Stenty – co to są stenty? Rodzaje i informacje o stentach

Czym są stenty? 

Stenty to niewielkie, siateczkowate rusztowania wszczepiane do tętnic wieńcowych w celu utrzymania ich drożności. Mają kształt walca i są umieszczane w naczyniu podczas przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI, percutaneous coronary intervention), czyli zabiegu wykonywanego w pracowni hemodynamicznej pod kontrolą aparatu RTG.

PCI pozwala poszerzyć zwężoną tętnicę i poprawić przepływ krwi do mięśnia sercowego. Zabieg może zmniejszyć dolegliwości związane z chorobą wieńcową, poprawić tolerancję wysiłku i jakość życia.

Podczas angioplastyki wieńcowej stent umieszcza się w miejscu zwężenia, gdzie rozpręża się i pomaga utrzymać drożność tętnicy.

Czytaj też:
Co to są bajpasy? Wskazania, przebieg operacji, ryzyko i rokowania

Jakie są rodzaje stentów? 

Stenty ze względu na ich funkcję uwalniania substancji antymitotycznych dzieli się na: 

• stenty konwencjonalne (BMS, bare metal stents), 
• stenty uwalniające lek (DES, drug eluting stents). 

Stenty wieńcowe dzieli się również na: 

• rozprężane na balonie lub  samorozprężalne, 
• uwalniające z polimerem niedegradowalnym, z polimerem biodegradowalnym lub bez polimerów;  
• konwencjonalne lub dedykowane do bifurkacji; 
• metalowe lub biodegradowalne; 
• inne: stenty pokryte anty-hCD34, stentgrafty. 

Nowe rodzaje stentów na rynku:

• Stenty uwalniające lek (DES – drug eluting stent) – hamują proces podziału komórek śródbłonka dzięki pokrywającej je substancji antyproliferacyjnej. Tego typu stenty redukują proces zarastania światła naczynia, czyli tzw. restenozy.  Większość współczesnych stentów DES ma metalowe rusztowanie pokryte warstwą uwalniającą lek.
• Stenty samorozprężalne – zaletą tego typu stentów jest zmienna siła rozpierająca, która jest wywierana na ścianę naczynia po implantacji. Dzięki tej funkcji stenty zapewniają apozycję przęseł mimo zmiennych warunków bioanatomicznych. Dodatkowo przez to zmniejszają ryzyko powikłań, tj. zakrzepicy w stencie czy wtórnego ostrego niedokrwienia miokardium,  
• Stenty bioabsorbowalne (BVS, bioresorbable vascular scaffold) – w budowie przestrzennej są podobne do tradycyjnych stentów wewnątrznaczyniowych. Ich sposób implantacji opiera się na rozprężeniu balonem wieńcowym, na którym są osadzone. Są stworzone z polimerów kwasu mlekowego i związków magnezu. Z biegiem czasu substancje ulegają stopniowemu rozkładowi i ostatecznie po 18-24 miesiącach są eliminowane ze światła i ściany naczynia wieńcowego.  

Stenty – wskazania 

Głównymi wskazaniami do implantacji stentu są: 

• choroba wieńcowa – celem udrożnienia zwężonych naczyń krwionośnych, 
• obecność dusznicy bolesnej – pacjent w jej przebiegu odczuwa duszność i ból w okolicy mostka na skutek niedokrwienia serca, 
• zawał serca. 

Jak wygląda zabieg wszczepienia stentów? 

Zabieg wszczepienia stentu, czyli angioplastyka wieńcowa (PCI), najczęściej wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Dostęp do tętnicy uzyskuje się zwykle przez tętnicę promieniową w okolicy nadgarstka, rzadziej przez tętnicę udową w pachwinie.

Przebieg zabiegu obejmuje zazwyczaj następujące etapy:

1. Uzyskanie dostępu do tętnicy – lekarz nakłuwa tętnicę i wprowadza prowadnik oraz koszulkę naczyniową, która umożliwia wprowadzanie kolejnych narzędzi.
2. Ocena tętnic wieńcowych – podawany jest środek kontrastowy, a następnie wykonywane są zdjęcia rentgenowskie. Pozwala to ocenić lokalizację i stopień zwężenia.
3. Przejście przez zwężenie – przez koszulkę naczyniową wprowadzany jest cienki prowadnik, który przechodzi przez zwężony odcinek tętnicy.
4. Angioplastyka balonowa – po prowadniku wprowadzany jest cewnik zakończony balonem. Jego rozprężenie w miejscu zwężenia powoduje poszerzenie światła tętnicy.
5. Wszczepienie stentu – w miejsce zwężenia wprowadza się stent, który po rozprężeniu podpiera ścianę tętnicy i pomaga utrzymać jej drożność. Rodzaj i rozmiar stentu dobierane są indywidualnie.
6. Kontrola efektu zabiegu – ponownie podaje się kontrast i wykonuje angiografię, aby ocenić przepływ krwi oraz położenie stentu.
7. Zakończenie zabiegu – usuwa się cewniki i koszulkę naczyniową, a miejsce wkłucia zabezpiecza uciskiem lub specjalnym urządzeniem zamykającym naczynie. Następnie zakłada się opatrunek, aby ograniczyć ryzyko krwawienia i powstania krwiaka.

W trakcie zabiegu pacjent otrzymuje leki zmniejszające krzepliwość krwi, m.in. heparyn

Zabieg może obejmować jedno lub kilka zwężeń w tętnicach wieńcowych. Zakres procedury zależy od liczby, lokalizacji i stopnia zwężeń oraz ogólnego stanu pacjenta.

Jaki stent wybrać? 

