dziennie zapotrzebowanie. 
  • Dbaj o odpowiedni stosunek węglowodanów, tłuszczy i białek (45%, 25-40% i 15-20%).  
  • Wybieraj produkty z niskim indeksem glikemicznym (IG). Po ich zjedzeniu nie dochodzi do gwałtownego wzrostu poziomu glukozy, a co za tym idzie insuliny we krwi.  Są to np. jaja, ryby, warzywa (np. ciecierzyca, sałata, ogórek gruntowy), owoce (np. wiśnie, maliny, truskawki).
  • Unikaj słodyczy, przetworzonych produktów i słodkich napojów.
  • Zmniejsz ilość soli w codziennej diecie.
  • Źródłem białka w Twoim codziennym jadłospisie powinny być zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego.
  • Wybieraj tłuszcze nienasycone. Znajdziesz je m.in. w orzechach, awokado, oliwie z oliwek i rybach.

Zdrowe tłuszcze

Aktywność fizyczna pomaga natomiast nie tylko w utracie masy ciała, ale także sprzyja poprawie wrażliwości komórek mięśniowych na insulinę. Korzystny jest regularny wysiłek tlenowy, np. chodzenie, marsz, bieganie czy jazda na rowerze przez m.in. 2,5 h tygodniowo.   

U niektórych pacjentów, poza zmianą stylu życia, konieczne może być włączenie leku – metforminy. Jest to preparat stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. Metformina wpływa m.in. na hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie, zwiększa wrażliwość tkanki mięśniowej na insulinę oraz opóźnia wchłanianie glukozy w jelicie. Metformina pomaga w utracie masy ciała i wywiera korzystny wpływ na gospodarkę lipidową

Rzadziej stosowanymi lekami są preparaty z grupy tzw. glitazonów. W przypadku guza wydzielającego insulinę, postępowaniem z wyboru jest natomiast jego chirurgiczne wycięcie.

Przeczytaj również:
Post przerywany w insulinooporności. Czy jest skuteczny?


Źródła
Zwiń
Rozwiń
  • https://www.mp.pl/endokrynologia/ekspert/288739,insulinoopornosc-jako-pseudochoroba-powszechny-problem-w-gabinecie-diabetologa-i-endokrynologa 
  • https://podyplomie.pl/medycyna/26808,jak-prawidlowo-rozpoznac-insulinoopornosc-czy-i-jak-leczyc 
  • Rudak B., Dieta w insulinooporności, Wrocław 2020.  
  • Głuszek J., Boruczkowska A., Insulinooporność i metody jej rozpoznawania u chorych z pierwotnym nadciśnieniem tętniczym, Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Naczyń Instytutu Kardiologii Akademii Medycznej w Poznaniu. 
  • Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2017. 
  • Hajduk M., Wpływ masy ciała na płodność u kobiet, www.endokrynologia.viamedica.pl. 
  • Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, Opieka położnicza nad ciężarną otyłą, Ginekol. Pol., 2012, 83, 795-799. 
  • Stawerska R., Łupińska A., Bieniek E., Lewiński A., Insulinooporność i stan przedcukrzycowy – diagnostyka i leczenie, Lekarz POZ 2021; 5: 358-365. 
  • https://diabetologia.mp.pl/powiklania/inne/101443,rogowacenie-ciemne-defekt-kosmetyczny-czy-objaw-bardzo-powaznej-choroby 
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

  1. 24 grudnia 2023, 08:11
    Marek

    Bardzo pomocny i rzeczowy artykol

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę