Małpia ospa (mpox) znów daje o sobie znać w Europie. Kto jest najbardziej narażony?

Małpia ospa w Polsce i Europie – gdzie są potwierdzone przypadki?

Mpox występuje również w Polsce i innych państwach europejskich. Dla większości mieszkańców ryzyko zakażenia pozostaje jednak niskie. Wzrasta przede wszystkim wtedy, gdy dochodzi do bezpośredniego kontaktu z osobą chorą, szczególnie z jej zmianami skórnymi.

Małpia ospa w Polsce – czy są potwierdzone przypadki?

Tak, w Polsce są potwierdzane przypadki mpox. Według raportu Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), obejmującego okres od czerwca 2025 r. do maja 2026 r., Polska zgłosiła 21 przypadków. 5 z nich rozpoznano w maju 2026 r. Dane przekazano do ECDC do 16 czerwca 2026 r.

13 kwietnia 2026 r. Polska poinformowała również Światową Organizację Zdrowia (WHO) o zakażeniu wirusem podkladu Ib. Chorobę rozpoznano u mężczyzny, który wcześniej przebywał na Słowacji – tam najprawdopodobniej doszło do zakażenia.

Pojedyncze przypadki nie świadczą o rozległym ognisku w Polsce. Jeżeli nie miałeś bliskiego kontaktu z osobą zakażoną, Twoje ryzyko pozostaje niewielkie.

Ospa małpia w Niemczech – dlaczego mówi się o Berlinie?

Do 15 lipca 2026 r. w Berlinie zgłoszono 125 przypadków mpox. To niemal tyle samo, ile w analogicznym okresie 2025 r., gdy potwierdzono 127 zakażeń. Liczba ta jest jednak wyraźnie większa niż w tym samym okresie 2024 r., kiedy odnotowano 29 przypadków, oraz w 2023 r., gdy było ich 10.

Zdecydowaną większość zakażeń rozpoznano u mężczyzn – stanowili oni 123 ze 125 chorych. Pacjenci mieli od 19 do 66 lat. Berliński urząd zdrowia wskazuje, że wirus nadal przenosi się lokalnie, przede wszystkim w określonych sieciach bliskich kontaktów seksualnych.

W Berlinie wykrywane są podklady Ib oraz IIb wirusa. Podklad Ib rozpoznano także u osób, które nie podróżowały wcześniej do regionów Afryki objętych ogniskami. Oznacza to, że do części zakażeń doszło już na miejscu.

Sam pobyt w Berlinie nie oznacza wysokiego ryzyka. Znacznie ważniejsze jest to, czy doszło do bliskiego kontaktu z osobą zakażoną. ECDC ocenia ryzyko zakażenia kladem I jako umiarkowane wśród mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami i niskie dla ogółu mieszkańców Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

W jakich krajach występuje małpia ospa?

Według raportu ECDC obejmującego okres od lipca 2025 r. do czerwca 2026 r. w państwach UE i EOG zgłoszono 829 przypadków kladu I oraz 921 przypadków kladu II. W samym czerwcu 2026 r. potwierdzono odpowiednio 129 i 22 zakażenia. Dane przekazano do ECDC do 17 lipca 2026 r.

Mpox występuje również poza Europą. Według raportu WHO opublikowanego 26 czerwca 2026 r. od początku 2025 r. do 31 maja 2026 r. na świecie potwierdzono 61 061 zakażeń i 244 zgony w 103 państwach. W samym maju 2026 r. odnotowano 1142 przypadki i trzy zgony.

Najwięcej ciężkich przypadków występuje w części państw afrykańskich. Globalnych statystyk nie należy więc bezpośrednio przekładać na ryzyko osoby mieszkającej w Polsce.

Czym jest małpia ospa (mpox)?

Mpox to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa MPXV, spokrewnionego z wirusem ospy prawdziwej. Należy on do rodzaju Orthopoxvirus i rodziny Poxviridae.

Wirus występuje w kilku odmianach, które specjaliści nazywają kladami. Wyróżnia się klad I, obejmujący podklady Ia i Ib, oraz klad II z podkladami IIa i IIb. Informacja o kladzie pomaga ekspertom śledzić, skąd pochodzą zakażenia i jak wirus rozprzestrzenia się między państwami.

Naukowcy nadal nie wiedzą, które zwierzęta są stałym źródłem wirusa w naturze. W medycynie takie gatunki nazywa się naturalnym rezerwuarem. Na zakażenie podatne są m.in. niektóre afrykańskie wiewiórki, wielkoszczury gambijskie, popielice, myszy oraz naczelne.

