Dermokosmetyki. Czym są i jak działają?

Co to są dermokosmetyki?

Dermokosmetyki to określenie stosowane w odniesieniu do kosmetyków opracowanych z myślą o konkretnych potrzebach skóry, np. suchości, nadwrażliwości, niedoskonałościach czy przebarwieniach. Określenia „dermokosmetyki” i „kosmeceutyki” odnoszą się do tej samej grupy produktów.

W prawie Unii Europejskiej dermokosmetyk nie jest jednak osobną kategorią produktu. Jeżeli preparat jest kosmetykiem, podlega takim samym przepisom jak pozostałe kosmetyki. O tym, czy będzie odpowiedni dla Twojej skóry, decydują więc jego skład, przeznaczenie i sposób stosowania, a nie samo określenie „dermokosmetyk”.

Dermokosmetyki a kosmetyki – czym się różnią?

Nie ma jednej cechy, która oddziela dermokosmetyki od pozostałych kosmetyków. Wiele produktów określanych w ten sposób powstaje z myślą o skórze wymagającej szczególnej pielęgnacji, np. suchej, wrażliwej, tłustej, trądzikowej lub z przebarwieniami.

Określenie „dermokosmetyk” nie oznacza jednak, że każdy taki produkt:

• zawiera więcej składników aktywnych niż inny kosmetyk,
• działa silniej,
• dociera do głębszych warstw skóry,
• jest hipoalergiczny,
• nie może podrażniać ani uczulać.

Dwa produkty przeznaczone do podobnych potrzeb skóry mogą mieć zupełnie inne składy. Dlatego porównuj konkretne receptury i ich przeznaczenie, zamiast kierować się wyłącznie kategorią produktu.

Jak działają dermokosmetyki?

Dermokosmetyki nie mają jednego wspólnego sposobu działania. Efekt zależy od zastosowanych składników i całej receptury. Preparat do skóry suchej może ograniczać utratę wody, zmiękczać naskórek i wspierać jego barierę ochronną. Kosmetyk do skóry tłustej może pomagać regulować wydzielanie sebum, a produkt do skóry z przebarwieniami – wspierać wyrównanie kolorytu.

Znaczenie ma również regularne i prawidłowe stosowanie. Zbyt częste używanie kosmetyków z retinolem, kwasami lub innymi intensywnie działającymi składnikami może prowadzić do podrażnienia zamiast poprawy wyglądu skóry.

Składniki aktywne w dermokosmetykach

Nie istnieje lista składników, które musi zawierać każdy dermokosmetyk. Receptura powinna odpowiadać potrzebom skóry i efektowi, jaki ma zapewnić produkt.

Retinol, witamina C i witamina E

Retinol jest pochodną witaminy A. Stosuje się go przede wszystkim w kosmetykach do skóry z oznakami starzenia, nierówną strukturą i przebarwieniami. Regularne stosowanie może poprawić gładkość skóry, wyrównać jej koloryt i zmniejszyć widoczność drobnych zmarszczek.

Retinol może powodować suchość, pieczenie i łuszczenie, zwłaszcza na początku stosowania. Wprowadzaj go stopniowo, obserwuj reakcję skóry i w ciągu dnia pamiętaj o ochronie przeciwsłonecznej.

Witamina C i witamina E działają antyoksydacyjnie. Pomagają chronić skórę przed wpływem wolnych rodników powstających m.in. pod wpływem promieniowania UV. Efekt zależy jednak również od formy składnika, jego stężenia i całej receptury produktu.

Czytaj też:
Retinol. Jak działa i czy jest bezpieczny?

Substancje nawilżające, emolienty i składniki okluzyjne

Skóra sucha potrzebuje składników, które pomagają zatrzymać wodę w naskórku i ograniczyć jej utratę.

Humektanty, np. gliceryna, kwas hialuronowy, mocznik i pantenol, pomagają utrzymać odpowiednie nawodnienie warstwy rogowej. Emolienty zmiękczają i wygładzają naskórek. Składniki okluzyjne, np. wazelina czy parafina, tworzą na jego powierzchni warstwę ograniczającą odparowywanie wody.

Połączenie tych składników pomaga zmniejszyć suchość, szorstkość i uczucie ściągnięcia.

Ceramidy i inne lipidy

Ceramidy są naturalnym elementem bariery naskórkowej. Razem z cholesterolem i kwasami tłuszczowymi pomagają ograniczać utratę wody oraz chronić skórę przed działaniem czynników zewnętrznych.

Kosmetyki z ceramidami sprawdzają się szczególnie przy skórze suchej i z osłabioną barierą ochronną. W recepturach stosuje się również m.in. skwalan, masło shea i oleje roślinne, które zmiękczają naskórek i zmniejszają jego szorstkość.

Niacynamid i związki cynku

Niacynamid, czyli forma witaminy B3, stosuje się m.in. w pielęgnacji skóry mieszanej, tłustej, wrażliwej i skłonnej do niedoskonałości. Wspiera barierę naskórkową, a w odpowiednio dobranej recepturze pomaga regulować wydzielanie sebum i wyrównywać koloryt skóry.

W kosmetykach do skóry tłustej stosuje się również związki cynku, np. Zinc PCA. Pomagają ograniczać nadmierne przetłuszczanie i sprawdzają się w pielęgnacji skóry skłonnej do niedoskonałości.

Kwasy AHA, BHA i PHA

Kwasy pomagają usuwać nadmiar martwych komórek warstwy rogowej naskórka. Dzięki temu skóra staje się gładsza, a przebarwienia i część niedoskonałości mniej widoczne.

Do najczęściej stosowanych należą:

• kwasy AHA, np. kwas glikolowy i mlekowy,
• kwas BHA, czyli kwas salicylowy,
• kwasy PHA, np. glukonolakton.

Nie wprowadzaj jednocześnie kilku produktów o intensywnym działaniu złuszczającym. Zbyt mocna pielęgnacja może osłabić barierę ochronną skóry i prowadzić do pieczenia, zaczerwienienia oraz przesuszenia. Kwasy wprowadzaj stopniowo i stosuj ochronę przeciwsłoneczną.

Peptydy i antyoksydanty

Peptydy stosuje się przede wszystkim w kosmetykach do skóry z oznakami starzenia. To duża grupa składników o różnym działaniu, dlatego efekt zależy od konkretnego peptydu oraz całej receptury. Mogą m.in. wspierać poprawę gładkości i wyglądu skóry.

Antyoksydanty, w tym składniki pochodzenia roślinnego, pomagają ograniczać wpływ wolnych rodników. Naturalne pochodzenie nie oznacza jednak, że składnik nie może podrażniać lub uczulać.

Olejki eteryczne

Olejki eteryczne mogą pełnić w kosmetykach m.in. funkcję zapachową, ale nie są niezbędnym elementem dermokosmetyków.

W przypadku skóry wrażliwej lub reaktywnej niektóre olejki eteryczne i substancje zapachowe mogą powodować podrażnienie. Jeśli skóra wcześniej reagowała na nie pieczeniem, zaczerwienieniem lub świądem, wybierz prostszą recepturę bez tych składników.

Jak dobrać dermokosmetyki do twarzy?

Skóra twarzy jest stale narażona na działanie promieniowania UV, zmiany temperatury i zanieczyszczenia. Dobór dermokosmetyków zacznij więc od określenia jej potrzeb – niektóre składniki sprawdzą się przy suchości i nadwrażliwości, a inne przy nadmiernym przetłuszczaniu, niedoskonałościach czy przebarwieniach.

Sucha i wrażliwa skóra twarzy

Jeśli masz skórę suchą, wybieraj łagodne preparaty myjące oraz kosmetyki zawierające np. glicerynę, ceramidy, pantenol, skwalan lub emolienty. Pomagają ograniczyć utratę wody, zmniejszyć szorstkość i uczucie ściągnięcia.

Jeśli Twoja skóra jest jednocześnie wrażliwa, zwróć uwagę na składniki, które wcześniej powodowały u Ciebie pieczenie, swędzenie lub zaczerwienienie. Nawet produkt przeznaczony do skóry wrażliwej nie musi być dobrze tolerowany przez każdą osobę.

Tłusta i skłonna do niedoskonałości skóra twarzy

Jeśli masz skórę tłustą, sprawdzą się u Ciebie lekkie produkty nawilżające oraz składniki, takie jak niacynamid, związki cynku czy kwas salicylowy. Pomagają ograniczać nadmiar sebum i pielęgnować skórę bez jej niepotrzebnego obciążania.

