Ostre zapalenie gardła. Jak je wyleczyć?

Ostre zapalenie gardła – przyczyny

Ostre zapalenie gardła to stan zapalny błony śluzowej gardła, który rozwija się w krótkim czasie. Może obejmować również migdałki podniebienne.

Najczęstszą przyczyną są wirusy, m.in. odpowiedzialne za przeziębienie i grypę. Rzadziej chorobę wywołują bakterie, przede wszystkim Streptococcus pyogenes, czyli paciorkowiec grupy A. Zakażenie tą bakterią jest przyczyną anginy paciorkowcowej.

Do zakażenia może dojść podczas bliskiego kontaktu z chorym lub jego wydzielinami z dróg oddechowych. Ryzyko zwiększa przebywanie w skupiskach ludzi, np. w szkołach i przedszkolach. Angina paciorkowcowa najczęściej występuje u dzieci w wieku szkolnym.

Czytaj też:
Najlepsze tabletki na gardło. Co wybrać na ból i drapanie w gardle?

Ostre zapalenie gardła – objawy

Głównym objawem jest ból gardła, który często nasila się podczas przełykania. Mogą mu towarzyszyć drapanie, zaczerwienienie gardła, gorączka i powiększenie węzłów chłonnych szyi. Pozostałe dolegliwości zależą m.in. od przyczyny infekcji.

Objawy wirusowego zapalenia gardła

Za infekcją wirusową przemawiają zwłaszcza:

• katar,
• kaszel,
• chrypka,
• zapalenie spojówek.

Mogą pojawić się również osłabienie, ból głowy i mięśni. Nasilenie gorączki jest różne — wysoka temperatura sama w sobie nie potwierdza zakażenia bakteryjnego.

Objawy bakteryjnego zapalenia gardła

Dla anginy paciorkowcowej charakterystyczne są:

• nagły początek dolegliwości,
• silny ból gardła i ból przy przełykaniu,
• gorączka,
• zaczerwienienie i powiększenie migdałków, czasem z nalotem,
• powiększone, bolesne węzły chłonne z przodu szyi.

U dzieci mogą występować także ból brzucha, nudności i wymioty. Kaszel i katar nie są typowe dla anginy paciorkowcowej.

Same objawy nie zawsze pozwalają odróżnić zakażenie wirusowe od bakteryjnego. Nawet nalot na migdałkach nie przesądza o konieczności stosowania antybiotyku.

Kiedy ból gardła może oznaczać mononukleozę?

Mononukleozę zakaźną najczęściej wywołuje wirus Epsteina–Barr, czyli EBV. Przenosi się on przede wszystkim przez ślinę. Chorobie mogą towarzyszyć silny ból gardła, gorączka, powiększone węzły chłonne i znaczne zmęczenie.

U części chorych dochodzi również do powiększenia śledziony lub wątroby. Jeśli lekarz rozpozna mononukleozę, ustal z nim, kiedy możesz wrócić do sportu i intensywnego wysiłku — powiększona śledziona jest bardziej podatna na uraz. Leczenie polega przede wszystkim na odpoczynku, nawadnianiu i łagodzeniu dolegliwości.

Jak rozpoznać przyczynę zapalenia gardła?

Lekarz ocenia objawy, ogląda gardło i bada węzły chłonne. Przy wyraźnych cechach infekcji wirusowej badanie w kierunku paciorkowca zwykle nie jest potrzebne.

Jeśli podejrzewa anginę paciorkowcową, może wykonać szybki test antygenowy lub zlecić posiew wymazu z gardła. U dzieci ujemny szybki test może wymagać potwierdzenia posiewem, zależnie m.in. od czułości zastosowanego testu.

Przy podejrzeniu mononukleozy lekarz może zlecić badania krwi, w tym oznaczenie przeciwciał przeciw EBV. Badanie DNA wirusa nie jest standardowo potrzebne do rozpoznania typowej mononukleozy.

Ostre zapalenie gardła – leczenie

Sposób leczenia zależy od przyczyny infekcji i nasilenia objawów. W zakażeniu wirusowym zwykle wystarczają odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i łagodzenie bólu. Potwierdzona angina paciorkowcowa wymaga antybiotyku.

Kiedy potrzebny jest antybiotyk?

Antybiotyk stosuje się przede wszystkim w leczeniu potwierdzonego zakażenia paciorkowcem. W polskich rekomendacjach lekiem pierwszego wyboru jest fenoksymetylpenicylina. O wyborze preparatu, dawce i długości leczenia decyduje lekarz.

Antybiotykoterapia ogranicza przenoszenie zakażenia i zmniejsza ryzyko niektórych powikłań.

Przyjmuj antybiotyk w zaleconej dawce i przez wskazany czas. Nie skracaj samodzielnie kuracji, gdy poczujesz się lepiej, i nie korzystaj z leków pozostałych po wcześniejszym leczeniu.

Antybiotyki nie działają na wirusy. Silny ból gardła nie jest samodzielnym wskazaniem do ich zastosowania.

Co pomaga na ból gardła?

Ból i gorączkę możesz łagodzić paracetamolem lub ibuprofenem, jeśli nie masz przeciwwskazań do ich stosowania. Przestrzegaj dawkowania z ulotki, a u dziecka dobieraj preparat i dawkę do wieku oraz masy ciała. Sprawdź skład stosowanych środków na przeziębienie, aby nie przyjmować tej samej substancji w kilku produktach.

Pomocne mogą być również preparaty miejscowe, np. lecznicze pastylki do ssania zawierające substancję przeciwzapalną lub miejscowo znieczulającą. Mogą zmniejszać ból, choć efekt bywa niewielki. Dobierz produkt do wieku i stanu zdrowia; w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.

