1
07 lipca 2020

FUO – gorączka o nieznanej przyczynie

Mianem FUO określa się gorączkę o nieznanej przyczynie, utrzymującą się dłużej niż podczas typowej infekcji. Mówimy o niej, gdy spełnione są następujące kryteria: gorączka trwa ponad 3 tyg., temperatura ciała wynosi powyżej 38,3°C i nie udało się ustalić jej podłoża mimo intensywnej diagnostyki. 

Jakie mogą być przyczyny FUO? 

Szacuje się, że FUO może być spowodowana przez ponad 200 różnych przyczyn, w tym zakaźnych, reumatycznych i nowotworowych.  

Najczęstszym powodem gorączki o nieustalonej przyczynie są infekcje, stanowiące od 25 do 50% wszystkich przypadków FUO.  

Infekcje te mogą być zarówno pochodzenia bakteryjnego, jak i wirusowego, grzybiczego oraz pasożytniczego. Przyczyniają się do nich często nietypowe drobnoustroje. Gorączka może wystąpić nie tylko w czasie powszechnych infekcji, ale także m.in. w przebiegu: 

  • gruźlicy,  
  • toksoplazmozy,  
  • cytomegalii,  
  • mononukleozy,  
  • HIV, 
  • ropni w obrębie jamy brzusznej, miednicy lub czaszki.  

FUO może być także symptomem takich chorób jak: 

  • infekcyjne zapalenie wsierdzia, 
  • choroby tropikalne i odzwierzęce: 
  • chlamydioza,  
  • riketsjoza,  
  • choroba kociego pazura,  
  • gorączka Q, 
  • bartoneloza.  

Kolejną pod względem częstości przyczyną są choroby o podłożu autoimmunologicznym, stanowiące od 15 do 40% przypadków. Najczęstszą przyczyną FUO należącą do tej grupy jest choroba Stilla, jednak gorączka może być powodowana także przez inne schorzenia z autoagresji. Należą do nich między innymi: 

  • RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów,  
  • toczeń rumieniowaty układowy (SLE),  
  • sarkoidoza,  
  • zespół antyfosfolipidowy (APS),  
  • polimialgia reumatyczna, 
  • zapalenia naczyń, w tym guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnicy skroniowej, mikroskopowe zapalenie naczyń i choroba Tkayasu.  

FUO może być powodowana również przez nowotwory. Najczęstszą przyczyną gorączki wśród chorób rozrostowych są nowotwory układu krwiotwórczego, takie jak: 

  • chłoniaki,  
  • białaczki,  
  • szpiczak, 
  • zespoły mielodysplastyczne.  

Często gorączkują również chorzy z nowotworami nerek, płuc, wątroby, trzustki, przewodu pokarmowego, jajnika czy piersi.  

FUO może mieć także inne przyczyny, nienależące do żadnej z powyższych grup. Wśród nich wyróżnia się między innymi: 

  • gorączkę indukowaną lekami,  
  • zakrzepicę żył głębokich,  
  • rodzinną gorączkę śródziemnomorską, 
  • zaburzenia czynności podwzgórza. 

Jak diagnozuje się FUO? 

Podstawowym postępowaniem w diagnostyce FUO jest dokładny wywiad, pozwalający na wstępne wykluczenie lub potwierdzenie najbardziej prawdopodobnych przyczyn gorączki. Istotne mogą okazać się nawet pozornie mało ważne informacje, np. dotyczące: 

  • posiadanych zwierząt,  
  • ukąszeń owadów,  
  • przebytych w przeszłości chorób,  
  • szczepień i przetoczeń krwi,  
  • podróży,  
  • przyjmowanych leków,  
  • rodzinnie występujących schorzeń,  
  • zmian masy ciała,   
  • stosowanych używek.  

Istotne jest również odnotowanie, w jaki sposób przebiega gorączka: 

  • Czy wzrosty temperatury występują codziennie, czy co kilka dni?  
  • Ile razy i z jaką częstotliwością pojawiają się w ciągu dnia?  
  • Jak wysoka jest temperatura ciała i jak szybko się obniża?  

