2
03 listopada 2021

Stymulacja funkcji wzrokowych od pierwszych chwil życia dziecka

Procesy poznawcze rozwijają się u zdrowego człowieka od pierwszych chwil życia. Zależą one jednak od prawidłowego rozwoju analizatorów, m.in. analizatora wzrokowego, stąd tak ważna jest stymulacja funkcji wzrokowych już od narodzin. Jak wspomagać rozwój funkcji wzrokowych dziecka?

Dziecko spogląda na zabawkę

Produkty dla zdrowia dziecka

Percepcja wzrokowa – co się za nią kryje? 

Percepcja wzrokowa nie jest równoznaczna z samym faktem widzenia. Percepcją wzrokową określa się zdolność do odbierania i odróżniania od siebie bodźców wzrokowych, które stale są obecne w polu widzenia ludzkiego oka. Mowa tu między innymi o umiejętności spostrzegania kształtu, barwy, odległości czy jasności. Każdy taki bodziec jest poddawany interpretacji przez mózg i zapamiętywany jako doświadczenie. Zdrowo rozwijające się dziecko nabywa umiejętność percepcji wzrokowej między 3. a 8. rokiem życia, jednak istotne dla dziecka są już jego pierwsze miesiące życia, ponieważ to właśnie w tym czasie mają miejsce przygotowania do odbierania komunikatów niewerbalnych, a później werbalnych.  

Najważniejszą w tym przypadku umiejętnością, dzięki której gwarantowany jest dalszy rozwój i zdobywanie kolejnych umiejętności, jest zdolność do patrzenia na twarz i skupiania na niej wzroku wraz z odnajdywaniem na niej ust i oczu.  

Ponadto niezmiernie ważne jest zainteresowanie dziecka ruchem oczu i ust, reakcja na mimikę i występujące na twarzy emocje, a także śledzenie ruchomych obrazów. Warto zaznaczyć, że zmysł wzroku w momencie narodzin nie jest dobrze rozwinięty i minie jeszcze trochę czasu, zanim dziecko zacznie widzieć tak, jak osoba dorosła.  

Do rozwiniętych funkcji wzrokowych zalicza się: 

  • analizę wzrokową – zdolność do wyodrębniania pojedynczego elementu z całości, 
  • syntezę wzrokową – umiejętność składania całości z kilku elementów, 
  • spostrzegawczość – zdolność dostrzegania różnic lub brakujących detali, 
  • pamięć wzrokową – zapamiętywanie tego, co się obserwuje, 
  • koordynację wzrokowo-ruchową – wykonywanie czynności ruchowych pod kontrolą wzroku. 

Jak widzi niemowlę? Stymulacja wzroku malucha 

Wzrok dziecka w chwili narodzin jest słabo rozwinięty, zwłaszcza w porównaniu do innych zmysłów. U niemowląt zauważa się lepsze widzenie peryferyjne, a więc to, co obecne jest na obrzeżach ich pola widzenia. Widzenie peryferyjne kształtuje się około 3. miesiąca życia. Stymulując wzrok niemowlęcia, należy mieć na uwadze odległość, jaka powinna być zachowana między dzieckiem, a prezentowanym obiektem. Jeśli zaprezentujemy maluchowi obiekty będące blisko siebie, dziecko zobaczy rozmazany obraz, ponieważ przedmioty te zlewają się w jeden. Najlepsza odległość pokazywania obiektów to 18-75 centymetrów (optymalne 20 centymetrów).

Warto zadbać, aby obiekty miały wyraziste kolory, najlepiej kontrastujące ze sobą (np. biały i czarny). Kontrastujące ze sobą obiekty lub karty można zawiesić w polu widzenia dziecka tj. w łóżeczku czy kołysce, aby mogło sobie na nie spoglądać. Około 4. miesiąca życia dziecko rozpoznaje wszystkie kolory. Zaczyna też dostrzegać ich odcienie. Jeśli chcesz stymulować funkcje wzrokowe swojego dziecka, warto pamiętać, by prezentowane obiekty nie wisiały nieruchomo w jednym miejscu. Przesuwaj je przed oczami dziecka, a także nad jego główką, aby mogło skupić na nich wzrok i za nimi wodzić.  

Prawidłowo rozwijające się dziecko, w wieku około 2 miesięcy zaczyna nawiązywać kontakt wzrokowy, a także przyglądać się twarzom dorosłych. Umiejętność kontaktu wzrokowego i przyglądania się twarzy można stymulować u dziecka w bardzo prosty sposób. Patrząc na dziecko warto do niego wypowiadać sylaby i samogłoski, a przy tym robić miny pod różnym kątem, tj. uśmiechać się wraz z np. kręceniem głową. Uśmiechanie się do dziecka przygotowuje je do jego odwzajemnienia (co powinno nastąpić około 3. miesiąca życia). 

Rozwój funkcji wzrokowych dziecka 

Funkcje wzrokowe dziecka stale się rozwijają. Z każdym dniem maluch potrafi dostrzegać coraz więcej szczegółów, a praca jego oczu jest lepiej skoordynowana. Zbierając informacje wzrokowe, dziecko poznaje otaczający je świat. Maluch jest żywo zainteresowany drobnymi szczegółami zabawek np. oczu czy guzików. Chętnie spogląda na kolorowe obiekty, w tym te wydające dźwięki. Kiedy widzisz, że twoje dziecko jest zainteresowane zabawką, przesuń ją tak, by zniknęła z pola widzenia. Zmotywuje to dziecko to przekręcania główki w celu poszukiwania schowanego przedmiotu.  

