Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Siła Kobiet
X - Asa
X - Aurovitas FlexiStav Meno
X - Sale do -50%
X - Zadbaj o zdrowie swojej rodziny
X - Zdrowe oczy
X - Baby Sleep
5

Prawidłowe ciśnienie – jakie są normy?

Słuchaj artykułu

Nadciśnienie tętnicze to choroba częsta, obarczona ryzykiem powikłań zarówno przewlekłych, jak i ostrych, dotyczących najważniejszych narządów ludzkiego organizmu, takich jak serce, mózg czy nerki. Jak je rozpoznać? Jak wygląda prawidłowe ciśnienie, a jakie wartości powinny skłonić do konsultacji z lekarzem? Jak mierzyć ciśnienie i jak często to robić?

Prawidłowe ciśnienie – jakie są normy?

Czym jest ciśnienie krwi? 

Krew zaopatruje w tlen i składniki odżywcze wszystkie komórki organizmu. Jest do nich dostarczana przez system tętnic tzw. krążenia dużego. Na system ten składa się aorta, która rozgałęzia się na duże tętnice, te na mniejsze i dalej aż do tętniczek dostarczających krew do systemów włośniczek, na poziomie których zachodzi wymiana składników odżywczych, tlenu i dwutlenku węgla między krwią a tkankami.


Ciśnieniomierze i akcesoria
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Krew jest wtłaczana do aorty w czasie skurczu lewej komory przez otwartą zastawkę aortalną. Wyrzut ten odbywa się pod ciśnieniem. Ciśnienie krwi w aorcie jest najwyższe na szczycie prędkości wyrzutu krwi, najniższe zaś tuż przed otwarciem zastawki i jego rozpoczęciem. Tę pierwszą, najwyższą wartość nazywamy ciśnieniem skurczowym, drugą zaś, najniższą, ciśnieniem rozkurczowym [1]. 

Wartość ciśnienia tętniczego fizjologicznie zależy w głównej mierze od dwóch czynników – pojemności minutowej serca tzn. ilości krwi, jaką w trakcie jednej minuty serce wtłacza do aorty, a także od naczyniowego oporu obwodowego, zależnego od sprężystości i kurczliwości naczyń [1]. 

Prawidłowe ciśnienie – jak zmierzyć ciśnienie krwi? 

Podstawową metodą pomiaru ciśnienia tętniczego jest pomiar pośredni za pomocą certyfikowanych sfigmomanometrów z mankietem naramiennym – automatycznych, półautomatycznych osłuchowych i oscylometrycznych. 

Aby zapewnić prawidłowość pomiaru, zastosuj się do następujących zasad: 

  • Konieczny jest dobór mankietu dopasowanego do obwodu ramienia pacjenta. Mankiet standardowy o długości 35 cm i szerokości 12-13 cm jest odpowiedni dla osób o obwodzie ramienia mieszczącym się w przedziale 24-32 cm, czyli większości populacji. Osoby z większym lub mniejszym obwodem ramienia wymagają odpowiednio większego lub mniejszego mankietu. Pomiar przy pomocy źle dobranego mankietu może powodować zawyżenie lub zaniżenie uzyskanych wartości. 
  • 30 minut przed pomiarem ciśnienia tętniczego powstrzymaj się przed używaniem stymulantów, w tym kawy, papierosów i innych wyrobów tytoniowych. 
  • Tuż przed pomiarem pozostań 5 minut w spokoju, w pozycji siedzącej
  • Przed założeniem mankietu zdejmij z kończyny uciskające ubrania
  • W czasie dokonywania pomiaru pozostań w pozycji siedzącej, a kończynę, na której znajduje się mankiet zegnij w łokciu i podeprzyj mniej więcej na wysokości serca. Powinna ona być rozluźniona. 
  • W czasie dokonywania pomiaru nie mów i nie wykonuj żadnych czynności. 
  • Pierwszy pomiar powinno wykonać się na obu kończynach górnych
  • Optymalnie, celem oceny ciśnienia tętniczego wykonuje się 2-3 pomiary co 1-2 minuty i wylicza wartość średnią z uzyskanych wyników. 
  • Pomiary domowe wykonuj o stałych porach, przed jedzeniem – rano przed przyjęciem ewentualnych leków hipotensyjnych i wieczorem. 

Innym sposobem pośredniego pomiaru ciśnienia tętniczego jest automatyczny pomiar ciśnienia tętniczego. Badanie najczęściej obejmuje okres 24 godzin, a w szczególnych przypadkach przedłuża się je do dwóch dób. Na cały czas badania pacjent ma założony mankiet naramienny, podłączony do przenośnego urządzenia pomiarowego, zapisującego uzyskane wyniki. Pomiary, zależnie od ustawień, wykonywane są co 15-30 minut w ciągu dnia i co 30-60 minut w ciągu spoczynku nocnego. Pacjent prowadzi w tym czasie dzienniczek, wskazując godziny aktywności i snu. Wyniki odzwierciedlają dobową zmienność wartości ciśnienia. Badanie pozwala ponadto na wyeliminowanie do pewnego stopnia tzw. „nadciśnienia białego fartucha”, czyli zjawiska wzrostu wartości ciśnienia tętniczego w czasie pomiaru przez personel medyczny. 

Inne, rzadziej stosowane metody pomiarów ciśnienia tętniczego to automatyczne, nienadzorowane pomiary ciśnienia tętniczego w gabinecie lekarskim, wykonywane za pomocą odpowiednio zaprogramowanego urządzenia, bez obecności personelu medycznego oraz pomiar bezpośredni, stosowany w warunkach intensywnej opieki medycznej, za pomocą czujników wprowadzanych do tętnicy pacjenta [2-3]. 

Jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi? 

Głównym kryterium rozpoznania nadciśnienia tętniczego jest stwierdzenie średnich wartości ciśnienia skurczowego równych lub wyższych 140 mmHg lub rozkurczowego równych lub wyższych 90 mmHg. Kryterium odnosi się do średniej z co najmniej dwóch pomiarów gabinetowych, wykonanych na osobnych wizytach. W przypadku, gdy wartości są znacznie wyższe i wynoszą 180 mmHg lub więcej dla ciśnienia skurczowego i 110 mmHg lub więcej dla ciśnienia rozkurczowego, a udało się wykluczyć działanie doraźnych czynników znacznie zwiększających chwilowo ciśnienie (ból, stres, alkohol), można postawić rozpoznanie w czasie jednej wizyty [2]. 

Docelowe wartości ciśnienia tętniczego u pacjentów ze zdiagnozowanym nadciśnieniem tętniczym różnią się nieco zależnie od wieku chorych i czynników dodatkowych. 

Prawidłowe ciśnienie – populacja ogólna 

W populacji ogólnej jako pierwszy cel skurczowego ciśnienia tętniczego definiuje się wartości poniżej 140 mmHg, a w przypadku ich dobrej tolerancji dąży się do wartości poniżej 130 mmHg, nie niższych jednak niż 120 mmHg. Dla ciśnienia rozkurczowego dąży się do wartości poniżej 80 mmHg, nie niższych jednak niż 70 mmHg [2]. 

Prawidłowe ciśnienie – osoby powyżej 65. roku życia 

W grupie pacjentów powyżej 65. roku życia docelowe wartości ciśnienia tętniczego to poniżej 140 mmHg dla ciśnienia skurczowego i poniżej 80 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego. Ciśnienie nie powinno być niższe niż 130/70 mmHg [2]. 

Prawidłowe ciśnienie – osoby powyżej 80. roku życia 

U osób w wieku powyżej 80 lat kryteria wyrównania ciśnienia tętniczego obejmują docelowe ciśnienie skurczowe niższe niż 150 mmHg, nie niższe jednak niż 130 mmHg. Ciśnienie rozkurczowe docelowo powinno mieć wartość niższą niż 80 mmHg, jednak nie mniejszą niż 70 mmHg. 

W grupie tej inne jest również podejście do rozpoczynania terapii u chorych ze świeżo rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym – wdraża się ją, gdy wartość ciśnienia tętniczego osiąga lub przekracza 160/90 mmHg [2]. 

Prawidłowe ciśnienie – chorzy z izolowanym nadciśnieniem skurczowym 

W kontroli izolowanego nadciśnienia skurczowego dąży się do obniżenia ciśnienia skurczowego poniżej 140 mmHg, a przy dobrej tolerancji poniżej 130 mmHg, nie niżej jednak niż 120 mmHg. Jednocześnie ciśnienie rozkurczowe nie może być niższe niż 65 mmHg. W przypadku osób powyżej 65. lub 80. roku życia z izolowanym nadciśnieniem skurczowym stosuje się kryteria wyrównania wartości ciśnień odpowiednie do wieku i opisane wyżej [2]. 

