Bajpasy. Co to takiego? Wskazania, przebieg operacji, ryzyko i rokowania

Co to są bajpasy? 

Bajpasy, czyli pomosty wieńcowe, to nowe drogi przepływu krwi, które pozwalają ominąć zwężone lub zablokowane tętnice wieńcowe i poprawić dopływ krwi do mięśnia sercowego.

Pomostowanie aortalno-wieńcowe (coronary artery bypass grafting, CABG) to zabieg kardiochirurgiczny polegający na wykorzystaniu zdrowego naczynia, najczęściej tętnicy lub żyły, do utworzenia połączenia omijającego zmieniony chorobowo odcinek tętnicy wieńcowej. Do wykonania pomostów najczęściej wykorzystuje się własne naczynia pacjenta. CABG jest jedną z głównych metod leczenia zaawansowanej choroby wieńcowej, a wybór między bajpasami a innymi metodami rewaskularyzacji zależy m.in. od lokalizacji i rozległości zmian w tętnicach wieńcowych.

Czytaj też:
Stan przedzawałowy. Czym jest i jak go rozpoznać?

Jakie są wskazania do wszczepienia bajpasów serca? 

Lekarze mogą wszczepić Ci bajpasy przede wszystkim wówczas, gdy cierpisz na zaawansowaną chorobę niedokrwienną serca.

Kardiolog zleca również wykonanie zabiegu w przypadku:

• krytycznego zwężenia w odcinku początkowym tętnicy międzykomorowej przedniej i jednoczesnej dysfunkcji lewej komory,
• zwężenia dominującej prawej tętnicy wieńcowej,  
• zwężenia pnia lewej tętnicy wieńcowej powyżej 50%,  
• krytycznego zwężenia trzech naczyń wieńcowych powyżej 70% przy jednoczesnej dysfunkcji lewej komory,
• powikłań pooperacyjnych, które powodują mocne zamknięcie dużej tętnicy wieńcowej.
  

Pozostałe wskazania to:

• przebyty zawał serca, 
• zdiagnozowana dławica piersiowa,  
• brak pożądanych efektów po leczeniu farmakologicznym.  

Przeciwwskazania do operacji bajpasów 

Niektóre choroby i nieprawidłowości mogą zwiększać ryzyko operacji lub wymagać wcześniejszego leczenia.

Należą do nich m.in.:

• aktywna infekcja,
• czynne krwawienie lub ciężkie zaburzenia krzepnięcia,
• znaczna niedokrwistość,
• poważne zaburzenia elektrolitowe,
• ciężka choroba nerek lub płuc,
• znacznie upośledzona funkcja serca,
• niektóre choroby nowotworowe.

Ostateczna kwalifikacja do operacji zależy od ogólnego stanu zdrowia, wyników badań oraz oceny ryzyka zabiegu. Ważne znaczenie ma również wynik koronarografii, który pozwala ocenić stan tętnic wieńcowych i dobrać odpowiednią metodę leczenia.

Jak się przygotować do zabiegu wszczepienia bajpasów? 

Do zabiegu wszczepienia bajpasów kwalifikuje kilku specjalistów: kardiolog, kardiochirurg i anestezjolog. Lekarz może Cię również skierować na konsultację neurologiczną czy nefrologiczną.

Przed zabiegiem musisz wykonać następujące badania:

• morfologia krwi,
• grupa krwi,
• układ krzepnięcia,
• badanie ogólne moczu,
• koronarografia,
• próba wysiłkowa,
• EKG serca,
• ECHO serca,
• RTG klatki piersiowej.

W przypadku zaplanowanego zabiegu powinieneś/naś zaszczepić się także przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B). Lekarz wskaże, czy i kiedy musisz odstawić leki przyjmowane na stałe. Dotyczy to zwłaszcza leków przeciwzakrzepowych.

Na czym polega operacja wszczepienia bajpasów? Przebieg zabiegu 

Jeśli zwężenia tętnic wieńcowych są zaawansowane i leczenie przezskórne, takie jak angioplastyka ze stentem, nie jest odpowiednią metodą, można wykonać pomostowanie aortalno-wieńcowe. Podczas zabiegu tworzy się nowe połączenia naczyniowe, które pozwalają krwi ominąć zwężone odcinki tętnic wieńcowych.

W przypadku klasycznej operacji z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego etapy zabiegu obejmują:

1. Wykonanie sternotomii pośrodkowej, czyli przecięcie mostka.
2. Podłączenie do aparatu płuco-serce i czasowe zatrzymanie serca.
3. Pobranie odpowiednich naczyń do wykonania pomostów.
4. Zespolenie pomostów z tętnicami wieńcowymi.
5. Przywrócenie pracy serca i zakończenie krążenia pozaustrojowego.

Niektóre operacje można wykonać bez użycia krążenia pozaustrojowego, na bijącym sercu. Stosuje się również wybrane techniki małoinwazyjne.

Najczęściej wykorzystywane są lewa tętnica piersiowa wewnętrzna oraz żyła odpiszczelowa większa. Naczynia te pobiera się odpowiednio z klatki piersiowej lub kończyny dolnej.

Inne sposoby przeprowadzenia tej procedury to:

• operacja na bijącym sercu bez zastosowania krążenia pozaustrojowego,
• metoda MIDCAB – małoinwazyjna wersja zabiegu wykonywana poprzez ograniczony dostęp z lewej strony klatki piersiowej,
• metoda TEACAB – małoinwazyjne, endoskopowe pomostowanie tętnic wieńcowych.

