Zapalenie okostnej zęba. Jak przebiega leczenie?

Zapalenie okostnej zęba – czym jest?

Zapalenie okostnej to określenie stanu zapalnego obejmującego okostną, czyli błonę łącznotkankową, która pokrywa zewnętrzną powierzchnię kości. Termin ten oznacza proces zapalny okostnej zębodołu i okolic kości żuchwy oraz szczęki, wywołany najczęściej przez infekcje bakteryjne. Kość wyrostka zębodołowego wraz z okostną to tylko jeden z elementów tzw. przyzębia – struktur otaczających i unieruchamiających ząb, w których może dochodzić do stanu zapalnego. Na skutek nacieku zapalnego i tworzącego się wysięku dochodzi do odwarstwiania okostnej i jej zwiększonego napięcia, co daje silne dolegliwości bólowe u chorych.

Zapalenie okostnej zęba – przyczyny

Zapalenie okostnej najczęściej jest stanem ostrym.

Przyczyny ostrego zapalenia okostnej:

• zapalenie zębopochodne (zapalenie miazgi zęba rozprzestrzeniające się na kolejne struktury),
• powikłanie leczenia kanałowego (przepchnięcie mas zgorzelinowych kanału korzenia poza jego wierzchołek),
• choroby przyzębia,
• zaburzenia w wyrzynaniu się zębów oraz zęby zatrzymane (ukryte pod powierzchną dziąsła),
• powikłanie po ekstrakcji zęba,
• urazy tkanek miękkich oraz kości żuchwy i szczęki,
• infekcje sąsiednich narządów (np. ślinianek i migdałków) oraz zakażenia przez patogeny krążące we krwi.

Rzadziej może dochodzić do przewlekłych zapaleń. Przykładem jest rozrostowe zapalenie okostnej zwane również zapaleniem kości i szpiku typu Garrégo. Charakteryzuje się ono tworzeniem nowej tkanki kostnej z towarzyszącym odczynem zapalnym okostnej. Przyczyny tego zapalenia są podobne jak zapalenia ostrego, czyli zaliczamy do nich próchnicę zębów, zapalenie przyzębia, torbiele i urazy.

Zapalenie okostnej zęba – objawy

Większość ostrych zapaleń okostnej kości żuchwy i szczęki jest efektem zakażenia, które rozprzestrzenia się z zęba na okoliczne struktury. Próchnica wraz z postępem uszkodzenia tkanek twardych zęba może doprowadzić do zapalenia miazgi zęba. Miazga to luźna tkanka łączna, bogato unerwiona i unaczyniona, która wypełnia jamę i kanały zęba. Początkowo dochodzi do odwracalnego zapalenia miazgi, które powoduje przemijający i samoistnie ustępujący ból, a ząb może być wrażliwy na ciepło i zimno.

Leczenie polega na usunięciu tkanki objętej próchnicą i zastosowaniu wypełnienia. Nieleczone zapalenie miazgi może stać się nieodwracalne. Powoduje uporczywy ból i wymaga leczenia kanałowego lub ekstrakcji zęba. W przypadkach, kiedy dochodzi do obumarcia miazgi zęba, gazy i metabolity produkowane przez bakterie oraz powstający wysięk zapalny zwiększają ciśnienie w komorze zęba i wywierają ucisk na okolicę wierzchołka korzenia. Pacjent odczuwa silne dolegliwości bólowe, które mogą nagle się zmniejszyć po rozwierceniu zęba.

Zapalenie miazgi szybko może rozprzestrzeniać się na ozębną i na dalsze tkanki.

Jeżeli drobnoustroje i produkty ich metabolizmu przejdą przez kość wyrostka zębodołowego, to mogą wtedy objąć okostną i spowodować jej zapalenie.

