504
06 grudnia 2019

Jakie objawy daje zapalenie wyrostka robaczkowego?

Początkowo zapaleniu wyrostka robaczkowego nie towarzyszą żadne objawy. Z czasem pojawia się silny ból oraz m.in. nudności, wymioty i brak apetytu. Zdarza się, że u niektórych chorych (kobiety w ciąży, dzieci i osoby starsze) pojawiają się objawy niecharakterystyczne dla tej dolegliwości.

Blizna po wycięciu wyrostka robaczkowego

Wyrostek robaczkowy, zwany potocznie ślepą kiszką, to niewielkie, ślepo zakończone uwypuklenie jelita. Najczęściej ma długość ok. 8-10 cm i leży zwykle w okolicy prawego podbrzusza lub swobodnie zwisa do miednicy. Jego rola nie została do końca wyjaśniona, choć z uwagi na fakt, że u dzieci wyrostek jest bogato wyścielony tkanką chłonną, podejrzewa się, że bierze udział w kształtowaniu odporności.

Zapalenie wyrostka jest jedną z najczęstszych przyczyn ostrych dolegliwości bólowych brzucha, wymagających interwencji chirurgicznej. Schorzenie to może wystąpić w każdym wieku, choć najczęściej wykrywane jest u młodzieży i dorosłych poniżej 40 roku życia.

Szacuje się, że w krajach rozwiniętych ok. 16% osób wymaga interwencji chirurgicznej z powodu zapalenia wyrostka robaczkowego.

Zapalenie wyrostka robaczkowego – przyczyny

Najczęstszą przyczyną zapalenia wyrostka robaczkowego jest zamknięcie jego światła. Mogą je spowodować m.in.:

  • kamienie kałowe,
  • pasożyty bytujące w jelitach,
  • ciała obce,
  • nowotwory (np. rakowiaki),
  • rozrost tkanki limfatycznej.

Zablokowanie odpływu śluzu z wyrostka powoduje wzrost ciśnienia w jego świetle, co skutkuje uciśnięciem naczyń krwionośnych i w konsekwencji – martwicą ściany wyrostka. Zmieniona zapalnie i martwiczo ściana łatwo ulega przedziurawieniu, na skutek którego zakażona treść ze światła wyrostka wylewa się do jamy brzusznej, powodując rozprzestrzenianie zapalenia na okoliczną otrzewną.

Inną przyczyną mogą być owrzodzenia ściany wyrostka, czyli uszkodzenia w obrębie błony śluzowej wyściełającej jelito. W efekcie śluzówka jest bardziej podatna na zakażenia bakteriami obecnymi w jelitach, co może powodować zapalenie.

Jak rozpoznać zapalenie wyrostka robaczkowego?

Początkowo objawy są mało specyficzne i miernie nasilone. Zwykle jako pierwszy pojawia się kolkowy, trudny do umiejscowienia ból brzucha. Wraz z postępem choroby, zwykle po kilku lub kilkunastu godzinach ból lokalizuje się coraz bliżej prawego podbrzusza, dolegliwości stają się bardziej dotkliwe, a każda zmiana pozycji powoduje nasilenie bólu. Dodatkowo dolegliwościom bólowym towarzyszą zwykle:

  • nudności,
  • wymioty,
  • brak apetytu,
  • osłabienie,
  • gorączka lub stan podgorączkowy,
  • parcie na mocz,
  • biegunka

Należy mieć na uwadze, że tylko u około 50% osób objawy choroby są charakterystyczne. U niektórych chorych przebieg i symptomy zapalenia wyrostka robaczkowego mogą być jednak wyjątkowo nietypowe, np. u kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych.

Zapalenie wyrostka robaczkowego u kobiet w ciąży

Na skutek powiększonej macicy jelita zmieniają swoje położenie, a wyrostek często ulega przemieszczeniu ku górze, aż pod prawy łuk żebrowy. Fakt ten sprawia, że objawy bywają mylące, a choroba trudniejsza do zdiagnozowania. Podejrzenie zapalenia wyrostka robaczkowego u ciężarnej zawsze wymaga pilnej diagnostyki i różnicowania z innymi schorzeniami jamy brzusznej (np. kamicą pęcherzyka żółciowego) oraz wykluczenia przyczyn ginekologiczno-położniczych, do których należy m.in. przedwczesne odklejenie łożyska.

Zapalenie wyrostka robaczkowego to najczęstsza przyczyna interwencji chirurgicznych u ciężarnych!

Zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest jedną z wielu przyczyn bólu brzucha u dzieci. Rzadko występuje u dzieci poniżej 2. roku życia, częściej natomiast dotyczy dzieci starszych. Zapalenie wyrostka może u nich przebiegać bez typowych objawów, a dolegliwości są raczej niecharakterystyczne. Znacznie częściej niż ból występują u nich:

Wskutek tego schorzenie jest trudniejsze do zdiagnozowania.

Zapalenie wyrostka robaczkowego u osób starszych

U osób w podeszłym wieku początek choroby jest zazwyczaj bardziej podstępny. Często zapalenie przyjmuje postać ograniczoną z wytworzeniem nacieku okołowyrostkowego, który może uciskać na przewód pokarmowy, dając objawy niedrożności jelit takie jak:

  • zatrzymanie stolca i wiatry,
  • ból brzucha,
  • wymioty.

Wyrostek robaczkowy

Jak przebiega zapalenie wyrostka robaczkowego?

Choroba może rozwijać się gwałtownie lub powoli. W przypadku, gdy przebieg choroby jest szybki, a objawy rozwijają się w ciągu niecałej doby, może dojść do przedziurawienia wyrostka i w konsekwencji – rozprzestrzenienia stanu zapalnego na otrzewną. Gwałtownie rozwijająca się postać choroby to ostre zapalenie wyrostka robaczkowego.

Gdy choroba rozwija się wolniej, zapalenie może zostać ograniczone przez oklejenie wyrostka sąsiadującymi tkankami. Wówczas powstaje naciek okołowyrostkowy, objawiający się najczęściej jako guz w jamie brzusznej. Może on ulec samoistnemu wchłonięciu po odblokowaniu odpływu ze światła wyrostka lub, jeśli odpływ treści ze światła wyrostka wciąż pozostanie zablokowany, w miejscu nacieku może wytworzyć się ropień.

Zapalenie wyrostka robaczkowego – diagnostyka

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest stanem wymagającym pilnej konsultacji lekarskiej. 

Podczas wizyty lekarz:

  • wykona badanie fizykalne,
  • zbada jamę brzuszną,
  • zleci badania krwi i moczu, które pomogą zdiagnozować stan zapalny i wykluczyć dolegliwości ze strony układu moczowego i rozrodczego. 

Charakterystyczny dla zapalenia wyrostka robaczkowego jest objaw Jaworskiego. Sprawdza się go u pacjenta w pozycji leżącej poprzez uniesienie kończyny dolnej, uciśnięcie okolicy wyrostka robaczkowego, a następnie powolne opuszczanie kończyny. Objaw uznaje się za dodatni, gdy podczas ruchu kończyny w dół występuje nasilenie dolegliwości bólowych. 

Często wartościowym badaniem jest również USG, które może pomóc ustalić źródło dolegliwości. Jest ono szybkie, łatwo dostępne i często wykorzystuje się je w diagnostyce dolegliwości bólowych brzucha. Należy mieć jednak na uwadze, że nie zawsze w trakcie badania udaje się uwidocznić zmieniony chorobowo wyrostek robaczkowy.

Zapalenie wyrostka robaczkowego – leczenie

Podstawową metodą leczenia jest appendektomia, czyli chirurgiczne usunięcie wyrostka robaczkowego. Zabieg można wykonać laparoskopowo lub klasycznie, przy czym na wybór metody ma wpływ:

  • stan pacjenta,
  • przebieg choroby,
  • doświadczenie ośrodka wykonującego zabieg. 