Wybór rodzaju stentu jest zawsze oparty na szczegółowych danych klinicznych pacjenta i uwzględnia szereg czynników, w tym:  

• obraz i wskazania kliniczne;  
• obecność chorób współistniejących, w tym szczególnie chorób, które wymagają zastosowania przewlekłej antykoagulacji;  
• ryzyko krwawienia, które jest związane z przedłużoną podwójną terapią przeciwpłytkową;  
• ryzyko przedwczesnego odstawienia leczenia przeciwpłytkowego.  

W niektórych przypadkach alternatywą dla stentu są bajpasy. Wybór między angioplastyką a pomostowaniem aortalno-wieńcowym zależy m.in. od liczby i lokalizacji zwężeń, anatomii tętnic wieńcowych oraz ogólnego stanu pacjenta.

Postępowanie z pacjentem po zabiegu wszczepienia stentu 

Bezpośrednio po zabiegu pacjent pozostaje pod obserwacją i monitoringiem. Sposób oraz czas uruchomienia, a także moment powrotu do jedzenia i picia zależą m.in. od rodzaju zabiegu i miejsca wkłucia.

Stenty – powikłania 

Powikłania wynikające z przezskórnej interwencji wieńcowej z implantacją stentu dzieli się na okołozabiegowe oraz te, które występują w odległym czasie po wykonaniu zabiegu. 

Do powikłań ostrych zalicza się: 

• rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (dyssekcja), 
• perforację tętnicy wieńcowej,  
• ostrą zakrzepicę w stencie,  
• dyslokację stentu, 
• zamknięcie bocznicy stentowanego naczynia.  

Podczas zabiegu implantacji stentu do naczynia krwionośnego dochodzi do wprowadzenia wewnątrznaczyniowego ciała obcego. To z kolei wiąże się z możliwością wystąpienia powikłań: 

• krwawienie,  
• uwidocznienie krwiaków i tętniaków, 
• ból głowy, 
• nudności,  
• reakcja alergiczna na kontrast – pokrzywka, swędzenie, duszność, drgawki, a nawet zatrzymanie akcji serca, 
• ostra niewydolność nerek lub zaostrzenie aktywnej niewydolności nerek, 
• wahania ciśnienia tętniczego,  
• zapalenie naczyń,  
• uszkodzenie tętnicy,  
• pękniecie stentu, 
• zakrzepica żył głębokich i zator tętnicy płucnej, 
• zapalenie płuc, 
• ostra niewydolność oddechowa,  
• krwawienie z przewodu pokarmowego.

Życie po założeniu stentu – tryb życia i zalecenia

Prognozy dla chorych po zabiegu z użyciem stentów są zależne od zaawansowania miażdżycy i współistnienia innych zwężeń w tętnicach oraz stosowanego leczenia po zabiegu.  

Większość współczesnych stentów pozostaje w tętnicy na stałe i nie wymaga planowej wymiany. W niektórych przypadkach może jednak dojść do ponownego zwężenia naczynia, czyli restenozy.

Pacjentom po zabiegach implantacji stentów zaleca się wdrożenie kilku zasad: 

• regularny kontakt z lekarzem prowadzącym i stosowanie zaleconych leków, 
• regularny pomiar ciśnienia tętniczego,  
• wczesne reagowanie na niepokojące objawy,  
• zdrowy styl życia, 
• regularna aktywność fizyczna – spacery, rekreacyjna jazda rowerem, pływanie, 
• redukcja masy miała w przypadku otyłości, 
• zmiana diety – duża ilość warzyw i owoców, ryb morskich, zdrowych tłuszczów, zmniejszenie ilości spożywanej soli, 
• zaprzestanie palenia papierosów.  

Wszystkie wymienione zasady to małe kroki, które pacjenci powinni zastosować w celu utrzymania zdrowia przez jak najdłuższy czas.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o stenty

Jak długo wytrzymują stenty?

Większość współczesnych stentów pozostaje w tętnicy na stałe i nie wymaga wymiany. W niektórych przypadkach może jednak dojść do ponownego zwężenia naczynia.

Czy stenty trzeba wymieniać?

Stentu nie wymienia się rutynowo. Ponowny zabieg może być potrzebny tylko w przypadku powikłań lub ponownego zwężenia tętnicy.

Czy stenty są przeciwwskazaniem do rezonansu magnetycznego?

Posiadanie stentu nie oznacza automatycznie przeciwwskazania do rezonansu magnetycznego. Przed badaniem należy poinformować personel o wszczepionym stencie i sprawdzić informacje dotyczące konkretnego modelu.

Ile stentów można mieć?

Nie ma jednej określonej liczby stentów, którą można zastosować u każdego pacjenta. Ich liczba zależy od liczby i lokalizacji zwężeń oraz możliwości wykonania skutecznej angioplastyki.

Stenty czy bajpasy – co jest lepsze?

Obie metody mogą poprawiać przepływ krwi w tętnicach wieńcowych, ale stosuje się je w różnych sytuacjach. Wybór zależy m.in. od anatomii zmian, ich rozległości i stanu pacjenta.

Czy stenty bolą?

Samo umieszczenie stentu zwykle nie powoduje silnego bólu. Podczas zabiegu może być odczuwane rozpieranie związane z angioplastyką lub dyskomfort w miejscu wkłucia.

Jak wygląda życie po założeniu stentu?

Po zabiegu ważne są regularne przyjmowanie zaleconych leków, aktywność fizyczna dostosowana do stanu zdrowia, zdrowa dieta i kontrola czynników ryzyka choroby wieńcowej.

Przeczytaj również:
10 produktów dla zdrowego serca