Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Siła Kobiet
X - Asa
X - Aurovitas FlexiStav Meno
X - Sale do -50%
X - Zadbaj o zdrowie swojej rodziny
X - Zdrowe oczy
X - Baby Sleep
8

Jakie elektrolity wybrać? Podpowiadamy!

Słuchaj artykułu

Zastanawiasz się, czym są elektrolity? Masz problem z wyborem odpowiedniego produktu i nie wiesz, na co zwrócić uwagę w jego składzie? Poniższy artykuł rozwieje Twoje wątpliwości.

Jakie elektrolity wybrać? Podpowiadamy!

Elektrolity – co to za preparaty? 

Elektrolitem nazywamy roztwór glukozy i soli w proporcjach określonych przez światowe organizacje na podstawie wieloletnich badań. 

Elektrolity znajdziesz również pod nazwami doustny płyn nawadniający (DPN) lub Oral Rehydration Solution (ORS). 

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF) w 1969 roku zatwierdziły ORS i zaleciły do stosowania jako lek nawadniający. Miało to na celu zmniejszenie śmiertelności w wyniku odwodnienia podczas pandemii cholery. Ten krok traktowano jako najważniejszy postęp medyczny stulecia.  

Aktualnie cholera występuje głównie w najbiedniejszych rejonach świata, które nadal walczą z zapewnieniem odpowiednich warunków sanitarnych i higienicznych. Mimo to biegunki infekcyjne (obok wypadków samochodowych, nowotworów, malarii czy chorób cywilizacyjnych) są jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. 

W Europie najczęstszym patogenem odpowiedzialnym za ostrą biegunkę u dzieci (zwłaszcza u niemowląt i dzieci do 2. roku życia) jest rotawirus (RSV). Zakażenia bakteryjne są rzadsze, ale nie powinniśmy ich bagatelizować. 

Dzieci stanowią grupę, która jest najbardziej narażona na odwodnienie i śmierć w wyniku biegunki lub wymiotów, którym często towarzyszy również gorączka. Jak temu zapobiegać? Odpowiedź jest prosta: poprzez odpowiednie nawodnienie. Pomocne będą tutaj elektrolity.

Elektrolity – skład 

Według WHO i UNICEF elektrolit powinien składać się z czterech składników:  

  • glukozy – jej zadaniem jest ułatwienie wchłaniania zwrotnego sodu i wody, 
  • chlorku sodu i chlorku potasu – sód i potas są niezbędne do uzupełnienia straty jonów w wyniku biegunki i/lub wymiotów, 
  • cytrynianu trójsodowego – wyrównuje gospodarkę kwasowo-zasadową, która została zaburzona przy odwodnieniu. Początkowo elektrolity zawierały wodorowęglany. Zamiana na sól cytrynianową wynikała przede wszystkim z konieczności uzyskania większej stabilności płynu w krajach tropikalnych. Temperatura ok. 60°C zmieniała właściwości preparatu, który przybierał inny kolor. 

Roztwór elektrolitów powinien być hipoosmolarny. Osmolarność jest parametrem, który oznacza ilość rozpuszczonych substancji osmotycznie czynnych w roztworze.  

Preparaty o niższej osmolarności są lepiej tolerowane przez nasz układ pokarmowy, zwłaszcza drażniony przez czynniki infekcyjne. 

Preparat hipoosmolarny zmniejsza objętość stolca, częstotliwość wymiotów i konieczność nawadniania dożylnego. 

Stanowisko WHO i UNICEF różni się od zaleceń Grupy Roboczej Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN). Według niego w krajach wysoko rozwiniętych, w których nie odnotowujemy zachorowania na cholerę, stężenie sodu podane przez WHO i UNICEF w roztworach ORS jest za wysokie. Może to powodować działania niepożądane związane z leczeniem (hipernatremię). ESPGHAN zaleca zatem stosowanie roztworów o niższej zawartości sodu. 

Składy elektrolitów zalecane przez światowe organizacje znajdziesz w poniższej tabeli: 

 Według WHO (mmol/l)Według ESPGHAN (mmol/l)
Sód60-90, najlepiej 7560
Chlorek50-80, najlepiej 6550
Glukozamax. 111, najlepiej 7574-111, najlepiej 80
Potas15-25, najlepiej 2020
Cytrynian8-12, najlepiej 10 10
Osmolarność200-310, najlepiej 245 200-250
Stosunek sód/glukoza10,75

Elektrolity dla dorosłych
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Jakie elektrolity wybrać? 

Na rynku występuje wiele preparatów, m.in.:  

  • dla diabetyków (pozbawione glukozy), 
  • mniej słone, aby dziecko chętniej je wypiło, 
  • z dodatkami polepszającymi smak, np. o smaku bananowym, malinowo-cytrynowym, pomarańczowym, limonkowym, 
  • z zawartością dodatkowych składników, m.in. magnezu, cynku, gumy guar, probiotyków, 
  • ze składnikami podnoszącymi kaloryczność (polimery glukozy, skrobia ryżowa),  
  • ze składnikami zwiększającymi wchłanianie płynów (aminokwasy), 
  • ze składnikami uwalniającymi krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (skrobia oporna na działanie amylazy). 

Przy wyborze preparatu kieruj się przede wszystkim zawartością sodu, glukozy i chlorków. Glukoza sprzyja wydzielaniu chlorków w świetle jelita, a więc i ich utracie. W związku z tym wytyczne zalecają konkretny stosunek sodu do glukozy. Jeśli wybierzesz preparat uboższy w sól (chlorek sodu), glukoza nasili wydalanie niezbędnych chlorków i sodu, a dodatkowo nie uzupełnisz ich niedoboru, który wzrasta przy biegunce lub wymiotach.  

Naukowcy przeprowadzili badanie, na podstawie którego udowodnili, że można zastosować roztwór o większej osmolarności, a dodatkowo glukozę zamienić na aminokwasy. Skutecznie zmniejszą one wydzielanie chlorków i zwiększą powrót sodu.  

Do tych aminokwasów zaliczamy:  

  • lizynę,  
  • kwas asparaginowy,  
  • glicynę,  
  • izoleucynę,  
  • treoninę,  
  • tyrozynę,  
  • walinę, 
  • serynę. 

Dodatek probiotyków jest jak najbardziej wskazany, zwłaszcza tych o udokumentowanym działaniu, czyli zawierających szczepy Lactobacillus GG i Sacharomyces boulardii

UNICEF I WHO w leczeniu biegunki u dzieci zalecają także suplementację cynku. Jego dodatek nie zaszkodzi, a jedynie może pomóc podczas choroby. 

Elektrolity powinniśmy wybierać przede wszystkim w zależności od tego, po co chcemy je wypić.  

WHO podkreśla, że leczenie odwodnienia w wyniku biegunki powinno przebiegać według ściśle określonych wytycznych.  

Odwodnienie szybko postępuje i zwiększa konieczność hospitalizacji, zwłaszcza u dzieci. Jeśli odwodnienie wynika z choroby, zastosuj preparat, który spełnia normy zalecane przez ESPGHAN lub WHO/UNICEF. 

Elektrolity możesz stosować nie tylko w leczeniu odwodnienia, ale także jako profilaktykę. Po wysiłku fizycznym możesz uzupełnić sól i wodę za pomocą zmodyfikowanych elektrolitów, które nie muszą spełniać aż tak rygorystycznych standardów. 


