Jak żywić niemowlę z alergią na białka mleka krowiego (potocznie nazywaną „skazą białkową”) i kiedy rozważyć hydrolizat białka ryżu?

Czym jest alergia na białko mleka krowiego (ABMK) potocznie nazywana „skazą białkową”?

Alergia na białka mleka krowiego, czyli w skrócie ABMK, to immunologiczna reakcja organizmu na białka obecne w mleku krowim.

ABMK może mieć postać:

• IgE-zależną,
• nie-IgE-zależną,
• mieszaną.

Rozpoznanie nie zawsze jest proste, ponieważ część objawów może przypominać typowe dolegliwości wieku niemowlęcego, takie jak kolka czy ulewanie. Co ważne, nie zawsze świadczą one o alergii na białka mleka krowiego.

Jak często występuje alergia na białko mleka krowiego?

Alergia na białka mleka krowiego, potocznie, choć nieprawidłowo, zwana „skazą białkową”, należy do najczęstszych alergii pokarmowych u niemowląt i małych dzieci. W pierwszych latach życia jest rozpoznawana stosunkowo często, ale jej częstość zależy między innymi od wieku dziecka, rodzinnego obciążenia alergią, sposobu narodzin czy czynników środowiskowych.

Warto też pamiętać, że większość dzieci z czasem nabywa tolerancję na białka mleka krowiego, najczęściej do 5. roku życia, a wskaźnik tolerancji wzrasta w całym dzieciństwie i okresie dojrzewania.

Jakie objawy mogą sugerować alergię na białka mleka krowiego u niemowlęcia?

Objawy alergii na białka mleka krowiego u niemowląt nie są swoiste. Mogą dotyczyć układu pokarmowego, skóry i układu oddechowego, każdego z nich osobno lub jednocześnie.

Najczęstsze objawy:

• ze strony przewodu pokarmowego: ulewanie, wymioty, biegunka, zaparcie, odmowa jedzenia, kolka, drażliwość,
• ze strony skóry: świąd, wyprysk (atopowe zapalenie skóry), pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy oraz zespół alergii jamy ustnej (zmiany skórne mogą występować zarówno w alergii IgE-zależnej, jak i nie-IgE-zależnej),
• ze strony układu oddechowego: katar, świszczący oddech, przewlekły kaszel (istotne jest wykluczenie infekcji).

Sama obecność kolki, zaparcia albo ulewania nie potwierdza jeszcze ABMK. Objawy sugerujące ABMK wymagają różnicowania z innymi schorzeniami.

Jak diagnozuje się alergię na białka mleka krowiego?

Podstawą diagnostyki ABMK jest dieta eliminacyjna i ocena reakcji po ponownym wprowadzeniu białek mleka krowiego.

Najważniejsze elementy diagnostyki to:

• dieta eliminacyjna trwająca zwykle od 2 do 4 tygodni oraz ponowne wprowadzenie mleka pod kontrolą lekarza, czyli doustna próba prowokacji pokarmowej, która ma największą wartość diagnostyczną,
• testy alergiczne, jeśli podejrzewa się postać IgE-zależną. Punktowe testy skórne czy oznaczenie alergenowo swoistych IgE (sIgE) mogą być pomocne.

Największym wyzwaniem jest to, że nie istnieje jeden wystarczająco czuły i swoisty test, który samodzielnie potwierdza ABMK.

Jak żywić niemowlę z alergią na białko mleka krowiego?

U niemowląt z alergią na białka mleka krowiego, które nie są karmione piersią, stosuje się pod nadzorem lekarza specjalistyczne preparaty, które nie zawierają pełnych białek mleka krowiego.

Najczęściej rozważa się:

• eHF, czyli hydrolizat białka mleka o znacznym stopniu hydrolizy,
• AAF, czyli mieszankę aminokwasową,
• HRF, czyli hydrolizat białka ryżu.

Lekarz dobiera preparat w zależności od nasilenia objawów, tolerancji preparatu oraz stanu odżywienia i wzrastania dziecka.

Kiedy można rozważyć stosowanie preparatów na bazie hydrolizowanego białka ryżu?

Hydrolizat białka ryżu (HRF) może być jedną z opcji postępowania u niemowląt z ABMK. Nie zawiera białek mleka krowiego, a białko ryżu jest w nim rozłożone na mniejsze peptydy.

HRF może być rozważany zwłaszcza wtedy, gdy:

• dziecko ma objawy łagodnej i umiarkowanej postaci ABMK (hydrolizat białka ryżu jako równoprawna alternatywa dla eHF),
• rodzice dziecka z ABMK preferują preparat bez białek zwierzęcych lub roślinną alternatywę dla eHF,
• dziecko z ABMK nie akceptuje smaku eHF.

Po 6. miesiącu życia HRF nie powinien być jedynym źródłem pożywienia i powinien stanowić część zróżnicowanej diety.

Jakie są najważniejsze zasady postępowania w ABMK?

Najważniejsze zasady żywienia niemowlęcia w łagodnej lub umiarkowanej ABMK to:

• należy pamiętać, że karmienie piersią jest najlepsze również dla dziecka z ABMK, a jeśli nie jest możliwe, konieczne jest stosowanie odpowiedniego preparatu mlekozastępczego,
• ścisła eliminacja białek mleka krowiego z diety dziecka, a u niemowląt karmionych piersią tylko w uzasadnionych przypadkach także z diety matki,
• stosowanie odpowiednio dobranego preparatu mlekozastępczego należącego do kategorii żywności specjalnego przeznaczenia medycznego,
• monitorowanie stanu odżywienia i tempa wzrastania, ponieważ dieta eliminacyjna może zwiększać ryzyko niedoborów i zaburzeń wzrostu,
• regularna ocena nabywania tolerancji, zwykle poprzez kontrolowaną próbę prowokacji.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy każde ulewanie oznacza ABMK?

Nie. Ulewania są częste u zdrowych niemowląt i same nie potwierdzają alergii.

Czy kolka może być objawem alergii na białka mleka krowiego?

Kolka może współwystępować z ABMK, ale nie jest objawem rozstrzygającym. Kolka jako jedyny objaw nie powinna wskazywać na ABMK.

Czy dziecko może wyrosnąć z alergii?

Tak. U wielu dzieci tolerancja na białka mleka krowiego pojawia się z wiekiem.