2
15 grudnia 2021

Jak działa ciśnieniomierz? Budowa i zasady działania

Istnieją różne proste badania, które mogą być wykonywane samodzielnie w domu. Jednocześnie w wielu sytuacjach potrafią one wiele powiedzieć o stanie zdrowia. Jednym z nich jest badanie ciśnienia tętniczego krwi. Informuje ono bowiem o stanie funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego. Kontrola ciśnienia tętniczego stanowi podstawę rozpoznania nadciśnienia. Regularne pomiary umożliwiają kontrolę nasilenia schorzenia oraz ocenę skuteczności zastosowanego leczenia i jego ewentualną modyfikację, w zależności od potrzeb. W celu dokonania analizy ciśnienia tętniczego stosuje się ciśnieniomierze. Obecnie na rynku dostępne są ich różne rodzaje. Dużą popularnością cieszą się te automatyczne. Czym różnią się między sobą poszczególne ciśnieniomierze? Jak działa ciśnieniomierz?

Ciśnieniomierz – co to jest? 

Aparat do mierzenia ciśnienia, czyli ciśnieniomierz to urządzenie służące do pomiaru ciśnienia tętniczego, inaczej nazywane sfigmomanometrem. Pierwszy model został wynaleziony w 1896 roku przez Scipiona Riva-Rocciego. Był to pierwszy ciśnieniomierz umożliwiający bezkrwawy pomiar ciśnienia. Wcześniej badanie wymagało otwarcia tętnicy i oceny wypływu krwi do rurki z podziałką. Wynalazek pozwalał jednak jedynie na pomiar ciśnienia skurczowego. Dalszego udoskonalenia sprzętu dokonał Rosjanin – Mikołaj Korotkow. Urządzenie skonstruowane przez niego pozwalało na pomiar zarówno ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego. Aparaty skonstruowane przez tych dwóch badaczy są wykorzystywane do dziś. 

Rodzaje ciśnieniomierzy – jakie są? 

Ciśnieniomierze dzieli się ze względu na sposób dokonywania pomiaru ciśnienia. Na tej podstawie wyróżnić można aparaty: 

  • manualne – charakteryzują się najprostszą budową. Nie zawierają elektroniki, dlatego są trwalsze i rzadziej ulegają uszkodzeniu. Można je podzielić na rtęciowe, które obecnie nie są już raczej używane oraz zegarowe. Są to ciśnieniomierze używane zazwyczaj w gabinetach lekarskich oraz przez pielęgniarki. Do pomiaru ciśnienia wymagane jest bowiem użycie również stetoskopu. Przez to modele te nie są wybierane przez pacjentów do samodzielnego stosowania w domu. Uważa się, że stanowią najdokładniejszą metodę pomiaru ciśnienia tętniczego; 
  • półautomatyczne – mogą być używane samodzielnie, a więc nadają się do domowych pomiarów. W tego typu urządzeniach mankiet należy napompować samemu pompką, natomiast ciśnienie jest mierzone automatycznie. Tego rodzaju aparaty są obecnie coraz rzadziej używane; 
  • automatyczne – zdecydowanie najbardziej popularne. Z ich wykorzystaniem dokonuje się pomiaru na ramieniu, rzadziej na nadgarstku. Do przeprowadzenia pomiaru zazwyczaj wystarczy naciśnięcia jednego guzika. Można z nich korzystać samodzielnie w domu, aby regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi. Najlepsze są te naramienne, gdyż w ich przypadku uzyskuję się najdokładniejszy pomiar. Ciśnieniomierze nadgarstkowe mają tendencję do zaburzania odczytu

Budowa ciśnieniomierzy w podziale na rodzaje 

Wszystkie powyższe rodzaje aparatów do pomiaru ciśnienia mają wspólne elementy budowy. Jest nim mankiet wraz z rurką dostarczającą powietrze, który zakładany jest na ramię lub nadgarstek. Posiada on rzep służący do zapięcia go na danej części ciała. W środku znajduję się balon ze specjalnego tworzywa, który jest pompowany podczas pomiaru. Dostępne są różne rozmiary, w zależności od długości i obwodu ramienia. Bardzo ważne jest dobranie odpowiedniego rozmiaru używanego mankietu. Zbyt wąski może zawyżyć uzyskane pomiary, a zbyt szeroki zaniżyć. Najlepiej, by jego szerokość stanowiła 0,4 obwodu ramienia.   Aparaty manualne i półautomatyczne zawierają tzw. gruszkę pompującą. Służy ona do ręcznego napompowania mankietu do odpowiedniego ciśnienia. Ciśnieniomierz manualny posiada manometr sprężynowy (jest to zegar z wartościami ciśnienia). Za pomocą mechanizmu dźwigni zamienia on wartości ciśnienia na odpowiednie ustawienie wskazówki manometru. Do zastosowania tego aparatu niezbędny jest również stetoskop.   Ciśnieniomierze półautomatyczne i automatyczne posiadają część elektroniczną. W jej skład wchodzi ekran, na którym odczytywany jest wynik pomiaru, pompka służąca do napompowania mankietu oraz komputer z procesorem.  

Jak działają poszczególne rodzaje ciśnieniomierzy? 

Wszystkie rodzaje ciśnieniomierzy do pomiaru ciśnienia tętniczego wykorzystują ten sam mechanizm. Polega on na pomiarze ciśnienia, przy którym dochodzi do otwarcia światła tętnicy i rozpoczęcia turbulentnego przepływu krwi. Jest to pomiar skurczowego ciśnienia. W tym celu mankiet musi być napompowany powyżej tego ciśnienia, tak by zamknąć całkowicie przepływ w naczyniu. Następnie mierzy się ciśnienie, przy którym tętnica staje się z powrotem w pełni otwarta, czyli ustaje przepływ turbulentny. Jest to wówczas ciśnienie rozkurczowe.   W ciśnieniomierzu manualnym i półautomatycznym mankiet należy napompować samodzielnie. W aparacie manualnym wartość ciśnienia niezbędną do zamknięcia światła tętnicy mierzy osoba badająca na podstawie wysłuchiwania zaniku tętna w dole łokciowym przy pomocy stetoskopu. W aparacie półautomatycznym to aparat samodzielnie wykrywa tę wartość.   W ciśnieniomierzu manualnym zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe musi być wysłuchane przez słuchawki stetoskopu, odczytane na manometrze oraz zapamiętane lub zapisane.   Urządzenia półautomatyczne i automatyczne dzięki specjalnym wbudowanym algorytmom są w stanie same odczytać wartość zarówno ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego. Te drugie dodatkowo pompują się do odpowiedniego poziomu samodzielnie. Wynik w tego typu aparatach jest zapisywany na ekranie, często wraz z określeniem częstości akcji serca.  Aparaty do mierzenia ciśnienia tętniczego to powszechnie dostępne urządzenia, które obecnie znajdują się w większości mieszkań. Wyróżnia się różne rodzaje tych urządzeń, jednak najpopularniejsze są te automatyczne. Działają podobnie jak ciśnieniomierze manualne, jednak są prostsze w samodzielnej obsłudze. Ponadto zapewniają powtarzalne pomiary i nie stanowią dużego wydatku. Warto, aby każda osoba chorująca na nadciśnienie miała łatwy dostęp do ciśnieniomierza. Umożliwia to regularną kontrolę ciśnienia, co przekłada się na zapewnienie skutecznego leczenia. Może to uchronić przed niekontrolowanym nadciśnieniem i groźnymi skutkami tego stanu dla zdrowia i życia.   Przeczytaj również: Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie tętnicze?

Źródła:  

  1. Interna Szczeklik, pod red. Gajewski P. Kraków 2020. 
  2. Tykarski A, Filipiak KJ, Januszewicz A et al. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2019 rok. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. Nadciśnienie Tętnicze w Praktyce 2019; 5(1): 1–86. 
  3. Wożakowska-Kapłon B, Salwa P, Siebert J. Nowe europejskie wytyczne dotyczące postępowania u chorego z nadciśnieniem tętniczym — czy istotnie zmieniają postępowanie lekarza praktyka? Folia Cardiologica. 2014; 9(1): 33–53. 
  4. Verberk WJ, Kroon AA, Kessels AG et al. Home blood pressure measurement: a systematic review. J Am Coll Cardiol. 2005; 46(5): 743-51.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak poradzić sobie z niedociśnieniem, któremu towarzyszą bóle i zawroty głowy?

Niedociśnienie jest przypadłością, która dotyka wielu osób. U Pani niestety daje konkretne objawy w postaci bólów i zawrotów głowy. Przyczyny…

Zobacz więcej

Jak badać ciśnienie krwi elektronicznym ciśnieniomierzem?

W celu poprawnego pomiaru ciśnienia ciśnieniomierzem elektronicznym należy: 1. Odpocząć 15 minut. Pomiar nie powinien być wykonywany bezpośrednio po wysiłku,…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Anna pisze:

    A warto interesować się ciśnieniomierzem przesyłającym dane do aplikacji na telefonie, taki z bluetooth? Mam na oku ciśnieniomierz z tą funkcją. Znajoma ma inny model z tym i pieje z zachwytu bo lekarzowi może wszystko pokazać jak z ręki.

    1. mgr farm. Marta Junowicz pisze:

      Dzień dobry. Ciśnieniomierz z funkcją bluetooth to sprzęt umożliwiający przesłanie wyników pomiarów lekarzowi oraz ich wygodną archiwizację. Jest to wygodne i przydatne rozwiązanie w czasach rozwijającej się telemedycyny, a ciśnieniomierze z tą funkcją stają się coraz bardziej przystępne cenowo.

Czytaj także
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
17 stycznia 2019 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
05 stycznia 2022 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)