Kalendarz szczepień zalecanych. Które warto wykonać?

Od 1 lutego 2026 r. rozszerzono listę szczepień ochronnych, które osoby dorosłe mogą wykonać w aptece i które mogą być w całości lub części finansowane ze środków publicznych.

W aptekach można wykonać szczepienia przeciw:

• COVID-19,
• grypie,
• kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM),
• błonicy, tężcowi i krztuścowi,
• HPV,
• pneumokokom,
• półpaścowi,
• odrze, śwince i różyczce (MMR),
• poliomyelitis (polio),
• wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B,
• RSV,
• ospie wietrznej,
• durowi brzusznemu,
• błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis w szczepionce skojarzonej,
• meningokokom typu B,
• meningokokom typu ACWY,
• żółtej gorączce (febrze).

Szczepienia w aptekach dotyczą osób, które ukończyły 18 lat. NFZ finansuje w całości kwalifikację oraz podanie szczepionki przez farmaceutę, natomiast sama szczepionka może być bezpłatna, częściowo refundowana lub pełnopłatna – zależnie od rodzaju preparatu i uprawnień pacjenta.

Szczepienie przeciwko grypie 

Grypa jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa grypy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt pośredni (przedmioty i powierzchnie). Wirus po przedostaniu się do organizmu namnaża się w komórkach nabłonka układu oddechowego, powodując ich uszkodzenie i rozwój stanu zapalnego.

Do objawów grypy należą:  

• ból gardła,  
• suchy kaszel,  
• osłabienie,  
• rozbicie,  
• bóle mięśni i głowy,  
• gorączka z towarzyszącymi dreszczami.  

U niektórych chorych może dojść do rozwoju groźnych powikłań – zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, powikłań neurologicznych czy zaostrzenia istniejących schorzeń przewlekłych. 

Szczepienie przeciw grypie należy powtarzać co roku, ponieważ skład preparatów jest aktualizowany w zależności od krążących wirusów. W Polsce dostępne są przede wszystkim inaktywowane szczepionki podawane we wstrzyknięciu, które można stosować od 6. miesiąca życia. W sezonie 2025/2026 szczepionka donosowa nie jest dostępna.

Dzieci, które nie ukończyły 9 lat i wcześniej nie otrzymały co najmniej dwóch dawek szczepionki przeciw grypie, powinny otrzymać 2 dawki w odstępie co najmniej 4 tygodni. Szczepienie nie zapewnia całkowitej ochrony przed zachorowaniem, ale zmniejsza ryzyko grypy i jej powikłań.

Mapę z aptekami w których wykonywane są szczepienia znajdziesz pod adresem:
https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/zaszczep-sie-w-aptece

Chcesz umówić się na szczepienie? Wybierz aptekę wykonującą szczepienia i dogodny termin wizyty.
Umów szczepienie w aptece Gemini

Szczepienie przeciwko HPV 

Do zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego dochodzi:

• poprzez kontakty intymne z osobą zakażoną,
• wskutek bezpośredniego kontaktu ze zmianami skórnymi,
• w czasie porodu.

Jest to wirus zakażający komórki podstawne naskórka i nabłonka płaskiego. Powoduje powstawanie zmian na skórze, błonach śluzowych oraz w okolicy odbytu i zewnętrznych narządów płciowych. Wirus występuje w ponad 100 typach, spośród których część sprzyja rozwojowi nowotworów.

Udowodniono związek zakażenia HPV z powstawaniem m.in. raka szyjki macicy, odbytu, prącia, sromu, pochwy oraz niektórych nowotworów głowy i szyi.

Szczepionka przeciw HPV przeznaczona jest dla dzieci od ukończenia 9. roku życia oraz młodzieży i młodych dorosłych. U osób w wieku 9–14 lat podaje się dwie dawki szczepionki w odstępie 6–12 miesięcy, natomiast od 15. roku życia standardowy schemat obejmuje trzy dawki. Szczepienie jest bezpłatne dla osób od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 18. roku życia; w ramach powszechnego programu szczepień bezpłatne szczepienie obejmuje dzieci od 9. do ukończenia 14. roku życia.

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej 

Ospa wietrzna to choroba wywoływana przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z osobą chorą. Objawy choroby obejmują charakterystyczną wysypkę i świąd, a także mogą pojawić się gorączka, ból mięśni i głowy. Choroba może mieć cięższy przebieg m.in. u osób z obniżoną odpornością oraz noworodków, jeśli do zakażenia matki doszło w okresie okołoporodowym.

Zdarza się, że po przejściu ospy wietrznej występują powikłania, m.in. wtórne bakteryjne zakażenia skóry, zapalenie płuc czy zapalenie ośrodkowego układu nerwowego.

Po przechorowaniu wirus nie jest eliminowany z organizmu, lecz pozostaje w nim w stanie uśpienia. W późniejszym okresie może ulec reaktywacji, prowadząc do rozwoju półpaśca.

Szczepionka przeciw ospie wietrznej zawiera żywy, atenuowany wirus. Podaje się ją w dwóch dawkach, w odstępie co najmniej 6 tygodni. Szczepionkę można stosować od ukończenia 9. miesiąca życia, optymalnie po ukończeniu 12. miesiąca życia, a także u dorosłych, którzy nie chorowali na ospę wietrzną i nie byli wcześniej zaszczepieni. W określonych grupach szczepienie jest obowiązkowe i bezpłatne.

Szczepienie przeciwko WZW A 

Wirusowe zapalenie wątroby typu A to choroba zakaźna. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową, choć możliwe jest również zakażenie poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną oraz kontakty seksualne. Wirus powoduje ostre zapalenie wątroby.

Objawy choroby obejmują:

• zmęczenie,
• nudności i wymioty,
• bóle brzucha,
• bóle mięśni i stawów,
• w przypadku postaci żółtaczkowej – żółtaczkę, odbarwienie stolca i ściemnienie moczu,
• w przypadku postaci cholestatycznej – świąd skóry.

WZW A może mieć cięższy przebieg u osób starszych, kobiet w ciąży oraz osób z przewlekłymi chorobami wątroby. W rzadkich przypadkach może dojść do piorunującego zapalenia wątroby i niewydolności tego narządu.

Szczepionka przeciw WZW A zawiera inaktywowany wirus. Szczepienie obejmuje zwykle 2 dawki w odstępie 6–12 miesięcy. Jest szczególnie zalecane osobom podróżującym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności WZW A, osobom z grup ryzyka oraz m.in. pracownikom mającym kontakt z żywnością lub nieczystościami. Szczepienie może być również zastosowane jako profilaktyka poekspozycyjna – powinno zostać wykonane do 2 tygodni od kontaktu z osobą zakażoną.

Szczepienie przeciwko meningokokom 

Meningokoki to bakterie Neisseria meningitidis, które mogą powodować ciężkie zakażenia, przede wszystkim inwazyjną chorobę meningokokową, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i sepsę. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z wydzielinami osoby zakażonej, która może być również bezobjawowym nosicielem bakterii.

Inwazyjna choroba meningokokowa może rozwijać się bardzo szybko i prowadzić do poważnych powikłań, w tym trwałych uszkodzeń neurologicznych, niedosłuchu czy niedowładów, a w przypadku sepsy może zagrażać życiu.

Szczepionki przeciw meningokokom chronią przed wybranymi serogrupami bakterii, m.in. B oraz A, C, W i Y. Schemat szczepienia zależy od rodzaju preparatu i wieku pacjenta. Szczepienie jest szczególnie zalecane dzieciom i młodzieży oraz osobom należącym do grup zwiększonego ryzyka zachorowania.

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu 

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to choroba zakaźna. Do zakażenia dochodzi najczęściej w wyniku ukłucia przez zakażonego kleszcza, rzadziej po spożyciu niepasteryzowanego mleka zakażonych zwierząt.

Choroba może przebiegać w dwóch fazach. Pierwsza przypomina infekcję grypopodobną i może powodować gorączkę, ból głowy, bóle mięśni i stawów oraz objawy ze strony układu pokarmowego. U części osób dochodzi następnie do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, co może prowadzić do długotrwałych lub trwałych powikłań neurologicznych.

Konsekwencją ciężkiego przebiegu KZM mogą być m.in. niedowłady, zaburzenia pamięci i czucia, a w najcięższych przypadkach choroba może prowadzić do śmierci.

Szczepionka przeciw KZM zawiera inaktywowanego wirusa. Podstawowy schemat obejmuje 3 dawki, a następnie dawki przypominające – pierwszą po 3 latach, a kolejne co 5 lat; u osób powyżej 60. roku życia dawki przypominające podaje się co 3 lata.

Szczepienie przeciw KZM jest szczególnie zalecane osobom często przebywającym na terenach leśnych i zielonych, m.in.:

• pracownikom leśnym,
• rolnikom,
• turystom i osobom spędzającym czas na łonie natury,
• grzybiarzom,
• osobom mieszkającym lub wypoczywającym na terenach występowania kleszczy.

Szczepienie przeciwko COVID-19

COVID-19 jest chorobą wywoływaną przez wirus SARS-CoV-2. Objawy mogą różnić się w zależności od wariantu wirusa i stanu zdrowia pacjenta. Do najczęstszych należą:

• gorączka,
• kaszel,
• ból gardła,
• zmęczenie,
• bóle mięśni i głowy.

U części osób, szczególnie należących do grup ryzyka, COVID-19 może mieć ciężki przebieg i prowadzić do hospitalizacji oraz powikłań.

Szczepienia przeciw COVID-19 są aktualizowane wraz ze zmianami wirusa, aby zapewnić ochronę przed jego aktualnie krążącymi wariantami. Schemat szczepienia zależy od wieku, wcześniejszych szczepień i stanu zdrowia, dlatego kolejną dawkę należy przyjmować zgodnie z aktualnymi zaleceniami.

Przeczytaj również:
Szczepienia zalecane u osób w podeszłym wieku