USG ciąży. Co to za badanie i kiedy się je wykonuje?

USG ciąży – co to za badanie i kiedy się je wykonuje?

Badanie ultrasonograficzne (USG) wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Głowica aparatu wysyła ultradźwięki do wnętrza ciała, a następnie odbiera ich odbite fale. Na tej podstawie urządzenie tworzy obraz widoczny na monitorze. USG nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego pod tym względem różni się m.in. od badania rentgenowskiego czy tomografii komputerowej.

USG w ciąży może być wykonywane już na jej bardzo wczesnym etapie. Pierwsze badanie pomaga potwierdzić, że ciąża rozwija się w macicy, określić jej wiek, sprawdzić liczbę zarodków oraz ocenić czynność serca, gdy jest już możliwa do uwidocznienia. W pierwszych tygodniach ciąży lekarz może zdecydować o wykonaniu badania przezpochwowego. Dzięki temu sonda znajduje się bliżej macicy, co ułatwia ocenę niewielkich jeszcze struktur.

Wraz z rozwojem ciąży zmienia się również cel badania. Jednym z ważniejszych jest USG wykonywane między 11. a 14. tygodniem ciąży. W tym okresie można dokładnie ocenić rozwój płodu oraz wykonać pomiary wykorzystywane w przesiewowej diagnostyce prenatalnej. Kolejne istotne badanie przypada na II trymestr. W ramach programu badań prenatalnych USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych wykonuje się między 18. a 22. tygodniem i 6. dniem ciąży. Podczas tego badania lekarz dokładnie ocenia anatomię dziecka, w tym poszczególne narządy i struktury. Na późniejszych etapach ciąży USG może służyć m.in. do oceny wzrastania dziecka, jego położenia, ilości płynu owodniowego oraz lokalizacji łożyska. W określonych sytuacjach lekarz może również zlecić badanie dopplerowskie, które pozwala ocenić przepływ krwi w wybranych naczyniach.

Nie każda kobieta będzie miała więc wykonywane USG dokładnie w tych samych terminach i w takiej samej liczbie. O częstotliwości badań decyduje przede wszystkim przebieg ciąży oraz potrzeby konkretnej pacjentki.

Czytaj też:
Najlepiej przyswajalny kwas foliowy – jaki wybrać? Ranking najlepszych preparatów

Jak często można robić USG w ciąży?

Pytanie o to jak często można wykonywać USG w trakcie ciąży pojawia się bardzo często. Nie ma jednak jednej liczby badań, która byłaby odpowiednia dla każdej kobiety. Innego postępowania może wymagać ciąża przebiegająca bez żadnych komplikacji, a innego sytuacja, w której lekarz chce dokładniej obserwować rozwój płodu. W prawidłowo przebiegającej ciąży badania wykonuje się w określonych momentach, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi opieki nad ciężarną.

Aktualny kalendarz badań obejmuje m.in. USG w I i II trymestrze oraz kolejne badania w późniejszym okresie ciąży, zależnie od potrzeb. Nie istnieje zatem maksymalna liczba badań USG, której nie wolno przekroczyć. Jeżeli lekarz uzna, że potrzebna jest dodatkowa kontrola, może zalecić kolejne badanie po kilku dniach, tygodniach lub w innym ustalonym terminie. Sam fakt, że kobieta miała wykonane więcej badań niż wynikałoby z podstawowego harmonogramu, nie oznacza, że z ciążą dzieje się coś złego.

Dodatkowe USG może być potrzebne np. wtedy, gdy lekarz chce:

• sprawdzić, czy dziecko prawidłowo przybiera na masie,
• ocenić ilość płynu owodniowego,
• skontrolować położenie łożyska.

Częstszej obserwacji wymagają także niektóre ciąże mnogie oraz sytuacje, w których podczas wcześniejszego badania pojawiły się wątpliwości dotyczące rozwoju płodu. Dlatego na pytanie „jak często można robić USG w ciąży?” nie powinno się odpowiadać konkretną liczbą. Ważniejsze jest to, dlaczego badanie ma zostać wykonane. Jeżeli lekarz zaleca dodatkowe USG, jego celem jest uzyskanie informacji potrzebnych do prawidłowej oceny ciąży. Z drugiej strony nie ma potrzeby wykonywania USG bardzo często wyłącznie po to, aby upewnić się, że z dzieckiem wszystko jest w porządku. Badanie powinno mieć uzasadnienie medyczne. Jeżeli przyszła mama odczuwa niepokój między kolejnymi wizytami, warto porozmawiać o tym z lekarzem prowadzącym zamiast samodzielnie ustalać częstotliwość badań.

Sprawdź również:
Kalendarz ciąży. Co Cię czeka w kolejnych miesiącach?

Czy USG szkodzi dziecku?

Obawa, że ultradźwięki mogą negatywnie wpływać na rozwijające się dziecko, jest zrozumiała. Szczególnie dużo pytań pojawia się wtedy, gdy lekarz zaleca wykonanie kolejnego badania. Obecne dane nie wskazują jednak, aby prawidłowo wykonywane diagnostyczne USG było szkodliwe dla płodu. Ultrasonografia nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. Jest powszechnie stosowana w opiece nad ciężarnymi, a badania prenatalne wykorzystujące USG należą do nieinwazyjnych metod diagnostycznych. Nie oznacza to, że USG powinno być wykonywane bez żadnych ograniczeń i bez konkretnego powodu. Podczas badania wykorzystywana jest energia fal ultradźwiękowych, dlatego należy stosować ją w sposób rozważny. Badanie powinno wykonywać się przy użyciu odpowiednich ustawień aparatu i przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje.

Z tego powodu nie zaleca się wykonywania badań wyłącznie dla pamiątkowych zdjęć czy nagrań, jeśli nie ma ku temu wskazań medycznych. Dotyczy to także sytuacji, w której przyszła mama chce wykonywać USG bardzo często z powodu niepokoju. Jeśli lekarz uzna natomiast, że potrzebne są częstsze kontrole, nie należy z nich rezygnować z obawy przed samym badaniem. Warto również pamiętać, że większa liczba USG nie zawsze oznacza bardziej skomplikowaną ciążę. Czasem dodatkowe badanie ma po prostu pomóc lekarzowi dokładniej ocenić konkretny parametr. Jeżeli pojawiają się wątpliwości, warto zapytać podczas wizyty, jaki jest cel kolejnego USG i co lekarz chce podczas niego sprawdzić.

Jak przygotować się do USG w ciąży?

Przygotowanie do USG zależy od rodzaju badania i tygodnia ciąży. W przypadku badania położniczego wykonywanego przez brzuch zwykle nie trzeba podejmować żadnych szczególnych działań. W niektórych sytuacjach, zwłaszcza we wczesnej ciąży, lekarz lub pracownia może jednak zalecić wcześniejsze wypicie wody i zgłoszenie się na badanie z wypełnionym pęcherzem. Inaczej może wyglądać przygotowanie do USG przezpochwowego. W takim przypadku pełny pęcherz zazwyczaj nie jest potrzebny. Jeżeli placówka przekazała konkretne zalecenia, najlepiej się do nich zastosować.

Na wizytę warto zabrać wyniki wcześniejszych badań oraz dokumentację dotyczącą ciąży. Lekarz może dzięki nim porównać aktualny obraz z poprzednimi wynikami. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy badanie służy obserwacji wzrastania dziecka lub innego parametru ocenianego podczas kolejnych wizyt. Nie trzeba natomiast specjalnie przygotowywać się psychicznie do samego badania. USG jest nieinwazyjne i zazwyczaj nie powoduje bólu. W zależności od rodzaju badania pacjentka leży na plecach lub w innej pozycji wskazanej przez osobę wykonującą USG.

Warto pamiętać, że jakość obrazu może różnić się między poszczególnymi badaniami. Wpływają na nią m.in. tydzień ciąży, ułożenie dziecka, ilość płynu owodniowego oraz warunki anatomiczne. Czasami lekarz potrzebuje więcej czasu, aby dokładnie obejrzeć określone struktury. Nie musi to oznaczać, że wystąpił problem.

USG ciąży – co można zobaczyć podczas badania?

Zakres badania zmienia się wraz z rozwojem ciąży. We wczesnym okresie lekarz ocenia przede wszystkim podstawowe informacje dotyczące jej rozwoju. W kolejnych tygodniach można sprawdzić znacznie więcej szczegółów.

Podczas USG lekarz może ocenić m.in.:

• wielkość i rozwój płodu,
• czynność serca,
• liczbę płodów,
• położenie dziecka,
• ilość płynu owodniowego,
• lokalizację łożyska,
• wybrane struktury anatomiczne,
• wzrastanie płodu,
• w określonych sytuacjach także przepływy krwi.

Szczegółowa ocena anatomii dziecka jest szczególnie istotna podczas badania wykonywanego w II trymestrze. Lekarz sprawdza wtedy poszczególne narządy i struktury, aby ocenić, czy rozwijają się prawidłowo. W przypadku podejrzenia określonej nieprawidłowości lekarz może zalecić kolejne badania. Nie oznacza to jeszcze rozpoznania choroby. Czasami potrzebna jest po prostu dokładniejsza ocena albo kontrola po pewnym czasie.

Trzeba też pamiętać, że USG ma swoje ograniczenia. Nie pozwala wykryć wszystkich chorób i wad rozwojowych. Na wynik oraz możliwość uwidocznienia poszczególnych struktur wpływają m.in. wiek ciążowy, ułożenie płodu czy warunki badania. Prawidłowy wynik USG jest bardzo ważną informacją, ale nie oznacza, że można wykluczyć każdą możliwą nieprawidłowość.

USG jamy brzusznej w ciąży

Sama ciąża nie jest przeciwwskazaniem do wykonania ultrasonografii innych narządów, jeśli istnieje wskazanie medyczne. Dlatego USG jamy brzusznej w ciąży może zostać zlecone np. w przypadku dolegliwości wymagających oceny narządów jamy brzusznej. Takie badanie nie jest tym samym co USG położnicze. Jego celem jest ocena narządów jamy brzusznej, a nie rozwój dziecka. Jeżeli ciężarna zgłasza ból brzucha lub inne niepokojące objawy, lekarz może zdecydować o wykonaniu odpowiedniego badania obrazowego. Nie należy rezygnować z koniecznej diagnostyki tylko dlatego, że jest się w ciąży. Wybór metody zawsze powinien uwzględniać stan pacjentki oraz bezpieczeństwo dziecka.

FAQ – Najczęstsze pytania o USG w ciąży

Na czym polega USG ciąży?

USG ciąży to nieinwazyjne badanie, które wykorzystuje fale ultradźwiękowe do obrazowania rozwijającego się dziecka. Dzięki niemu lekarz może ocenić rozwój płodu, jego anatomię, czynność serca oraz ilość płynu owodniowego.

Kiedy wykonuje się pierwsze USG w ciąży?

Pierwsze USG w ciąży wykonuje się zwykle między 6. a 8. tygodniem. Badanie pozwala potwierdzić lokalizację ciąży, ocenić liczbę zarodków i sprawdzić czynność serca, jeśli jest już widoczna.

Jak często można robić USG w ciąży?

W prawidłowo przebiegającej ciąży zaleca się wykonanie badań w określonych terminach, m.in. w 11.–14., 18.–22. i 28.–32. tygodniu. Dodatkowe USG lekarz może zlecić, jeśli istnieją wskazania medyczne.

Czy USG szkodzi dziecku?

Nie ma dowodów, że prawidłowo wykonywane diagnostyczne USG szkodzi dziecku. Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i jest uznawane za bezpieczne. Powinno być jednak wykonywane przez wykwalifikowanego specjalistę, zgodnie ze wskazaniami medycznymi.

Czy USG jamy brzusznej w ciąży jest bezpieczne?

Tak, USG jamy brzusznej w ciąży jest uznawane za bezpieczne zarówno dla Ciebie, jak i dziecka. Pozwala ocenić narządy wewnętrzne, takie jak wątroba, nerki czy pęcherzyk żółciowy, bez narażania płodu na promieniowanie jonizujące.

Jak przygotować się do badania ultrasonograficznego w ciąży?

Przygotowanie do badania ultrasonograficznego w ciąży zależy od jego rodzaju. Na wczesnym etapie ciąży USG często wykonuje się przezpochwowo, zwykle przy opróżnionym pęcherzu. Przed USG przez powłoki brzuszne zapytaj lekarza, czy powinnaś mieć wypełniony pęcherz.

Przeczytaj również:
Jakie badania należy wykonać w ciąży?