Jakie ciśnienie może być niebezpieczne? 

Nadciśnienie tętnicze to choroba, która często przez wiele lat nie daje objawów. Przewlekle podwyższone ciśnienie prowadzi do rozwoju uszkodzeń w układzie naczyniowym i w kluczowych dla organizmu narządach – sercu, nerkach, oku, układzie nerwowym. Może prowadzić do zmian postępujących powoli, a także do stanów ostrych, takich jak np. udar mózgu [2, 4]. 

W przebiegu nadciśnienia tętniczego mogą występować ostre stany zagrożenia życia, związanego ze znacznym wzrostem ciśnienia skurczowego – osiągającego wartości wyższe lub równe 180 mmHg, i/lub ciśnienia rozkurczowego – osiągającego wartości wyższe lub równe 120 mmHg. Chorzy wymagają natychmiastowego wdrożenia leczenia mającego na celu odpowiednie obniżenie wartości ciśnienia oraz obserwacji medycznej pod kątem objawów ostrych powikłań.

Jeśli wzrostowi ciśnienia towarzyszą objawy takie jak ból głowy, duszność, ból w klatce piersiowej, zaburzenia neurologiczne – konieczna jest natychmiastowa diagnostyka pod kątem ostrych powikłań bezpośrednio zagrażających życiu chorego, takich jak np. zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu [2]. 

Co robić w przypadku zbyt wysokiego ciśnienia? 

Podwyższone wartości ciśnienia tętniczego wymagają diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego (zależnego od ich wartości i innych czynników) leczenia. Lekarz dokonuje oceny pod kątem ryzyka sercowo-naczyniowego, obecności powikłań narządowych, a także bierze pod uwagę wiek pacjenta i choroby towarzyszące. Na podstawie badania podmiotowego, przedmiotowego i wyników badań dodatkowych dobiera najlepsze dla pacjenta postępowanie, obejmujące: 

  • metody niefarmakologiczne – dietę, redukcję masy ciała, redukcję ilości spożywanego alkoholu, rzucenie palenia, zwiększenie aktywności fizycznej; 
  • farmakoterapię [2, 4]. 

Nadciśnienie tętnicze to choroba częsta, w wielu przypadkach przebiegająca bezobjawowo przez wiele lat, a obarczona ryzykiem ciężkich powikłań. Nie należy jej lekceważyć. W celu wczesnego wykrycia i wdrożenia ewentualnego leczenia nadciśnienia przesiewowy pomiar ciśnienia tętniczego zalecany jest co najmniej raz w roku u wszystkich dorosłych.

Przeczytaj również:
Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze?


Źródła
Zwiń
Rozwiń

 Źródła: 

  1. Konturek – Fizjologia Człowieka, Podręcznik dla studentów medycyny, Fizjologia układu krążenia, s. 194-200. 
  2. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym – Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, 2019. 
  3. Kostka-Jeziorny K., Tykarski A. Pomiar ciśnienia tętniczego, Wielka Interna – Kardiologia, wyd. Medical Tribune Polska. 
  4. Gaciong Z., Symonides B. Pierwotne nadciśnienie tętnicze, Wielka Interna – Kardiologia, wyd. Medical Tribune Polska.
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

  1. 24 lipca 2023, 14:41
    Dorota Kosecka

    Dzień dobry, ostatnio boli mnie głowa i mierze sobie ciśnienie i mam 130/70 / 104 i nie wiem czy to jest nie za wysokie

    1. 25 lipca 2023, 08:20
      mgr farm. Marta Grabowska
      mgr farm. Marta Grabowska

      W przypadku gdy ciśnienie rozkurczowe jest zmienne (jeden pomiar wynosi 70, a inny 104), powinna się Pani skonsultować z lekarzem. Według norm ciśnienie rozkurczowe nie powinno przekraczać wartości 90 mmHg. Bóle głowy mogą być spowodowane także innymi czynnikami, np. stresem czy odwodnieniem.

  2. 21 grudnia 2023, 19:44
    111111-

    A co ze zbyt niskim ciśnieniem?

    1. 5 stycznia 2024, 09:45
      Poradnik Gemini
      Poradnik Gemini
Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę