48
10 czerwca 2020

Laktoferyna – dlaczego jest cenna dla zdrowia?

Laktoferyna to multifunkcjonalne białko znajdujące się w mleku oraz wydzielinach takich jak łzy czy ślina. Jest składnikiem przeciwdrobnoustrojowym, immunomodulującym oraz przeciwzapalnym, dlatego preparaty z laktoferyną doskonale nadają się dla osób chcących poprawić swoją odporność.

Znaczenie laktoferyny dla ludzkiego organizmu jest nie do przecenienia. Z każdym rokiem odkrywane są nowe możliwości terapeutycznego wykorzystania tego niezwykłego białka serwatkowego. Dlaczego laktoferyna jest tak ważna w codziennej diecie? 

Laktoferyna – co to jest? 

Laktoferyna to białko poznane w 1939 roku, kiedy to małżeństwo duńskich chemików Søren Peder Lauritz oraz Margrethe Høyrup Sørensenowie wyizolowali ją z mleka krowiego. Na początku była określana jako „czerwona frakcja” (ang. red fraction), jednak w 1960 roku ostatecznie nadano jej nazwę funkcjonującą do dziś.  

Laktoferyna składa się z 689 aminokwasów, a jej masa molekularna wynosi około 80 kDa. Jest bezwonna i dobrze rozpuszczalna w wodzie. Wykazuje odporność na kilkugodzinne ogrzewanie w 56°C, natomiast w temperaturze powyżej 80-90°C ulega denaturacji.  

Pod względem chemicznym jest glikoproteiną, która pełni rolę transferyny, czyli białka mającego zdolność łączenia się z jonami żelaza. Jest to tzw. proces chelatowania, który powoduje, że żelazo staje się przyswajalne dla naszego organizmu. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że laktoferyna może wiązać także jony miedzi, cynku i manganu.  

Laktoferyna – gdzie się znajduje? 

Laktoferyna wchodzi w skład białek serwatkowych mleka ssaków (prawdopodobnie z wyjątkiem psów i szczurów). Ludzka laktoferyna oznaczana jest skrótem hLF, natomiast forma bydlęca jako bLF. Oba białka wykazują duże podobieństwo w budowie chemicznej, które wynosi około 77%.  

Stężenie laktoferyny w mleku zależy od fazy laktacji. Udowodniono, że w siarze może znajdować się jej nawet 7 razy więcej niż w mleku dojrzałym.  

Co ciekawe, laktoferyna występuje nie tylko w mleku, lecz także w wielu narządach i komórkach ludzkiego organizmu. Jej obecność została potwierdzona w:  

  • nerkach,  
  • płucach,  
  • pęcherzyku żółciowym,  
  • trzustce,  
  • jelicie, 
  • wątrobie,  
  • prostacie, 
  • ślinie i łzach,  
  • spermie,  
  • płynie mózgowo-rdzeniowym,  
  • moczu,  
  • wydzielinie oskrzeli,  
  • wydzielinie z pochwy,  
  • płynie maziówkowym,  
  • krwi pępowinowej,  
  • osoczu krwi, 
  • komórkach układu odpornościowego.  

Laktoferyna – właściwości 

Laktoferyna jest białkiem określanym jako multipotencjalne, co podkreśla jej ogromne znaczenie dla organizmu. Lista dobroczynnego działania laktoferyny jest naprawdę imponująca: 