Zapalenie okostnej a ropień zęba

Ropień to ograniczony zbiornik ropy w tkance, a w odniesieniu do zębów może on powstawać podokostnowo, pod błoną śluzową lub w tkankach miękkich jamy ustnej i jej okolicy. Ropa tworzy się z rozpadłych drobnoustrojów, białych krwinek oraz fragmentów obumarłych tkanek. Ropa wytwarzająca się pod okostną odwarstwia ją i jest przyczyną znacznego napięcia, wywołując przez to silne dolegliwości bólowe. U chorego może wystąpić również gorączka. W zależności od lokalizacji ropnia jego przebieg kliniczny i objawy są różne. Mniej nasilone objawy występują, gdy ropa po przebiciu się przez okostną gromadzi się w luźnej tkance łącznej pod błoną śluzową.

Zapalenie okostnej po wyrwaniu zęba – objawy

Zapalenie okostnej zęba może być również powikłaniem po wyrwaniu zęba. Dochodzi do niego, gdy miejsce po ekstrakcji zęba nie zostało dokładnie oczyszczone i fragmenty zęba, np. ułamane korzenie pozostały w kości. Objawy będą takie jak wcześniej wymienione, czyli silny ból promieniujący do sąsiednich obszarów głowy i szyi, opuchlizna czy zaczerwienie. Podobne objawy mogą wynikać z samego zabiegu usunięcia zęba. Jeżeli dolegliwości po wyrwaniu zęba nie ustępują, a nawet się nasilają skonsultuj się z lekarzem dentystą.

Zapalenie okostnej zęba – leczenie

Jeżeli podejrzewasz u siebie zapalenie okostnej zęba udaj się do stomatologa. Ponieważ najczęściej jest to zapalenie zębopochodne, ważne znaczenie ma usunięcie przyczyny zapalenia. W tym celu przeprowadza się leczenie kanałowe zęba polegające na oczyszczeniu kanału i założeniu wypełnienia lub usuwa się ząb. Jeżeli doszło do powstania ropnia podstawowym postępowaniem jest nacięcie i usunięcie ropy. Lekarz dentysta może również zdecydować o zastosowaniu leku. Antybiotyk na zapalenie okostnej zęba przyjmuj zgodnie z zaleceniami lekarza. Najczęściej w zakażeniach zębopochodnych stosuje się amoksycylinę z klawulonianem lub klindamycynę.

W celu złagodzenia objawów przed wizytą oraz w trakcie leczenia, możesz również zastosować domowe środki i preparaty dostępne w aptece bez recepty takie jak:

• chłodne okłady pomagające zmniejszyć obrzęk,
• płukanki o działaniu przeciwbakteryjnym z chlorheksydyną,
• płukanki na bazie wyciągów roślinnych (rumianek, szałwia, arnika, kora dębu) o działaniu antyseptycznym, ściągającym i przeciwzapalnym,
• leki przeciwbólowe i przeciwzapalne (np. paracetamol samodzielnie lub w połączeniu z kodeiną, ibuprofen, ketoprofen, naproksen).

Ważna jest również odpowiednia higiena jamy ustnej oraz dieta (miękka, czasem płynna) pozwalająca na unikanie drażnienia mechanicznego.

Zapalenie okostnej zęba – ile trwa?

Czas trwania zapalenia okostnej zależy od postaci choroby. Najczęściej mamy do czynienia z ostrym zapaleniem okostnej i innych tkanek okołowierzchołkowych. W tym przypadku czas trwania zapalenia i jego leczenia będzie zależał od tego jak szybko zostanie ono wdrożone, ale zwykle wynosi od 1 do 2 tygodni. Dlatego po pojawieniu się pierwszych niepokojących objawów niezwłocznie udaj się na wizytę do lekarza dentysty.

Nieleczone zapalenie okostnej zęba

Nieleczone infekcje zębopochodne mają tendencję do szybkiego rozprzestrzenia się na kolejne struktury w obrębie głowy i szyi oraz mogą stanowić poważne zagrożenie zdrowia, a nawet życia. Bakterie mogą również przechodzić do krwiobiegu i powodować zmian chorobowe w odległych narządach (np. infekcyjne zapalenie wsierdzia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie śródpiersia) oraz sepsę.

Zapamiętaj, że domowe środki mogą jedynie doraźnie złagodzić objawy, ale nie zastępują leczenia stomatologicznego.

Przeczytaj również:
Ropień zęba. Konsekwencja nieleczonej próchnicy