Nie rezygnuj z nawilżania tylko dlatego, że skóra się przetłuszcza. Skóra tłusta również może być odwodniona lub mieć osłabioną barierę ochronną, szczególnie przy częstym stosowaniu preparatów złuszczających.

Przebarwienia i oznaki starzenia skóry twarzy

Przy przebarwieniach stosuje się m.in. witaminę C, niacynamid, retinol i odpowiednio dobrane kwasy. Wybór zależy od rodzaju zmian, pozostałych kosmetyków i tolerancji skóry. W pielęgnacji przeciwstarzeniowej wykorzystuje się również peptydy i antyoksydanty.

Nie wprowadzaj wszystkich składników jednocześnie. Dodając nowe produkty pojedynczo, łatwiej ocenisz ich działanie i szybko rozpoznasz przyczynę ewentualnego podrażnienia.

Przy przebarwieniach i oznakach fotostarzenia szczególnie ważna jest ochrona przeciwsłoneczna. Promieniowanie UV sprzyja utrwalaniu przebarwień i przyspiesza pojawianie się oznak starzenia.

Dermokosmetyki do ciała – jak dobrać je do potrzeb skóry?

Skóra ciała również może być sucha, wrażliwa, szorstka albo mieć osłabioną barierę ochronną. W pielęgnacji liczy się nie tylko balsam nakładany po kąpieli. Znaczenie ma także sposób mycia i dobór preparatów do konkretnych problemów, np. nadmiernego rogowacenia czy tendencji do atopii.

Skóra sucha i bardzo sucha

Jeśli po kąpieli czujesz ściągnięcie, a skóra jest szorstka lub się łuszczy, wybieraj łagodne preparaty myjące oraz balsamy i emulsje, które uzupełniają lipidy i ograniczają utratę wody. Przydadzą się m.in. ceramidy, gliceryna, emolienty i składniki okluzyjne.

Regularne stosowanie takiej pielęgnacji pomaga zmiękczyć naskórek, zmniejszyć szorstkość i dłużej utrzymać komfort skóry. Przy dużej suchości balsam lub emulsję najlepiej nakładać po każdym myciu, zanim skóra ponownie stanie się napięta i szorstka.

Skóra szorstka i nadmiernie rogowaciejąca

Szorstka skóra na ramionach, udach, łokciach, kolanach czy piętach potrzebuje nie tylko nawilżenia. Pomocne są również składniki zmiękczające i ułatwiające usuwanie nadmiaru zrogowaciałego naskórka, np. mocznik, kwas mlekowy lub kwas salicylowy.

Działanie mocznika zależy m.in. od jego stężenia i całej receptury produktu. Kosmetyki z mocznikiem mogą jednocześnie nawilżać i wygładzać skórę, dlatego sprawdzają się przy suchości połączonej z wyraźną szorstkością. Nie nakładaj intensywnie złuszczających produktów na podrażnioną lub uszkodzoną skórę.

Skóra z tendencją do atopii

Przy skórze z tendencją do atopii ważne jest zarówno łagodne oczyszczanie, jak i regularne uzupełnianie lipidów. Unikaj długich, gorących kąpieli oraz preparatów, po których skóra staje się napięta i sucha. Po myciu stosuj emolient na całe obszary wymagające pielęgnacji, a nie tylko w miejscach, w których aktualnie pojawiło się przesuszenie.

Emolienty pomagają ograniczać utratę wody i wspierają barierę naskórkową. Jeśli oprócz suchości występują nasilony świąd, sączenie, pękanie skóry lub rozległe zmiany, sama pielęgnacja może być niewystarczająca i potrzebna jest konsultacja z lekarzem.

Dermokosmetyki na trądzik

Trądzik może pojawiać się nie tylko na twarzy, ale również na plecach, klatce piersiowej czy ramionach. Niezależnie od miejsca zmian mocne oczyszczanie, częste peelingi i jednoczesne stosowanie kilku preparatów złuszczających mogą nasilać suchość, pieczenie i zaczerwienienie. Pielęgnacja powinna więc oczyszczać skórę bez jej nadmiernego przesuszania i wspierać jej barierę ochronną.