Te informacje przybliżą lekarzowi najbardziej prawdopodobne rozpoznania i pozwolą zmniejszyć liczbę zalecanych do wykonania badań.  

Ponadto konieczne jest pełne i dokładne badanie fizykalne, gdyż wykryte w nim odchylenia mogą dostarczyć cennych informacji i przybliżyć diagnozę. Przykładowo szmer nad sercem może wskazywać na infekcyjne zapalenie wsierdzia, powiększenie śledziony, mononukleozę zakaźną lub cytomegalię, a tkliwość stawów – na choroby o podłożu reumatycznym. Istotne mogą być także zmiany skórne, ślady po ukąszeniach owadów lub ugryzieniach zwierząt i owrzodzenia w jamie ustnej. Wskazówką może być również asymetryczne tętno, będące objawem choroby naczyń oraz powiększenie węzłów chłonnych, nasuwające podejrzenie chorób autoimmunologicznych lub infekcyjnych. 

Sam wywiad i badanie fizykalne zwykle nie wystarczają do zdiagnozowania przyczyny FUO. Konieczne są badania dodatkowe, których rodzaj zależy od podejrzewanej przyczyny gorączki. Należą do nich m.in.  

  • morfologia,  
  • OB,  
  • posiewy krwi,  
  • badanie moczu,  
  • ocena parametrów nerek i wątroby,  
  • markery nowotworowe,  
  • czynnik reumatoidalny, 
  • przeciwciała przeciwjądrowe.  

Ponadto cennych informacji mogą dostarczyć także badania obrazowe: 

  • USG jamy brzusznej oraz USG Doppler,  
  • echokardiografia,  
  • RTG klatki piersiowej,  
  • tomografia komputerowa,  
  • rezonans magnetyczny, 
  • PET.  

Niekiedy zachodzi także konieczność wykonania badań inwazyjnych, np. biopsji węzłów chłonnych, skóry, wątroby, szpiku kostnego czy tętnicy skroniowej lub punkcji lędźwiowej z pobraniem próbki płynu mózgowo-rdzeniowego.  

Na czym polega leczenie FUO? 

Leczenie FUO w dużej mierze zależy od tego, czy została zdiagnozowana jej przyczyna. Rodzaj stosowanej terapii jest bowiem dobierany na podstawie choroby, która wywołała gorączkę.  

  • W przypadku infekcji stosowane jest leczenie przeciwdrobnoustrojowe. 
  • Choroby autoimmunologiczne wymagają często leczenia immunomodulującego. 
  • W przypadku nowotworów konieczna jest chemio- lub radioterapia oraz leczenie operacyjne. 

U części pacjentów mimo dogłębnej diagnostyki nie udaje się ustalić przyczyny dolegliwości. W tym przypadku zastosowanie znajduje leczenie objawowe preparatami z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Gorączka o nieznanej przyczynie może powstawać na podłożu wielu różnych chorób, zarówno tych stosunkowo łagodnych, jak i potencjalnie groźnych dla zdrowia i życia. Dlatego ważna jest jej dokładna diagnostyka, ustalenie etiologii dolegliwości i wdrożenie przyczynowego leczenia choroby podstawowej. 

Źródła: 

  • Fever of Unknown Origin (FUO); Ilona Brown, Nancy A. Finnigan. 
  • Clinical profile of classical Fever of unknown origin (FUO); Tanveer Mir, Gulam Nabi Dhobi, Ajaz Nabi Koul and Tajamul Saleh; Caspian J Intern Med. 2014 Winter; 5(1): 35–39. 
  • Interna Szczeklika 2019; Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski; wyd. 10; Kraków 2019. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy można łączyć baklofen z ibuprofenem?

Ibuprofenu nie można łączyć z baklofenem, leki te wchodzą w interakcję ze sobą. Ibuprofen może opóźnić wydalanie baklofenu (szczególnie u…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)