Zabieg wszczepienia bajpasów jest wykonywany w celu poprawy jakości życia. To skomplikowany zabieg kardiochirurgiczny, dzięki któremu możliwy jest dopływ krwi w obszary niedokrwienia mięśnia sercowego. 

Czas trwania operacji wszczepienia bajpasów 

Wszczepienie bajpasów trwa od 3 do nawet 5 godzin. Po zabiegu musisz pozostać w szpitalu przez 5 do 7 dni. 

Ile trwa rekonwalescencja po wszczepieniu bajpasów? 

Czas, który potrzebujesz na powrót do pełni sił, to 6 do 12 tygodni po wypisie.

Jakie jest ryzyko związane z operacją bajpasów? Możliwe powikłania 

Wszczepienie bajpasów to rozległy zabieg, jednak ryzyko powikłań jest niewielkie. Najpoważniejszymi z nich są zawał serca i udar. Śmiertelność w trakcie operacji i tuż po niej sięga około 1%.

Pozostałe komplikacje, które mogą wystąpić u Ciebie w trakcie rekonwalescencji, to:

• zakażenia rany,
• krwawienie z bajpasu,
• konieczność reoperacji,
• zapalenie płuc,
• zatorowość płucna,
• ostra niewydolność nerek.

Ryzyko komplikacji może wzrosnąć, jeśli jesteś w podeszłym wieku, Twój ogólny stan zdrowia jest ciężki lub jeśli zmagasz się z chorobami współistniejącymi.

Jaka jest alternatywa dla bajpasów? Co zamiast nich? 

Jeśli cierpisz na chorobą wieńcową i nie można uzyskać poprawy Twojego stanu zdrowia przy pomocy angioplastyki wieńcowej, lekarz może zadecydować o wszczepieniu bajpasów. Zabieg angioplastyki wieńcowej (PTCA) wykonuje się w znieczuleniu miejscowym i wymaga niewielkiego nacięcia skóry. Polega on na poszerzeniu zwężonego naczynia za pomocą balonika wprowadzonego przez cewnik. Aby podtrzymać efekt, niekiedy wszczepia się stent, który wyglądem przypomina sprężynkę.

Bajpasy serca są alternatywą dla interwencji przezskórnych w bardziej zaawansowanych przypadkach choroby wieńcowej.

Co zmienia się po wszczepieniu bajpasów? 

Życie po bajpasach zaczyna się na nowo. 

Aby zabieg przyniósł oczekiwane rezultaty, musisz mieć świadomość, że niezbędna jest zmiana dotychczasowego stylu życia.  

Działaniem, które może pomóc Ci częstość powikłań i nawrotów choroby, jest terapia przeciwpłytkowa. Leczenie farmakologiczne sprzyja drożności przeszczepionych naczyń.

Po zabiegu możesz uczestniczyć w krótkoterminowym programie rehabilitacji kardiologicznej. Holistyczne spojrzenie na Twój stan zdrowia przyspieszy powrót do zdrowia i pomoże Ci zmienić styl życia. Pamiętaj o regularnych ćwiczeniach aerobowych, diecie ubogiej w tłuszcze nasycone i węglowodany oraz zaprzestaniu palenia. 

Operacja wszczepienia bajpasów zmniejsza lub prowadzi do ustąpienia dolegliwości dławicowych, ale mimo wszystko nie hamuje postępu choroby wieńcowej  i powstawania zmian miażdżycowych w tętnicach. Aby operacja przyniosła pożądane efekty, Twoje postępowanie po operacji musi być mocno ukierunkowane na zdrowe nawyki żywieniowe i aktywny tryb życia. Aby zminimalizować ryzyko pojawienia się następnych zwężeń tętnic i zapobiec wystąpieniu zawału serca, stosuj farmakoterapię zaleconą przez lekarza.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o bajpasy

Jak długo trwa operacja bajpasów?

Operacja bajpasów trwa zwykle około 3-6 godzin. Czas zabiegu zależy m.in. od liczby wykonywanych pomostów i stanu pacjenta.

Ile czasu spędza się w szpitalu po bajpasach?

Pobyt w szpitalu trwa najczęściej około tygodnia, ale może być dłuższy w przypadku powikłań lub wolniejszej rekonwalescencji.

Jak wygląda wybudzanie po operacji bajpasów?

Po operacji pacjent trafia na oddział intensywnej terapii, gdzie jest stopniowo wybudzany ze znieczulenia i monitorowany.

Czy bajpasy są niebezpieczne?

Operacja bajpasów wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak krwawienie, zawał serca czy udar. Ryzyko zależy m.in. od wieku, stanu zdrowia i chorób współistniejących.

Jak długo można żyć po operacji bajpasów?

Bajpasy mogą poprawić jakość życia i zmniejszyć objawy choroby wieńcowej, ale nie zatrzymują miażdżycy. Rokowanie zależy przede wszystkim od stanu serca i dalszego leczenia.

Stenty czy bajpasy – co jest lepsze?

Wybór między stentem a bajpasami zależy od liczby i lokalizacji zwężeń, anatomii naczyń oraz stanu zdrowia. Decyzję podejmuje zespół lekarzy na podstawie wyników badań.

Czy bajpasy pobiera się z nogi?

Jednym z najczęściej wykorzystywanych naczyń jest żyła odpiszczelowa większa, którą można pobrać z kończyny dolnej.

Czy można mieć bajpasy wykonywane laparoskopowo?

Istnieją małoinwazyjne techniki pomostowania tętnic wieńcowych, ale klasyczna operacja nadal wymaga dostępu chirurgicznego do serca.

Przeczytaj również:
Stenty – co to są stenty? Rodzaje i informacje o stentach!