165
13 września 2018

Ostre zapalenie gardła – przyczyny, objawy, leczenie

Nieprzyjemne drapanie w gardle i dyskomfort podczas przełykania mogą oznaczać początek ostrego zapalenia gardła. W zależności od przyczyny jego powstania, lekarz ustala sposób leczenia. Jakie są zatem objawy oraz czynniki wywołujące tę chorobę?

Przyczyny ostrego zapalenia gardła

Najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia gardła są wirusy. U dzieci jest to ok. 80% wszystkich zachorowań, u dorosłych aż 90-95%. Drugim co do częstości występowania, jest zakażenie bakteryjne, które u dzieci wynosi ok. 15%, u dorosłych natomiast 5-10%. Drobny odsetek stanowią zakażenia wywoływane przez inne czynniki. Okresem, w którym odnotowuje się największą zapadalność na ostre zapalenie gardła jest czas od późnej jesieni do wczesnej wiosny.

Wirusowe ostre zapalenie gardła

Zakażenie wirusowe przenosi się drogą kropelkową oraz poprzez bezpośredni kontakt z chorym. Okres wylęgania wynosi 1-6 dni. Oznacza to, że objawy choroby mogą pojawić się do 6 dni od kontaktu z osobą będącą jej źródłem. Chory zaczyna zarażać 1-2 dni przed pojawieniem się objawów, a przestaje do 3 tygodni po.

Objawy ostrej infekcji wirusowej gardła

Najczęstsze objawy towarzyszące wirusowemu zapaleniu gardła to:

  • ból gardła,
  • ból głowy,
  • ból stawów i mięśni,
  • niewielka gorączka,
  • nieżyt nosa – katar,
  • kaszel,
  • w niektórych przypadkach również zapalenie spojówek i biegunka.

Objawy mononukleozy zakaźnej

Szczególną formą infekcji wirusowej jest mononukleoza zakaźna. Wywołuje ją wirus Epsteina i Barr. Przenosi się przez kontakt ze śliną osoby chorej lub zakażonej. Okres wylęgania choroby to ok. 30 – 60 dni. Uwaga! Po jej przebyciu pacjent może zarażać przez pół roku, a w niektórych przypadkach nawet dłużej. Niestety, wirus nigdy nie jest całkowicie eliminowany z organizmu, a choroba często przebiega bezobjawowo. Przebieg objawowy to rozwijające się powoli osłabienie i rozbicie, podobne do objawów grypy. Następnie chory odczuwa nagły ból gardła z wysoką gorączką, przypominający anginę paciorkowcową. Poza tym, obserwuje się powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych, może się także pojawić wysypka i inne zmiany skórne. Diagnostyka mononukleozy zakaźnej obejmuje badania przeciwciał przeciw wirusowi oraz identyfikację jego DNA we krwi. Leczenie w większości przypadków jest objawowe. W przypadku ciężkiego przebiegu choroby konieczna może być hospitalizacja.

Bakteryjne ostre zapalenie gardła

Bakterią najczęściej wywołującą zapalenie gardła jest Streptococcus pyogenes – mamy wtedy do czynienia z anginą paciorkowcową. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt. Uwaga! Źródłem zakażenia może być zarówno chory jak i osoba zdrowa, będąca nosicielem bakterii. Objawy rozwijają się po okresie 1-4 dni od kontaktu ze źródłem. Długość okresu zakaźności zależy od leczenia. Jeżeli podjęto skuteczną antybiotykoterapię, chory przestaje zakażać już po 24 godzinach od jej rozpoczęcia. Jeżeli natomiast nie podano odpowiedniego antybiotyku, zakaźność trwa około 7 dni od wygaśnięcia objawów. W diagnostyce anginy paciorkowcowej w przypadku niejednoznacznego obrazu klinicznego, znajdują zastosowanie szybkie testy antygenowe oraz posiewy wymazu z gardła.

Objawy bakteryjnego zapalenia gardła

Objawy infekcji paciorkowcowej różnią się od infekcji wirusowej. Najczęstsze objawy towarzyszące bakteryjnemu zapaleniu gardła to:

  • nagły początek,
  • wysoka gorączka,
  • bardzo silny ból gardła,
  • ból przy przełykaniu,
  • ból głowy,
  • nudności oraz wymioty,
  • ból brzucha,
  • nie występuje kaszel i katar.

Leczenie ostrego zapalenia gardła

W przypadku zakażeń bakteryjnych, lekarz decyduje o podaniu antybiotyku. Jest to szczególnie istotne w przypadku zakażeń paciorkowcowych, gdyż niosą one ze sobą ryzyko powikłań. Należą do nich:

  • powstanie ropni,
  • rozszerzenie zakażenia na inne narządy,
  • późne powikłania immunologiczne (w tym tzw. gorączka reumatyczna, prowadzącą między innymi do uszkodzenia zastawek serca).