Naciek okołowyrostkowy leczy się zachowawczo w warunkach szpitalnych, podając dożylnie antybiotyki i płyny. Następnie zleca się kontynuację terapii poprzez stosowanie preparatów doustnych, a po kilku tygodniach wykonuje się planowy zabieg usunięcia wyrostka. W przypadku, gdy w przebiegu choroby w okolicy wyrostka pojawia się ropień, wykonuje się jego drenaż drogą przezskórną pod kontrolą USG lub operacyjnie.

Rokowanie w przypadku szybko wykrytego zapalenia wyrostka robaczkowego jest dobre, jeśli szybko zostanie podjęte skuteczne leczenie. Należy jednak pamiętać, że u dzieci, kobiet w ciąży oraz u osób w podeszłym wieku choroba może przyjmować nietypowy przebieg bez charakterystycznych objawów. Dlatego należy zachować czujność i w razie niepokojących symptomów zgłosić się do lekarza, który na podstawie badań klinicznych i wyników dodatkowych badań postawi rozpoznanie i udzieli fachowej pomocy.

Źródła:

  1. Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika. Duży podręcznik, Medycyna Praktyczna, 2015 r., s. 1012-1013,
  2. O. James Garden, Andrew W. Bradbury, John L.R. Forsythe, Rowan W. Parks, Chirurgia, 2015 r., s. 227-230,
  3. Noszczyk W., Chirurgia repetytorium, s. 381-387.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Trimebutyna – w jaki sposób wpływa na pracę jelit?

Trimebutyna reguluje motorykę przewodu pokarmowego poprzez wpływ na pracę mięśni gładkich. W zależności od stanu czynnościowego przewodu pokarmowego łączy się…

Zobacz więcej

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Norma CRP we krwi

CRP (białko C-reaktywne) pojawia się we krwi pacjenta podczas stanu zapalnego. Normalnie stężenie CRP nie przekracza 5 mg/ml krwi, zarówno u…

Zobacz więcej

Co stosować na problemy z gazami i zaparciami u niemowlaka?

Najczęściej gazy u niemowląt pojawiają się na skutek trawienia białek i laktozy zawartych w mleku matki. Mogą być również konsekwencją…

Zobacz więcej

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Czy test CRP to wyrób medyczny?

Produkt Test CRP posiada certyfikat CE i spełnia wymogi dyrektywy o diagnostycznych wyrobach medycznych in vitro. Od siebie dodam, że…

Zobacz więcej

Dna moczanowa a problemy ze stopami

Przede wszystkim należy skonsultować się z reumatologiem. Być może trzeba zmienić dawkę  allopurynol lub dołączyć dodatkowy preparat. Pomocna może okazać…

Zobacz więcej

Jakie leki przeciwbólowe na półpasiec?

Choroba zwana półpaścem często niesie ze sobą bardzo silne bóle. Można zastosować jakiekolwiek leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, jednak nie…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. matka pisze:

    Syn ma ból po prawej stronie brzucha silny od biodra aż w dół w literze L , wymiotował raz , nie ma wzdęć , nie ma gorączki, tylko ten silny ból po prawej stronie , podejrzewam wyrostek ale nie ma typowych objawów.

  2. Marek pisze:

    Ja mam 44lata i od miesiąca coś podobnego. Oprócz bólu od czasu do czasu nic się nie dzieje, zero jakichkolwiek objawów o których piszą. Sam nie wiem co to jest, powstało mi podczas stos.seks. z żoną przy wielkim wysiłku. Coś strzeliło w prawej pachwinie i od tamtej pory jest cały czas. Kiedyś maiłem operację na przepuklinę (w wieku 4lat), może coś się stało.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Panie Marku, to niestety może być ponownie przepuklina. Aby rozwiać wątpliwości, warto wykonać badanie USG.