W wieku około 4,5 miesiąca życia dziecko zaczyna widzieć trójwymiarowo – dostrzega wielkość i kształt interesującego obiektu. To również przekłada się na rozpoznawanie twarzy bliskich osób. Z biegiem czasu, po 6. miesiącu życia, dziecko oprócz dostrzegania przedmiotów i ich cech, manipuluje nimi. Te wszystkie zdolności dziecka wynikają ze zdobytych najważniejszych umiejętności, a więc koordynacji ruchów gałek ocznych, dostrzegania głębi obiektów, postrzegania i odpowiedniej ostrości wzroku.  

W takich momentach (7-10 miesiąc) warto zacząć prezentować dziecku: 

  • kolorowe zabawki, które można wprawić w ruch, 
  • kolorowe zabawki wydające dźwięki, 
  • zabawki, które można zamykać i otwierać, 
  • zabawki z otworami, w które wrzuca się mniejsze przedmioty. 

Od wieku 12 miesięcy śmiało można ćwiczyć z dzieckiem poprzez: 

  • szukanie takich samych przedmiotów, 
  • oglądanie książeczek i obrazków, 
  • przewracanie kartek w książeczkach, 
  • zabawy koordynujące ruchy oczu i rąk, np. wrzucanie przedmiotów do odpowiednich pudełek, 
  • zabawy kategoryzujące (jedzenie, ubrania, zwierzęta itd.), 
  • układanie puzzli (2 kawałki), 
  • układanie prostych historyjek obrazkowych, 
  • układanie według wzoru. 

Zaburzenia percepcji wzrokowej – objawy 

Zdarzają się sytuacje, w których percepcja wzrokowa dziecka jest zaburzona. Co może na to wskazywać? 

  • Dziecko nie interesuje się zabawkami – nie trzyma ich ani nie patrzy na nie; 
  • Nie wodzi wzrokiem za ruchomym obiektem; 
  • Nie układa klocków itp. 

Jeśli przy tym nisko funkcjonuje pod względem ruchowym, a więc mocno trzyma się poręczy schodząc po schodach, nie lubi brać udziału w grach ruchowych, ma kłopoty z orientacją przestrzenną, wolno czyta, układa książki i zeszyty pod dziwnym kątem, mruży oczy przy czytaniu lub pisaniu – warto zgłosić się do odpowiedniego specjalisty.  

Przeczytaj również:
Kamienie milowe w rozwoju mowy dziecka

Źródła: 

  • Z. Orłowska-Popek, Stymulacja funkcji wzrokowych od pierwszych miesięcy życia dziecka jako przygotowanie do zdobywania przestrzeni i kształtowania komunikacji  [w:] Forum logopedy nr 22/2017. 
  • K. Rymarczyk, Neurofizjologiczne uwarunkowania rozwoju dziecka – wpływ doświadczenia na rozwój układu nerwowego, [w:] Interdyscyplinarne uwarunkowania rozwoju małego dziecka. Wybrane zagadnienia, red. R. Piotrowicz, Warszawa 2014. 
  • J. Rostkowski, Rozwój mózgu człowieka w cyklu życia, wyd. Difin S.A., 2011. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Choroba lokomocyjna u małego dziecka

Niestety nie ma leku ani suplementu, który można podać niemowlęciu cierpiącemu na tę przypadłość. Zachowawczo należy nie przekarmiać dziecka przed…

Zobacz więcej

Czy szczepienie przeciw rotawirusom jest obowiązkowe?

Od 2021 roku szczepionka przeciwko rotawirusom została wprowadzona do Programu Szczepień Ochronnych jako pozycja obowiązkowa. Bezpłatne szczepienie obejmie dzieci urodzone po 31 grudnia…

Zobacz więcej

Wpływ zmiany smoczka na ilość wypijanego mleka

Pani Wioleto, być może faktycznie to smoczek powoduje, że dziecko pije mniejsze ilości, a częściej. Jeden jak i drugi model…

Zobacz więcej

Jak często kąpać niemowlaka?

Skóra niemowlaka jest bardzo delikatna oraz szczególnie narażona na wysuszanie i podrażnienie nawet najdelikatniejszymi środkami myjącymi. Zalecenia, co do częstotliwości…

Zobacz więcej

Wyprawka do szpitala dla przyszłej mamy i niemowlaka

Podstawowy skład wyprawki to: dokumenty (dowód osobisty i karta ciąży) oraz wyniki badań, podkłady poporodowe, duże podpaski, nawilżone chusteczki, wkładki…

Zobacz więcej

Jak się pozbyć ciemieniuchy u niemowlaka?

Ciemieniucha nie boli dziecka ani nie czuje ono z tego powodu świądu. Nie można tego jednak lekceważyć. Miejsca objęte zmianami…

Zobacz więcej

Ile czasu działa krem z filtrem na skórze dziecka?

W czasie długotrwałej ekspozycji na słońce konieczna jest kilkukrotna aplikacja kremu z filtrem. Idealnym rozwiązaniem jest smarowanie skóry dziecka warstwą…

Zobacz więcej

Jak pielęgnować strupek po kikucie na pępku noworodka?

Przede wszystkim należy zadbać o to, by pępek nie był zbyt mocno zakryty, a powietrze miało do niego ciągły dostęp.…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziecko spogląda na zabawkę

Produkty dla zdrowia dziecka

Czytaj także
02 października 2017 Poradnik Gemini
27 października 2021 mgr Katarzyna Jaśkiewicz
20 grudnia 2021 mgr Ewa Cieślik
29 marca 2021 mgr farm. Magdalena Stalmirska
16 marca 2021 mgr Ewa Cieślik
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)