  • stanowi źródło żelaza dla organizmu, 
  • działa przeciwzapalnie oraz moduluje syntezę cytokin i chemokin, 
  • jest czynnikiem mobilizującym układ immunologiczny
  • bierze udział w obronie przed patogenami na poziomie molekularnym i komórkowym, 
  • działa ochronnie i wspiera rozwój dzieci, szczególnie w okresie noworodkowym i niemowlęcym
  • stanowi czynnik ochronny w czasie zakażenia przewodu pokarmowego oraz w martwiczym zapaleniu jelit u niemowląt,  
  • zmniejsza ryzyko wystąpienia sepsy u niemowląt,  
  • ma właściwości przeciwbakteryjne w stosunku do bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich, dzięki czemu jest pomocna w zwalczaniu patogenów, 
  • uniemożliwia tworzenie biofilmu przez bakterie chorobotwórcze, takie jak gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus) czy pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa), 
  • wykazuje działanie prebiotyczne i wspiera rozwój bakterii probiotycznych
  • wzmacnia działanie niektórych antybiotyków (np. wankomycyny), 
  • ma właściwości przeciwwirusowe i działa synergistycznie z lekami przeciwwirusowymi, takimi jak acyklowir, rybawiryna czy zydowudyna, 
  • działa przeciwgrzybiczo, m.in. na dermatofity, 
  • wspiera działanie leków antymykotycznych, 
  • wykazuje działanie przeciwpasożytnicze, np. w stosunku do wywołującego malarię zarodźca ruchliwego (Plasmodium vivax) oraz pierwotniaka Toxoplasma gondii powodującego toksoplazmozę, 
  • działa ochronnie przed stresem oksydacyjnym
  • stymuluje działanie receptorów tkankowych, 
  • wspiera leczenie zakażenia żołądka wywołane bakterią Helicobacter pylori
  • wspiera prawidłowe funkcjonowanie jelit i zwiększa wchłanianie składników pokarmowych, 
  • może stanowić czynnik wspierający leczenie niektórych nowotworów, 
  • działa przeciwbiegunkowo i skraca czas trwania dolegliwości, 
  • udowodniono, że dopochwowa aplikacja preparatu z laktoferyną w czasie ciąży jest czynnikiem chroniącym przed przedwczesnym porodem

Laktoferyna a alergia na mleko

Laktoferyna, jak każde białko mleka krowiego, może powodować alergię, która często nazywana jest skazą białkową. Zatem spożycie laktoferyny niesie ryzyko wystąpienia nieprawidłowych reakcji w organizmie, dlatego preparaty zawierające ten składnik nie powinny być przyjmowane w przypadku podejrzenia lub zdiagnozowania alergii na białka mleka krowiego.  

Z kolei osoby, które nie mają alergii, ale cierpią na nietolerancję laktozy, mogą wybrać preparaty z laktoferyną, z jasno zdefiniowanym brakiem cukru mlecznego w swoim składzie. 

Laktoferyna – zastosowanie 

Laktoferyna stanowi ważny składnik w diecie człowieka. Oszacowano, że w szklance mleka krowiego znajdziemy około 25-75 mg tego białka. Ze względu na dużą wartość odżywczą znalazła także zastosowanie w przemyśle spożywczym. Jest surowcem bezpiecznym, co potwierdzają dokumenty wydane przez: 

  • Parlament Europejski (PE)
  • Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, ang. European Food Safety Authority), 
  • Agencję Żywności i Leków (FDA, ang. Food and Drug Administration) w Stanach Zjednoczonych. 

Laktoferyna pozyskiwana z mleka krowiego jest wykorzystywana między innymi do produkcji: 

  • preparatów do żywienia dla niemowląt, 
  • środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego,  
  • napojów mlecznych i jogurtowych, 
  • lodów i ciastek, 
  • suplementów diety, 
  • przetworzonych produktów zbożowych. 

Laktoferyna to białko wykorzystywane w wielu branżach. Jest doceniane w przemyśle spożywczym, kosmetycznym oraz farmaceutycznym. Od lat trwają badania kliniczne oparte na wykorzystaniu laktoferyny w leczeniu dorosłych i dzieci, a nawet skrajnych wcześniaków. Ważnym aspektem jest brak zgłaszanych działań niepożądanych, co czyni laktoferynę białkiem bezpiecznym nawet dla najmłodszych pacjentów. Podawanie laktoferyny bydlęcej dzieciom z niską masą urodzeniową z powodzeniem chroni je przed sepsą i martwiczym zapaleniem jelit. Właściwości laktoferyny sprawiają, że jest ona nie tylko ważnym czynnikiem regulującym pracę naszego organizmu, lecz stanowi także potencjalne narzędzie terapeutyczne. 