Leki na katar lub kaszel stosuje się zależnie od dodatkowych dolegliwości. Nie stanowią one podstawowego leczenia samego zapalenia gardła.

Domowe sposoby na złagodzenie objawów

Aby zmniejszyć dyskomfort:

• regularnie pij płyny — wybieraj temperaturę, która nie nasila bólu;
• jedz miękkie pokarmy, które łatwo przełknąć;
• odpoczywaj;
• unikaj palenia i zadymionych pomieszczeń.

Dorosłym ulgę może przynieść płukanie gardła ciepłą wodą z solą. Rozpuść pół łyżeczki soli w szklance wody, wypłucz gardło i wypluj roztwór. Nie stosuj tej metody u małych dzieci.

Pomocniczo można stosować niektóre preparaty roślinne, np. z korzeniem prawoślazu, przeznaczone do łagodzenia podrażnienia gardła. Ich zastosowanie opiera się przede wszystkim na tradycji stosowania, a dowody z badań klinicznych są ograniczone. Przed użyciem sprawdź wskazania, ograniczenia wiekowe i ostrzeżenia w ulotce.

Ile trwa ostre zapalenie gardła?

Objawy zwykle ustępują w ciągu około tygodnia. Czas choroby zależy jednak od jej przyczyny — np. mononukleoza może trwać dłużej, a zmęczenie utrzymywać się po ustąpieniu bólu gardła.

Jeśli po tygodniu nie zauważasz poprawy, skontaktuj się z lekarzem. Nie czekaj tak długo, gdy objawy szybko się nasilają lub utrudniają picie.

Czy zapalenie gardła jest zaraźliwe?

Zapalenie gardła wywołane zakażeniem może przenosić się na inne osoby. Długość okresu zakaźności zależy od drobnoustroju, a w anginie paciorkowcowej także od rozpoczęcia skutecznego leczenia. Nie ma jednego przedziału czasu właściwego dla wszystkich infekcji wirusowych.

Przy anginie paciorkowcowej pozostań w domu przez co najmniej 24 godziny od rozpoczęcia skutecznej antybiotykoterapii. Do szkoły lub pracy wróć po ustąpieniu gorączki, gdy pozwala na to samopoczucie.

Aby ograniczyć zakażanie innych, myj ręce, zasłaniaj usta i nos podczas kaszlu lub kichania oraz nie dziel się napojami i sztućcami.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Skonsultuj się z lekarzem, jeśli:

• ból gardła nie zmniejsza się po około tygodniu;
• występuje wysoka gorączka lub stan wyraźnie się pogarsza;
• ból utrudnia picie albo pojawiają się objawy odwodnienia, np. oddajesz znacznie mniej moczu;
• infekcje często nawracają;
• masz obniżoną odporność.

Pilnej oceny wymagają także silny jednostronny ból gardła, trudności z otwieraniem ust i wyraźna asymetria migdałków. Mogą wskazywać na powikłanie, np. ropień okołomigdałkowy.

Jeśli masz trudności z oddychaniem, nie możesz przełknąć śliny, występuje ślinotok lub ciężkie objawy szybko się nasilają, szukaj natychmiastowej pomocy medycznej. W sytuacji zagrożenia życia zadzwoń pod 112 lub 999.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o ostre zapalenie gardła

Czy zapalenie gardła można wyleczyć bez antybiotyku?

Większość infekcji wirusowych ustępuje bez antybiotyku, a leczenie łagodzi ból i gorączkę. Przy potwierdzonej anginie paciorkowcowej potrzebna jest antybiotykoterapia zalecona przez lekarza.

Jak szybko złagodzić silny ból gardła?

Możesz zastosować paracetamol lub ibuprofen, jeśli nie masz przeciwwskazań, oraz odpowiedni preparat miejscowy zgodnie z ulotką. Jeśli ból uniemożliwia przełykanie śliny lub towarzyszą mu trudności z oddychaniem, potrzebujesz natychmiastowej pomocy.

Czy biały nalot na migdałkach oznacza anginę bakteryjną?

Nalot może występować zarówno w anginie paciorkowcowej, jak i w infekcjach wirusowych, np. mononukleozie. O potrzebie wykonania testu i zastosowania antybiotyku decyduje lekarz.

Czy ból gardła i wymioty mogą być objawem tej samej infekcji?

Takie połączenie objawów występuje m.in. w anginie paciorkowcowej, szczególnie u dzieci, ale nie potwierdza jej rozpoznania. Jeśli wymioty utrudniają przyjmowanie płynów, skontaktuj się z lekarzem.

Czym grozi nieleczone zapalenie gardła?

Wirusowe zapalenie gardła zwykle ustępuje samoistnie, a leczenie służy głównie poprawie samopoczucia. Nieleczona angina paciorkowcowa może prowadzić do powikłań, m.in. ropnia okołomigdałkowego lub gorączki reumatycznej.

Czy przy zapaleniu gardła można pić zimne napoje?

Chłodne napoje mogą przynosić ulgę, jeśli dobrze je tolerujesz. Wybieraj temperaturę, która nie nasila bólu, i unikaj napojów bardzo gorących.

Co zrobić, jeśli antybiotyk nie pomaga na gardło?

Jeśli po 48 godzinach stosowania antybiotyku nie ma poprawy, skontaktuj się z lekarzem i nie zmieniaj samodzielnie leczenia. Przy szybkim pogorszeniu lub objawach alarmowych szukaj pomocy wcześniej.

Przeczytaj również:
Angina. Objawy, rozpoznanie i leczenie