    2. Monika pisze:

      Żylaki powrózka nasiennego, USG i wyzyta u Urologa

  3. Agata pisze:

    Dzięki za informacje ;0

  4. Magdalena pisze:

    Ja od tygodnia mam bóle żołądka i biegunkę , żołądek przestał boleć ale za to jak coś zjem zaczyna mi bulgotać w brzuchu i muszę lecieć na toaletę i tak za kazdym razem, a ból brzucha jest straszny. Ponadto mam odruchy wymiotne i słaby apetyt. Czy to może być wyrostek?

  5. Kamila pisze:

    Dzien dobry do południa czułam sie dobrze ,nic mi nie dolegało po godzinie 17 dostalam naglych gwałtownych silnych bóli brzucha ,przy tym mialam mdlosci . Ból był tak silny ze nie dalo rady siedzieć ,żadna czynność, momentami to było mi aż słabo .Nie jestem wstanie powiedzieć gdzie brzuch boli ,ale bardziej po prawej stronie .Jaka moze być przyczyna

    1. mgr farm. Natika Karolak pisze:

      Dzień dobry.
      Przyczyn takiego stanu może być naprawdę wiele. Bez podstawowych badań trudno jest ocenić, czy są to problemy z układem pokarmowym, czy na przykład moczowo-płciowym. Sytuacja wymaga konsultacji lekarskiej, zwłaszcza jeśli ból nadal się utrzymuje. Lekarz rodzinny może skierować Panią na odpowiednia badania.

  6. Zuzia pisze:

    Ja terz właśnie chyba mam

  7. Kuba pisze:

    Czy nadmierne spożywanie soli jako dodatku do wody pitnej, może być powodem stanu zapalnego wyrostka robaczkowego (praktycznie powinienem użyć poprawnej nazwy tego jakże ważnego jak się okazuje organu, mianowicie migdałek jelitowy)? Pozdrawiam

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry.
      Nadmierne spożywanie soli nie jest czynnikiem wywołującym stan zapalny wyrostka robaczkowego. Ponadto może prowadzić do innych poważnych schorzeń.

    2. Kuba pisze:

      Hmm, a np. 50g moczonych ponad 10h w wodzie orzechów włoskich?

  8. Mania pisze:

    Bol po prawej stronie w dole brzucha gazy- podejrzewałam okres ale kał w postaci kamyczków co jakiś czas ..miałam silny ból nogi prawej ale minął.. czy to wyrostek

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry. Ból nogi nie jest objawem zapalenia wyrostka, któremu towarzyszy silny ból w prawej dolnej części brzucha, nudności, wymioty, brak apetytu, gorączka. Opisane przez Panią symptomy mogą być związane np. z zaparciem. Mogą one być także spowodowane dwoma niezależnymi czynnikami np. nadchodzącą miesiączką i niestrawnością lub spożyciem wzdymającej potrawy. Jeśli objawy powrócą lub będą się utrzymywać zalecamy skonsultować z lekarzem.

  9. Dawid pisze:

    Mam 20 lat przez ostatnie dwa tygodnie mam bóle po prawej części brzucha mam nudności, gazy, odruchy wymiotne. Podobne obiowy ukazują się u mnie przy wielkim stresie lecz ostatnio nic takiego się u mnie wielkiego nie wydarzyło stresującego i teraz nie wiem co jest przyczyną tych dolegliwości.

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry, problem należy skonsultować z lekarzem, gdyż objawy nie są specyficzne. Zgodnie z opisem nie są związane z wcześniejszymi dolegliwościami i stresem. Utrzymujące się wymioty mogą być przyczyną zaburzeń elektrolitowych i innych warto więc porozmawiać z lekarzem.