Skąd pochodzi nazwa „małpia ospa”?

Nazwa może wprowadzać w błąd. Wirusa po raz pierwszy wykryto w 1958 r. u małp hodowanych do celów badawczych. Nie oznacza to jednak, że małpy są jego głównymi nosicielami lub najczęstszym źródłem zakażeń u ludzi.

Małpia ospa – jak można się zarazić?

W Europie mpox przenosi się przede wszystkim z człowieka na człowieka. Największe ryzyko wiąże się z bezpośrednim kontaktem ze zmianami skórnymi lub błonami śluzowymi osoby chorej. Nie każdy kontakt prowadzi jednak do zakażenia. Przypadkowe minięcie chorej osoby zwykle nie wystarcza – największe znaczenie ma bliski, bezpośredni i często dłuższy kontakt.

Jak mpox przenosi się między ludźmi?

Do zakażenia może dojść podczas:

• dotykania pęcherzyków, krost, owrzodzeń lub strupów,
• bliskiego kontaktu skóra do skóry,
• pocałunków i kontaktu ust ze skórą,
• kontaktów seksualnych,
• dłuższego kontaktu twarzą w twarz,
• korzystania ze wspólnej pościeli, ręczników, ubrań lub akcesoriów erotycznych,
• dotykania przedmiotów, które miały kontakt ze zmianami skórnymi osoby chorej.

Jeśli zastanawiasz się, czy mogło dojść do zakażenia, przypomnij sobie przede wszystkim rodzaj i długość kontaktu. Sam krótki pobyt w tym samym pomieszczeniu zazwyczaj nie oznacza dużego ryzyka.

Czy można zarazić się małpią ospą od zwierzęcia?

Tak. Wirus może przenieść się przez pogryzienie, zadrapanie albo kontakt z krwią i zmianami skórnymi zakażonego zwierzęcia. Do zakażenia może również dojść podczas polowania, oprawiania lub przygotowywania mięsa dzikich zwierząt.

Ten sposób zakażenia ma znaczenie głównie w regionach, w których MPXV krąży wśród dzikich ssaków. Jeśli mieszkasz w Polsce i nie miałeś kontaktu z takim zwierzęciem ani jego mięsem, znacznie ważniejszym źródłem ryzyka jest bliski kontakt z chorą osobą.

Małpia ospa – objawy i wygląd wysypki

Objawy małpiej ospy pojawiają się zwykle w ciągu tygodnia od zakażenia, ale mogą wystąpić od 1 do 21 dni po kontakcie z wirusem. Choroba nie zawsze zaczyna się od gorączki. Pierwszym sygnałem może być niewielka zmiana na skórze. Zwróć uwagę także na zmiany w okolicy intymnej, jamie ustnej lub odbytu. Łatwo pomylić je z opryszczką, krostką albo podrażnieniem.

Jakie są objawy małpiej ospy?

Do możliwych objawów należą:

• pęcherzyki, krosty, owrzodzenia lub strupy,
• gorączka i dreszcze,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• ból głowy,
• bóle mięśni i pleców,
• ból gardła,
• silne zmęczenie,
• ból lub obrzęk odbytu,
• ból podczas oddawania moczu albo przełykania.

Nie czekaj na pojawienie się wszystkich objawów. Brak gorączki nie wyklucza mpox, a u niektórych osób wysypka jest jedynym zauważalnym sygnałem choroby.

Małpia ospa – jak wygląda wysypka?

Wysypka może początkowo wyglądać jak plamki lub twarde grudki. Później zmiany mogą przekształcać się w pęcherzyki i krosty, które zasychają i pokrywają się strupami. Bywają bolesne albo swędzące.

Zmiany mogą pojawić się na twarzy, dłoniach, stopach, w jamie ustnej i gardle oraz w okolicy narządów płciowych i odbytu. Nie próbuj rozpoznawać choroby wyłącznie przez porównywanie wysypki ze zdjęciami w internecie. Mpox może przypominać opryszczkę, ospę wietrzną i inne choroby skóry.

Objawy utrzymują się zazwyczaj przez 2–4 tygodnie. Chory może zakażać do czasu, aż wszystkie zmiany całkowicie się zagoją, strupy odpadną, a pod nimi pojawi się nowa warstwa skóry.

Dlaczego łagodne zakażenia mogą pozostać nierozpoznane?

Według wspólnego raportu ECDC i Biura Regionalnego WHO dla Europy, zaktualizowanego 14 października 2025 r., wysypkę stwierdzono u 93% z 19 734 pacjentów, dla których dostępne były informacje o objawach. Dolegliwości ogólne, takie jak gorączka, zmęczenie, bóle mięśni, dreszcze lub ból głowy, wystąpiły u 56%.

Oznacza to, że znaczna część chorych nie ma objawów przypominających grypę. Jeśli zmiana jest niewielka i nie boli, można łatwo uznać ją za niegroźną krostkę i nie wykonać testu.

Podobny problem opisał 21 maja 2026 r. Robert Koch-Institut, czyli niemiecki federalny instytut zdrowia publicznego. Według jego analizy część zakażeń przebiega bardzo łagodnie lub bez wyraźnych dolegliwości, dlatego chorzy nie zgłaszają się do lekarza i nie trafiają do statystyk. Nie wiadomo jednak dokładnie, jak duża jest skala niedoszacowania.

Jak potwierdza się zakażenie mpox?

Sam wygląd wysypki nie wystarcza do rozpoznania. Mpox może przypominać ospę wietrzną, opryszczkę, kiłę, świerzb lub bakteryjne zakażenie skóry.

Jeśli lekarz podejrzewa mpox, zleci test PCR. Próbkę pobiera się najczęściej bezpośrednio ze zmiany – z jej powierzchni, płynu z pęcherzyka albo strupa. Dzięki badaniu można potwierdzić zakażenie i uniknąć leczenia niewłaściwej choroby.

Czy małpia ospa jest groźna?

U większości osób mpox ma łagodny lub umiarkowany przebieg i kończy się pełnym wyzdrowieniem. Choroba może jednak prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u osób z mocno osłabioną odpornością. To, jak przejdziesz zakażenie, zależy m.in. od ogólnego stanu zdrowia, miejsca występowania zmian i tego, jak szybko otrzymasz właściwą pomoc.

Kto jest najbardziej narażony na ciężki przebieg?

Większe ryzyko dotyczy przede wszystkim:

• osób z nieleczonym lub zaawansowanym zakażeniem HIV,
• osób przyjmujących leki silnie osłabiające odporność,
• niemowląt i małych dzieci,
• kobiet w ciąży.

Jeśli należysz do jednej z tych grup i miałeś bliski kontakt z osobą chorą, skontaktuj się z lekarzem nawet wtedy, gdy objawy są łagodne. Wczesna konsultacja pozwoli szybciej ocenić ryzyko powikłań.

Małpia ospa u dzieci

U dzieci mpox może mieć cięższy przebieg, zwłaszcza u niemowląt oraz dzieci z osłabioną odpornością lub przewlekłymi chorobami skóry. Do zakażenia może dojść podczas bliskiego kontaktu z chorym domownikiem, np. przy przytulaniu, wspólnym spaniu albo używaniu tych samych ręczników.

Jeśli u dziecka pojawią się niewyjaśnione pęcherzyki, krosty lub strupy, nie próbuj samodzielnie rozpoznawać choroby. Pediatra pomoże odróżnić mpox od ospy wietrznej, bostonki, opryszczki lub innej infekcji.

Małpia ospa a ciąża

Nie wiadomo, czy kobiety w ciąży zakażają się łatwiej niż inne osoby. Choroba może jednak przebiegać ciężej, a wirus może przenieść się na płód podczas ciąży lub na noworodka w czasie porodu i bliskiego kontaktu po narodzinach.

Opisywano przypadki poronień, martwych urodzeń i zakażeń u noworodków, głównie w krajach afrykańskich, w których wirus występuje od lat. Dane dotyczące ciężarnych nadal są ograniczone, dlatego nie wiadomo dokładnie, jak często dochodzi do takich powikłań.

Jeśli jesteś w ciąży i miałaś bliski kontakt z osobą chorą albo zauważyłaś nietypową wysypkę, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem. Wczesna konsultacja pomoże bezpiecznie zaplanować dalszą opiekę nad Tobą i dzieckiem.

Nie potwierdzono, czy wirus przenika do mleka kobiecego. Zagrożeniem może być jednak bezpośredni kontakt noworodka ze zmianami na skórze matki. Lekarz pomoże Ci ustalić bezpieczny sposób karmienia i opieki nad dzieckiem.

Jakie powikłania może powodować mpox?

Mpox może prowadzić m.in. do:

• bakteryjnego zakażenia zmian skórnych,
• odwodnienia spowodowanego bólem i trudnościami w piciu,
• zapalenia płuc,
• zapalenia mózgu,
• sepsy,
• zapalenia spojówek lub rogówki,
• trwałego pogorszenia wzroku,
• powstania blizn.

