Aktywny kwas foliowy w ciąży. Dlaczego jest tak ważny?

Czym jest kwas foliowy i czym różni się od aktywnego folianu?

Kwas foliowy to syntetyczna forma witaminy B9, która po spożyciu musi zostać przekształcona w organizmie do postaci biologicznie czynnej – 5-metyltetrahydrofolianu (5-MTHF). Dopiero ta forma może brać udział w ważnych procesach metabolicznych, takich jak synteza DNA, podziały komórkowe czy metylacja.

U części kobiet proces ten przebiega jednak mniej efektywnie. Przyczyną mogą być m.in. uwarunkowania genetyczne, w tym polimorfizmy genu MTHFR, które obniżają aktywność enzymów odpowiedzialnych za przemiany folianów. W takich sytuacjach organizm może gorzej wykorzystywać syntetyczny kwas foliowy.

Aktywny kwas foliowy (5-MTHF) nie wymaga dodatkowych przemian, ponieważ jest już gotowy do wykorzystania przez komórki. Dzięki temu stanowi formę folianów bliższą tej, która naturalnie krąży w organizmie.

Dlaczego foliany są tak ważne w ciąży?

Znaczenie folianów w ciąży jest bardzo dobrze udokumentowane w literaturze naukowej.

Foliany:

• uczestniczą w syntezie DNA i RNA,
• wspierają prawidłowe podziały komórkowe,
• przyczyniają się do prawidłowego wzrostu tkanek matczynych w czasie ciąży,
• biorą udział w metabolizmie homocysteiny,
• odgrywają istotną rolę w rozwoju układu nerwowego płodu.

Szczególnie istotny jest pierwszy etap ciąży, kiedy dochodzi do formowania cewy nerwowej, z której rozwijają się mózg i rdzeń kręgowy dziecka. Proces ten zachodzi bardzo wcześnie – zwykle w ciągu pierwszych czterech tygodni od zapłodnienia.

Aktywny kwas foliowy a ryzyko niedoborów

Niedobór folianów u kobiet w ciąży jest uznawany za jeden z czynników ryzyka zaburzeń rozwoju płodu. Z tego względu zaleca się, aby odpowiedni poziom folianów był zapewniony już na etapie planowania ciąży.

Warto pamiętać, że:

• zapotrzebowanie na foliany w ciąży wzrasta,
• dieta, nawet dobrze zbilansowana, nie zawsze pokrywa dzienne potrzeby,
• nie każda kobieta w takim samym stopniu przekształca kwas foliowy do formy aktywnej.

Polimorfizm MTHFR – co warto wiedzieć?

Gen MTHFR odpowiada za produkcję enzymu biorącego udział w przemianach folianów. Jego warianty są dość powszechne w populacji i mogą wpływać na tempo oraz efektywność metabolizmu kwasu foliowego.

U kobiet z obniżoną aktywnością tego enzymu:

• klasyczny kwas foliowy może być słabiej przekształcany,
• poziom aktywnych folianów może być niewystarczający,
• może dochodzić do podwyższenia poziomu homocysteiny.

W takich przypadkach stosowanie 5-MTHF pozwala ominąć ograniczenia metaboliczne i dostarczyć organizmowi foliany w formie gotowej do użycia.

Kiedy warto zwrócić uwagę na aktywny kwas foliowy?

Aktywny kwas foliowy w ciąży i przed ciążą bywa szczególnie polecany:

• kobietom planującym ciążę,
• kobietom w pierwszym trymestrze,
• osobom z rozpoznanym polimorfizmem MTHFR,
• przy problemach z wchłanianiem składników odżywczych,
• w przypadku podwyższonego poziomu homocysteiny.

MTHF a metylofolian – czy to to samo?

W temacie suplementacji w ciąży często pojawiają się różne określenia aktywnej formy kwasu foliowego, takie jak MTHF, 5-MTHF, metylofolian czy metylotetrahydrofolian. Może to budzić wątpliwości, czy chodzi o różne substancje, czy jedynie o odmienne nazewnictwo.

W praktyce są to różne nazwy dla tej samej biologicznie aktywnej formy folianu, oba terminy odnoszą się do tej samej substancji czynnej. Określenie MTHF jest skrótem używanym głównie w literaturze naukowej, natomiast metylofolian to nazwa uproszczona, popularniejsza.

Choć substancją aktywną jest 5-MTHF, w suplementach diety – w tym preparatach dla kobiet w ciąży – występuje on najczęściej w postaci soli wapniowej, co ma znaczenie dla jego stabilności i biodostępności.

Dlaczego forma folianów ma znaczenie?

Aktywny kwas foliowy w ciąży to forma folianów, która odpowiada biologicznie czynnej postaci witaminy B9 obecnej w organizmie. Dzięki temu może być efektywnie wykorzystywany niezależnie od uwarunkowań genetycznych i sprawności enzymów odpowiedzialnych za jego metabolizm.

Odpowiednia dostępność folianów od najwcześniejszych etapów ciąży ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozwoju płodu i zdrowia przyszłej mamy. Dlatego coraz większą wagę przykłada się nie tylko do ilości, ale również do formy kwasu foliowego, wybieranej świadomie i w oparciu o aktualną wiedzę naukową.