  10. Katarzyna pisze:

    Witam chcialam zapytac czy to mozliwe ze zapalenie wyrostka trwa u mnie od 4 lat ?dopiero w ostatnich 2 latach nasiliły sie objawy ale juz cieżko sobie z nimi radze oczywiscie jestem umowiona na wizyte lekarska

    1. mgr farm. Marta Grabowska pisze:

      Dzień dobry, stan zapalny wyrostka robaczkowego może trwać kilka miesięcy, z okresami zaostrzania i wyciszenia. Jednakże objawy te mogą być wywołane także przez inne choroby w obrębie jamy brzusznej, dlatego konieczna będzie konsultacja lekarska.

  11. Marlena pisze:

    Witam. Od 2 miesięcy mam ból umiejscowiony po prawej stronie brzucha na dole. Ból promieniuje do biodra ale nie do kości tylko w tamtą stronę. Nasila się przy zmianie pozycji, napieciu mięśni, naciśnięciu lub gdy podnosze coś schylona. Lekarka myślała że to złogi w jelitach bo mam zaparcia, ale podczas kolonoskopii usunięto mi mały polip z esicy. Reszta w idealnym stanie a ból jest i był bez zmian. Podejrzewam wyrostek lub przepuklinę. Brak gorączki, apetyt mniejszy.

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry, wskazane jest wykonanie badania fizykalnego przez lekarza oraz badanie USG jamy brzusznej. Proszę skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

  12. Martyna pisze:

    Mnie od dziś tak od 16 boli brzuch tzn napadowy silny ból promieniujący na całe ciało z etapami zimno i mnie trzęsie i czasami gorąca umiejscowiony nad pępkiem po środku co to może byc

    1. mgr farm. Agnieszka Mikołajczak pisze:

      Dzień dobry, stan wymaga pilnej konsultacji z lekarzem. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego charakteryzuje się objawami bliżej prawego podbrzusza jednak symptomy mogą być mniej charakterystyczne.

  13. Łukasz pisze:

    Witam. Moj problem polega na tym, ze od kilku dni miewam ból brzucha w jego centralnej części i uczucie promieniowania w strone serca i lewej strony jamy brzusznej. Jest to uczucie jak gdyby skurcz a następnie puszcza, głównie gdy leze i na pustym żołądku, tak mi sie wydaje. Obecnie mam 38 lat i ok 15 lat temu mialem defloracje ścian dwunastnicy…

    1. mgr farm. Agnieszka Mikołajczak pisze:

      Dzień dobry, proszę skonsultować się z lekarzem POZ. Wskazane jest wykonanie badania fizykalnego przez lekarza oraz badanie USG jamy brzusznej.

  14. Mateusz pisze:

    Dzień dobry,
    od jakiegoś czasu mam bóle w prawej stronie brzucha. Chwilami bolało mnie pod klatką piersiową z prawej strony (ucisk i delikatne kłucie). Od około dwóch dni kłuje mnie głównie z prawej strony brzucha na wysokości pępka (środkowa część brzucha po prawej stronie, tak z boku). Morfologia i próby wątrobowe są w normie. Nie mam wymiotów, ani biegunki. Przez 2 tygodnie miałem zaparcia, ale one przeszły. Mam za to mniejszy apetyt.

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry. Odczuwane przez Pana objawy mogą mieć związek z zaburzoną w ostatnim czasie perystaltyką jelit. Konsekwencją długotrwałego zaparcia są zalegające masy kałowe, które mogą odpowiadać zarówno za dyskomfort w jamie brzusznej jak i zmniejszony apetyt. Najlepszym rozwiązaniem będzie wykonanie badania USG. Po wykluczeniu niedrożności i innych stanów chorobowych wskazane będzie zastosowanie łagodnego środka przeczyszczającego np. zawierającego makrogol.

Blizna po wycięciu wyrostka robaczkowego
Czytaj także
30 listopada 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
12 kwietnia 2021 mgr farm. Sylwia Kulikowska-Figiel
07 października 2020 Michał Frynas
18 lutego 2022 Alicja Olewiecka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)