Elektrolity dla dzieci

Jak uzupełnić elektrolity? Praktyczne wskazówki 

  • Wybieraj preparaty, które są lekami. 
  • Możesz także postawić na produkty, na których opakowaniu producent umieścił informację „Stosowanie i dawkowanie płynu nawadniającego zostało opracowane w oparciu o zalecenia ESPGHAN, WHO/UNICEF”, a dodatkowo ich wytwórcą jest instytut biotechnologiczny. 
  • Wartościowe będą również preparaty, które nie mają takiej informacji na opakowaniu, ale po przeanalizowaniu ich składu uznasz, że jest on zgodny z wytycznymi ESPGHAN, WHO/UNICEF. 
  • Przestrzegaj ilości płynu, którą producent wskazał w ulotce. Tylko użycie dokładnej ilości umożliwi powstanie soli w odpowiednich stężeniach. 
  • Do przygotowania elektrolitu wykorzystaj wodę źródlaną. Woda mineralna ma swoje sole, których obecność wpłynie na końcowy skład elektrolitu.  
  • Jeśli nie masz pewności, czy woda w butelce jest źródlana, czy mineralna, użyj wody z kranu. Przegotuj ją i ostudź. 
  • Elektrolit możesz schłodzić w lodówce, by poprawić jego smak. Pamiętaj jednak, by nie pić go po upływie 24 godzin od rozpuszczenia saszetki/tabletki. 
  • Zalecana ilość elektrolitu w ciągu pierwszych 4 godzin to 50-100 ml/kg mc. oraz dodatkowo 5-10 ml/kg mc. po każdym biegunkowym stolcu i/lub wymiotach. Po 4 godzinach spożywaj płyny jak na co dzień i uzupełniaj straty po każdym stolcu i/lub wymiotach. Dzieci zazwyczaj są wypisywane ze szpitala, gdy objętość przyjmowanych płynów jest podobna do wydalanych. Możemy przyjąć, że taka proporcja nie stanowi już zagrożenia. 
  • Niemowlętom elektrolity możesz podawać łyżeczką. 
  • Jeśli pacjent nie może jeść i pić, możesz podać mu elektrolit przez sondę nosowo-żołądkową. 
  • Glukoza zastosowana w preparacie powinna być bezwodna, aby w cieplejsze dni zawartość saszetki w obecności soli nie uległa upłynnieniu. 

Szeroki asortyment elektrolitów może utrudnić nam wybór odpowiedniego produktu. W przypadku choroby najlepiej kierować się normami WHO/UNICEF i ESPGHAN. Przy potreningowym nawodnieniu mamy większą dowolność. Szczególną uwagę na skład elektrolitów powinniśmy zwrócić w przypadku biegunki lub wymiotów u małych dzieci, zwłaszcza poniżej 3. roku życia oraz u dorosłych, którzy są osłabieni, np. w wyniku choroby nowotworowej. Pamiętajmy, że osoby starsze odczuwają mniejsze pragnienie i zazwyczaj są odwodnione jeszcze zanim zachorują. 

Przeczytaj również:
Odwodnienie. Rodzaje, objawy, leczenie


Źródła
Zwiń
Rozwiń
  • World Health Organization, Oral rehydration salts : production of the new ORS, WHO/FCH/CAH/06.1, 2006. 
  • www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cholera. 
  • www.whyy.org/articles/researchers-confront-a-line-in-the-sand-moment-for-drug-resistant-bacteria/. 
  • Sawiec P., Postępowanie w ostrej biegunce u dzieci Aktualne (2014) wytyczne European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition oraz European Society for Paediatric Infectious Diseases., Medycyna Parktyczna-Pediatria 4/2014, str 1-14. 
  • www.nestlehealthscience.pl/poradnik-zywienia-medycznego/faq/osmolarnosc. 
  • www.rehydrate.org/ors/newformula-studies.html. 
  • Buda P., Książyk J., Ostra biegunka u dzieci., Pediatr Med Rodz 2010, 6 (4), p. 275-282. 
  • Buccigrossi V., Vecchio A., Bruzzese E., Russo C., Marano A., Terranova S., Ciof V., Guarino A., Potency of Oral Rehydration Solution in Inducing Fluid Absorption is Related to Glucose Concentration, Scientific Reports, 2020, 10:7803, www.nature.com/srep/. 
  • Das R., Sobi R., Sultana AL-A., Nahar B., Bardhan P., Luke L., Fontaine O., Ahmed T., A double-blind clinical trial to compare the efficacy and safety of a multiple amino acid-based ORS with the standard WHO-ORS in the management of non-cholera acute watery diarrhea in infants and young children: „VS002A” trial protocol., www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9403960/. 
  • Khan A., Wright J., Bhutta Z., A Half Century of Oral Rehydration Therapy in Childhood Gastroenteritis: Toward Increasing Uptake and Improving Coverage, Digestive Diseases and Sciences. 
  • Pytrus T., Iwańczak F., Leczenie ostrych biegunek u dzieci, Borgis – Nowa Pediatria 3/2002, s. 149-158. 
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę