Pęcherz neurogenny. Przyczyny, objawy i leczenie

Pęcherz neurogenny – przyczyny

Pechęrz moczowy jest organem, którego głównym zadaniem jest gromadzenie moczu i usuwanie go z organizmu w pożądanym przez człowieka momencie. Za utrzymanie moczu i jego oddawanie odpowiedzialne są skomplikowane zależności w obrębie różnych części układu nerwowego – zarówno obwodowego jak i centralnego (rdzenia kręgowego i mózgu). W przypadku uszkodzenia układu nerwowego, proces oddawania moczu może ulec zaburzeniu.

Wśród przyczyn wystąpienia pęcherza neurogennego wyróżnia się wrodzone (czyli istniejące od urodzenia) i nabyte.

Do najważniejszych wrodzonych przyczyn należą:

• rozszczep kręgosłupa,
• mózgowe porażenie dziecięce,
• agenezja kości krzyżowej.

Nabyte przyczyny pęcherza neurogennego są częstsze i obejmują m.in:

• urazy rdzenia kręgowego (np. upadek z wysokości, wypadek samochodowy),
• stwardnienie rozsiane,
• udar mózgu,
• guzy ośrodkowego układu nerwowego,
• stan po operacjach kręgosłupa,
• cukrzycę.

Pęcherz neurogenny – objawy

Objawy pęcherza neurogennego wynikają z dysfunkcji w zakresie kontroli w gromadzeniu i wydalaniu moczu z pęcherza moczowego. Dolegliwości są związane z typem pęcherza neurogennego.

Wyróżnia się:

• nadreaktywny (spastyczny) pęcherz,
• małoreaktywny (hipotoniczny) pęcherz.

Podstawowym objawem pęcherza neurogennego jest utrata kontroli nad funkcją oddawania moczu. Chory może nie czuć potrzeby oddania moczu lub czuć ją, przy braku zdolności do rozpoczęcia wydalania moczu.

W przypadku pęcherza nadreaktywnego występują dolegliwości:

• problemy z rozpoczęciem oddawania moczu, przerywany strumień moczu,
• utrata kontroli nad trzymaniem moczu (nietrzymanie moczu),
• konieczność częstego oddawania moczu w ciągu dnia (częstomocz),
• nagła potrzeba szybkiego oddania moczu (parcia naglące).

Objawy w małoreaktywnym pęcherzu moczowym są inne i obejmują:

• brak możliwości określenia, czy pęcherz moczowy jest pełny,
• trudności w całkowitym opróżnieniu pęcherza w trakcie oddawania moczu,
• nietrzymanie moczu wynikające z przepełnienia pęcherza moczowego.

Pęcherz neurogenny – diagnostyka 

W diagnostyce pęcherza neurogennego istotny jest zarówno wywiad, jak i badanie fizykalne (w tym neurologiczne) oraz wybrane badania dodatkowe. W zakresie wywiadu istotne są zarówno objawy, jakich doświadcza pacjent (np. nietrzymanie moczu, częstomocz, trudności w oddawaniu moczu), jak i towarzyszące choroby przewlekłe. Istotne są także przyjmowane leki, które mogą wpływać na funkcjonowanie pęcherza, czy przebyte operacje w przeszłości.

W kolejnym etapie diagnostyki odbywa się badanie fizykalne – ogólne oraz neurologiczne. Obejmuje one badanie funkcjonowania poszczególnych nerwów czaszkowych i części rdzenia kręgowego oraz wybranych grup mięśni.

W zależności od podejrzewanej przyczyny pęcherza neurogennego, lekarz zleci stosowane badania dodatkowe, tak by potwierdzić rozpoznanie.

Najczęściej wykonywane badania dodatkowe obejmują:

• badanie ogólne moczu i osadu moczu,
• badania krwi – ocena funkcji nerek, przesączania kłębuszkowego,
• badania obrazowe – USG jamy brzusznej i układu moczowego, tomografia komputerowa jamy brzusznej, rezonans magnetyczny jamy brzusznej,
• cystoskopia – badanie polegające na wprowadzeniu do pęcherza moczowego kamery, w celu oceny wyglądu wnętrza pęcherza,
• badanie urodynamiczne – jest to badanie kompleksowo oceniające funkcjonowanie pęcherza moczowego. Obejmuje analizę zalegania moczu w pęcherzu, szybkości wypływy moczu czy ciśnienie panujące w pęcherzu,
• elektromiografia – badanie oceniające napięcie mięśni dna miednicy i mięśni związanych z oddawanie moczu, ma to pozwolić na wykluczenie zaburzeń w funkcjonowaniu mięśni.

Pęcherz neurogenny – leczenie

W przypadku leczenia pęcherza neurogenne należy mieć świadomość, że jest to schorzenie nieuleczalne. Jednak dzięki odpowiedniej terapii można zmniejszyć nasilenie objawów, co poprawia codzienne funkcjonowanie. Terapia pęcherza neurogennego dotyczy zarówno modyfikacji stylu życia, jak i leczenie farmakologiczne oraz operacyjne.

Wyróżnia się:

• modyfikacje stylu życia – dbanie o odpowiednie nawodnienie i unikanie niektórych produktów, wpływających drażniąco na pęcherz moczowy np. alkoholu czy kawy,
• leczenie farmakologiczne – obejmuje zastosowanie preparatów wpływających na funkcje mięśni pęcherza moczowego,
• toksyna botulinowa – podawana do pęcherza moczowego lub zwieracza pęcherza. Zmniejsza napięcie mięśni, przez co więcej moczu może się zmieścić w pęcherzu bez uczucia naglącego parcia,
• plastyka pęcherza moczowego – ma na celu zwiększenie pojemności pęcherza,
• przewlekłe cewnikowanie i samocewnikowanie – polega na przewlekłym utrzymywaniu cewnika w pęcherzu moczowym i wymianie go co kilka dni przez personel medyczny. Inną opcją jest samodzielne cewnikowanie kilka razy w ciągu dnia, w celu opróżnienia pęcherza,
• inną opcją łagodzenia dolegliwości związanych z pęcherzem neurogennym jest stosowanie pampersów i podkładów dla dorosłych. Mają one za zadanie absorbować wydalany mocz, co ma chronić przed nieprzyjemnym zapachem, wrażeniem wilgoci i powstawaniem podrażnień i infekcji.