Źródła: 

  1. Adlerova, L., Bartoskova, A., & Faldyna, M. (2008). Lactoferrin: a review. Veterinarni Medicina, 53(9), 457-468. 
  2. González-Chávez, S. A., Arévalo-Gallegos, S., & Rascón-Cruz, Q. (2009). Lactoferrin: structure, function and applications. International journal of antimicrobial agents, 33(4), 301-e1. 
  3. Lauterbach, R., Kamińska, E., Michalski, P., & Lauterbach, J. P. (2016). Laktoferyna–glikoproteina o dużym potencjale terapeutycznym. Developmental Period Medicine, XX (2),118-125.. 
  4. Lingappan, K., Arunachalam, A., & Pammi, M. (2013). Lactoferrin and the newborn: current perspectives. Expert review of anti-infective therapy, 11(7), 695-707. 
  5. Małaczewska, J., & Rotkiewicz, Z. (2007). Laktoferyna–białko multipotencjalne. Medycyna Wet, 63(2), 136-139. 
  6. Paesano, R., Pietropaoli, M., Berlutti, F., & Valenti, P. (2012). Bovine lactoferrin in preventing preterm delivery associated with sterile inflammation. Biochemistry and Cell Biology, 90(3), 468-475. 
  7. Zander, Z., Zander, L., & Mickiewicz, D. (2014). Laktoferyna-multipotencjalne białko mleka. Innowacyjne Mleczarstwo, 2(1). 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Tran z dorsza czy olej z wątroby rekina – co wybrać?

Tranem nazywamy jedynie olej pozyskiwany z wątroby dorsza atlantyckiego i innych ryb z rodziny dorszowatych. Jest on bogatym źródłem kwasów…

Zobacz więcej

Jak leczyć Helicobacter pylori?

Schemat leczenia zakażenia bakterią H. pylori obejmuje przyjmowanie czterech preparatów: inhibitora pompy protonowej, soli bizmutu oraz dwóch antybiotyków, najczęściej metronidazolu…

Zobacz więcej

Trimebutyna – w jaki sposób wpływa na pracę jelit?

Trimebutyna reguluje motorykę przewodu pokarmowego poprzez wpływ na pracę mięśni gładkich. W zależności od stanu czynnościowego przewodu pokarmowego łączy się…

Zobacz więcej

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

W jakich produktach jest magnez?

Produkty bogate w magnez to przede wszystkim: kakao (i czekolada), pestki dyni, otręby pszenne, kasza gryczana, groch, brązowy ryż. Jeśli…

Zobacz więcej

W jakich produktach jest żelazo?

Podstawowe źródła żelaza to przede wszystkim: czerwone mięso, wątróbka wieprzowa i drobiowa, żółtka jaj, soja, groch, fasola, brokuły, natka pietruszki.…

Zobacz więcej

Jak przechowywać olej lniany?

Olej lniany należy przechowywać w lodówce, ponieważ  przedłuży to jego trwałość. Po otwarciu olej lniany należy zużyć do daty ważności.…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Mirek pisze:

    W dzieciństwie rytuałem moim było towarzyszenie babci w oborze. Zawsze dostawałem kubek ciepłego mleka, a kotek swoją porcję w puszcze po konserwie. Nie wiem co to alergia, grypa z gorączką itp.

  2. Iwona pisze:

    Na pewno, nie ma jej w sklepowym napoju mlekopodobnym.

Czytaj także
24 maja 2022 mgr farm. Marta Grabowska
12 sierpnia 2022 lek. Agata Kowal
07 lipca 2022 mgr farm. Dawid Wardecki
22 lutego 2019 mgr farm. Aneta Sara Lis
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)