Kiedy trzeba pilnie zgłosić się do lekarza?

Nie czekaj na samoistną poprawę i pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią:

• zmiany w pobliżu oczu,
• trudności z oddychaniem lub przełykaniem,
• problemy z przyjmowaniem płynów,
• bardzo silny ból,
• trudności w oddawaniu moczu,
• zaburzenia świadomości,
• szybko pogarszający się stan zdrowia.

Szybka pomoc jest szczególnie ważna w przypadku niemowląt, kobiet w ciąży i osób z mocno osłabioną odpornością.

Małpia ospa – jak leczyć chorobę?

U większości osób leczenie mpox polega na łagodzeniu objawów, zapobieganiu odwodnieniu i ochronie skóry przed zakażeniem bakteryjnym. Osoby z ciężkim przebiegiem lub należące do grup ryzyka mogą wymagać leczenia w szpitalu. Odpowiednia pielęgnacja pozwoli Ci zmniejszyć ból i świąd, a także ograniczyć ryzyko dodatkowego zakażenia zmian skórnych.

Jak złagodzić ból, gorączkę i świąd?

Aby złagodzić dolegliwości i ułatwić gojenie:

• pij regularnie, aby nie dopuścić do odwodnienia,
• stosuj leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty,
• utrzymuj zmiany skórne w czystości i suchości,
• nie przekłuwaj pęcherzyków,
• nie drap zmian i nie odrywaj strupów.

Narastające zaczerwienienie, obrzęk, ból lub ropna wydzielina mogą świadczyć o bakteryjnym zakażeniu skóry. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem.

Czytaj też:

Niedobór wody w organizmie. Jakie są objawy?

Czy istnieje skuteczny lek na małpią ospę?

W Unii Europejskiej nie ma obecnie leku przeciwwirusowego dopuszczonego do leczenia mpox. Tecovirimat był wcześniej stosowany w tej chorobie, ale cztery randomizowane badania kliniczne nie wykazały, aby przyspieszał gojenie zmian w porównaniu z placebo.

Komitet Europejskiej Agencji Leków zalecił usunięcie wskazania dotyczącego mpox 26 marca 2026 r. Komisja Europejska wydała ostateczną decyzję 29 maja, a Europejska Agencja Leków (EMA) zaktualizowała informacje o preparacie 15 czerwca 2026 r.

Dla pacjenta oznacza to, że leczenie nadal opiera się przede wszystkim na zmniejszaniu bólu i innych objawów oraz zapobieganiu powikłaniom. W ciężkich przypadkach dalsze postępowanie ustala lekarz chorób zakaźnych.

Szczepionka na małpią ospę – kto powinien ją rozważyć?

Szczepienie przeciw mpox nie jest zalecane wszystkim. Może jednak wyraźnie zmniejszyć ryzyko zachorowania, jeśli ze względu na bliski kontakt z chorym, kontakty seksualne, pracę lub podróż jesteś bardziej narażony na wirusa.

Czy szczepienie przeciw mpox może być dla Ciebie?

Porozmawiaj z lekarzem o szczepieniu, jeśli:

• miałeś bliski kontakt z osobą chorą,
• masz wielu lub nowych partnerów seksualnych, a wirus krąży w Twoim środowisku,
• pracujesz w laboratorium i możesz mieć kontakt z MPXV,
• pracujesz w ochronie zdrowia i jesteś narażony na kontakt z wirusem,
• planujesz podróż, podczas której istnieje realne ryzyko zakażenia.

Lekarz pomoże Ci ocenić, czy korzyści ze szczepienia są w Twojej sytuacji większe niż potencjalne niedogodności.

Jaka szczepionka jest stosowana przeciw mpox?

W Unii Europejskiej stosuje się szczepionkę MVA-BN, dostępną pod nazwą handlową Imvanex. Jest przeznaczona dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia. Osoby wcześniej nieszczepione otrzymują zwykle dwie dawki w odstępie co najmniej 28 dni.

Według WHO dwie dawki MVA-BN zmniejszały ryzyko zachorowania o około 82%, a jedna dawka – o około 76%. Są to wyniki badań obserwacyjnych, dlatego szczepienie nie zapewnia pełnej ochrony. Nadal warto unikać bezpośredniego kontaktu ze zmianami skórnymi osoby chorej.

Kiedy podaje się szczepionkę po kontakcie z wirusem?

Szczepionkę najlepiej podać w ciągu 4 dni od kontaktu. Wtedy może zapobiec rozwojowi choroby. Można zastosować ją również do 14 dni po ekspozycji, jeśli nie pojawiły się jeszcze objawy – może wówczas złagodzić przebieg zakażenia.

Jeśli wiesz, że miałeś bliski kontakt z osobą chorą, nie czekaj na rozwój objawów. Szybko skontaktuj się z lekarzem, który oceni, czy szczepienie poekspozycyjne jest w Twojej sytuacji wskazane.

Jak uniknąć małpiej ospy?

Możesz wyraźnie zmniejszyć ryzyko zakażenia, unikając kontaktu ze zmianami skórnymi osoby chorej i szybko reagując na nietypową wysypkę.

Aby skuteczniej się chronić:

• nie dotykaj pęcherzyków, krost, owrzodzeń ani strupów innej osoby,
• nie korzystaj wspólnie z ręczników, pościeli, ubrań ani akcesoriów erotycznych,
• myj ręce po kontakcie z przedmiotami używanymi przez chorego,
• rozmawiaj z partnerem lub partnerką o niewyjaśnionych zmianach skórnych,
• w okresie zwiększonej liczby zakażeń ogranicz kontakty seksualne z nowymi lub przypadkowymi partnerami,
• po pojawieniu się podejrzanej wysypki zrezygnuj z bliskich kontaktów,
• rozważ szczepienie, jeśli należysz do grupy bardziej narażonej.

Podczas podróży do regionów, w których wirus krąży wśród dzikich zwierząt, unikaj kontaktu z chorymi lub martwymi ssakami. Nie jedz również mięsa dzikich zwierząt, jeśli nie zostało dokładnie ugotowane lub upieczone.

Od pierwszego przypadku do epidemii mpox w Europie

Pierwszy potwierdzony przypadek mpox u człowieka wykryto w 1970 r. u dziewięciomiesięcznego chłopca w Demokratycznej Republice Konga. Przez kolejne dekady większość zakażeń rozpoznawano w Afryce Środkowej i Zachodniej.

Sytuacja zmieniła się w maju 2022 r., gdy zakażenia niezwiązane z podróżami zaczęły pojawiać się w wielu państwach Europy i innych regionach świata. Wirus rozprzestrzeniał się głównie podczas bliskich kontaktów fizycznych i seksualnych. 23 lipca 2022 r. WHO uznała wielokrajową epidemię za zagrożenie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. W chwili ogłoszenia decyzji zgłoszono ponad 16 tys. przypadków w 75 krajach i terytoriach.

FAQ – najczęstsze pytania o małpią ospę

Czy monkeypox i mpox oznaczają tę samą chorobę?

Tak. Monkeypox to dawna angielska nazwa choroby, która jest obecnie określana przez WHO jako mpox. W języku polskim nadal używa się również nazwy „małpia ospa”.

Czy małpia ospa to „małpia grypa”?

Nie. „Małpia grypa” jest niepoprawnym określeniem. Mpox wywołuje wirus MPXV z rodzaju Orthopoxvirus, a nie wirus grypy.

Czy małpia ospa i ospa wietrzna to ta sama choroba?

Nie. Są to dwie różne choroby wirusowe. Mogą powodować podobne zmiany skórne, dlatego na podstawie samego wyglądu wysypki nie zawsze da się postawić prawidłową diagnozę.

Gdzie można wykonać test na małpią ospę w Polsce?

Jeśli podejrzewasz mpox, skontaktuj się z lekarzem lub poradnią chorób zakaźnych. Lekarz oceni objawy i zdecyduje, czy należy pobrać materiał do testu PCR.

Czy można kupić domowy test na małpią ospę?

Wiarygodne rozpoznanie opiera się na laboratoryjnym teście PCR z materiału pobranego ze zmiany skórnej lub śluzówkowej. Samodzielny test nie powinien zastępować konsultacji z lekarzem i prawidłowego pobrania próbki przez personel medyczny.

Czy prezerwatywa chroni przed mpox?

Prezerwatywa może zmniejszyć kontakt z niektórymi wydzielinami, ale nie zapewnia pełnej ochrony. Wirus może przenieść się przez zmiany znajdujące się na skórze poza obszarem osłoniętym prezerwatywą.

Czy po szczepieniu nadal można zachorować?

Tak. Szczepienie znacznie zmniejsza ryzyko zakażenia, ale nie chroni w 100%. Również po szczepieniu unikaj bezpośredniego kontaktu ze zmianami skórnymi osoby chorej.

Przeczytaj również:

Ospa wietrzna. Leczenie, przebieg, ile trwa?