Bardzo istotne jest przyjmowanie zaleconego antybiotyku do końca. Mimo, że poprawa stanu pacjenta występuje już w pierwszych dniach, do całkowitego wyeliminowania bakterii niezbędne jest przyjęcie pełnej dawki leku. Należy podkreślić, iż przerwanie terapii może prowadzić do wytworzenia przez bakterie oporności na stosowany antybiotyk!

W zakażeniach wywołanych przez wirusy nie stosuje się antybiotyków.

W obu typach zakażeń gardła stosujemy również leczenie objawowe, które obejmuje:

  • odpoczynek,
  • przyjmowanie dużej ilości płynów, szczególnie istotne w przypadku gorączki,
  • leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe zawierające np. paracetamol czy ibuprofen,
  • leki działające miejscowo na błonę śluzową gardła w formie pastylek do ssania lub sprayu,
  • preparaty zawierające np. benzydaminę lub salicylan choliny, działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie,
  • preparaty zawierające np. lidokainę, działające miejscowo znieczulająco na gardło,
  • preparaty złożone do płukania gardła o działaniu przeciwbólowym i ściągającym,
  • leki obkurczające błonę śluzową jamy nosowej zawierające np. xylometazolinę, oxymetazolinę w formie sprayu, kropli lub żelu,
  • leki obkurczające błonę śluzową jamy nosowej zawierające np. fenylefrynę lub pseudoefedrynę w formie tabletek lub preparatów rozpuszczalnych,
  • preparaty hamujące odruch kaszlowy w przypadku suchego kaszlu.

Pomocniczo można również stosować preparaty zawierające takie zioła jak:

  • korzeń prawoślazu,
  • liście podbiału,
  • kwiat dziewanny,
  • liście i kwiat malwy – bogate w substancje śluzowe, stosowane doustnie, wykazujące działanie łagodzące podrażnienia błony śluzowej gardła,
  • eukaliptus gałkowy – zawierający olejki eteryczne o łagodnym działaniu przeciwbólowym i taniny działające ściągająco,
  • kwiaty nagietka lekarskiego i szałwii lekarskiej w formie płukanek do jamy ustnej i gardła o  łagodnym działaniu przeciwzapalnym i ściągającym.

Pamiętaj! Przed zastosowaniem preparatów ziołowych, należy upewnić się, że nie wchodzą one w interakcje z lekami zaleconymi przez lekarza. Niezależnie od podejrzeń rodzaju infekcji, udaj się na konsultację do lekarza. Dzięki temu, możesz uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji nieprawidłowego leczenia. Pamiętaj, aby w okresie wzmożonej zachorowalności na infekcje zadbać o swoją odporność! Źródła: Interna Szczeklika 2017, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017 A.Dobrzyńska, J.Ryżko, Pediatria, Elsevier, Wrocław 2014 W.Kostowski, Z.Herman, Farmakologia, PZWL, Warszawa 2004 Z.Kohlmunzer, Farmakognozja, PZWL, Warszawa 2013

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeziębienie czy COVID-19?

Pamiętaj, by przede wszystkim nie lekceważyć objawów chorobowych. Nawet gdy nie wydają się niezbyt nasilone – mogą zwiastować początek infekcji…

Zobacz więcej

Ważność UCC po szczepieniu preparatem Johnson&Johnson

Obecnie trwa akcja szczepień tzw. dawką przypominającą. Dawka ta wydłuża ważność certyfikatu covidowego o kolejny rok. Szczepienie przypominające jest przeznaczone…

Zobacz więcej

Certyfikat covidowy – co się zmieniło?

Od 1 lutego 2022 roku UCC (Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID) służące do celów podróży po krajach należących do Unii Europejskiej…

Zobacz więcej

Jak przechowywać pokarm kobiecy?

Mleko matki to najlepszy pokarm dla noworodka i niemowlęcia, który zaspokaja w pełni jego potrzeby żywieniowe przez pierwsze 6 miesięcy…

Zobacz więcej

Czy należy unikać owoców podczas odchudzania?

Świeże owoce są ważnym składnikiem zdrowej i urozmaiconej diety. Są niskokaloryczne, sycące, jak również bogate w wodę, witaminy, składniki mineralne,…

Zobacz więcej

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. mommyoftwo pisze:

    Moja corka od momentu, gdy poszła do przedszkola miała srednio co 6-8 tygodni chore gardło. Na szczescie nasz lekarz rodzinny zawsze jak cos sie dzieje, pojawia sie nalot na migdałach albo bol gardla, gorączka robi szybki wymaz z gardla na paciorkowce zeby sprawdzic czy trzeba antybiotyk podac czy to zwykła wirusówka. sama mam w domu taki zestaw z testem na angine w razie czego. jak wychodzi dodatni to do lekarza, jak ujemny to wirusówka.

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)