Podstawą są:

• łagodny preparat myjący,
• krem nawilżający dopasowany do potrzeb skóry,
• ochrona przeciwsłoneczna,
• kosmetyk ze składnikiem odpowiadającym na konkretny problem, np. kwasem salicylowym lub niacynamidem.

Nawilżanie jest ważne również przy cerze trądzikowej. Część preparatów stosowanych przeciw trądzikowi wysusza i podrażnia skórę, a odpowiednio dobrany krem pomaga poprawić jej komfort i tolerancję pielęgnacji. Przy nasilonych, bolesnych lub długo utrzymujących się zmianach skonsultuj się z dermatologiem. Sama pielęgnacja może wtedy nie wystarczyć.

Podczas terapii doustną izotretynoiną często pojawia się silna suchość skóry i ust. Łagodne oczyszczanie, regularne nawilżanie, ochrona ust i krem z filtrem pomagają ograniczyć te dolegliwości. Nie dokładaj samodzielnie retinolu ani silnie złuszczających kwasów, ponieważ mogą dodatkowo nasilić podrażnienie.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze dermokosmetyku?

Przed zakupem sprawdź:

• potrzebę skóry – wybierz produkt przeznaczony do problemu, który rzeczywiście chcesz ograniczyć,
• skład – sprawdź, które substancje odpowiadają za deklarowane działanie,
• sposób stosowania – niektóre składniki wymagają stopniowego wprowadzania lub stosowania tylko wieczorem,
• pozostałą pielęgnację – kilka produktów z kwasami lub retinolem stosowanych jednocześnie zwiększa ryzyko podrażnienia,
• wcześniejsze reakcje skóry – unikaj składników, które wywoływały u Ciebie pieczenie, swędzenie lub zaczerwienienie.

Nowe kosmetyki wprowadzaj pojedynczo. Jeśli jednocześnie zmienisz kilka elementów pielęgnacji, przy podrażnieniu trudno będzie ustalić, który produkt odpowiada za reakcję.

FAQ – najczęstsze pytania o dermokosmetyki

Co to znaczy dermokosmetyk?

Dermokosmetyk to zwyczajowe określenie kosmetyku przeznaczonego do konkretnych potrzeb skóry, np. suchości, wrażliwości lub niedoskonałości.

Czym różnią się dermokosmetyki od zwykłych kosmetyków?

Nie ma jednej cechy, która je od siebie oddziela. Dermokosmetyki są często opracowywane z myślą o konkretnych potrzebach skóry. Podczas wyboru kieruj się więc składem i przeznaczeniem produktu.

Jakie dermokosmetyki są najlepsze?

Wybierz produkt dopasowany do potrzeb i tolerancji Twojej skóry. Sama marka, cena czy duża liczba składników aktywnych nie gwarantują lepszego efektu.

Czy dermokosmetyki nadają się do skóry wrażliwej?

Tak, wiele produktów jest przeznaczonych właśnie do takiej skóry. Obserwuj jednak jej reakcję, ponieważ nawet łagodna receptura może u niektórych osób powodować podrażnienie.

Czy dermokosmetyki są tylko do twarzy?

Nie. Dermokosmetyki obejmują również balsamy, emulsje, kremy, olejki i preparaty myjące do ciała. Dobierz je do potrzeb skóry, np. suchości, szorstkości lub tendencji do atopii.

Czy dermokosmetyki pomagają na trądzik?

Pomagają zadbać o potrzeby skóry trądzikowej, np. nawilżać ją, delikatnie oczyszczać i ograniczać nadmiar sebum. Przy nasilonym trądziku sama pielęgnacja może być niewystarczająca.

Jakie są popularne marki dermokosmetyków?

Do znanych marek należą m.in. CeraVe, La Roche-Posay, Bioderma, Pharmaceris, Cetaphil, Eucerin, Avène i Dermedic. Dobieraj jednak konkretny produkt do potrzeb swojej skóry, a nie wyłącznie do marki.

Czy dermokosmetyki można kupić online?

Tak. Przed zakupem sprawdź przeznaczenie, skład i sposób stosowania produktu. Wybieraj również wiarygodne źródło sprzedaży.

Czytaj też:
Jakie składniki kosmetyków są najbardziej szkodliwe?