Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Pierwsze wakacje malucha
X - Nowości
X - Kolagen
X - Mamy lato
X - Wyjazdy wakacyjne
X - Strefa opalania
23

Mięsień gruszkowaty. Jak zwalczyć ból?

Słuchaj artykułu

Zespół mięśnia gruszkowatego to jedna z form rwy kulszowej. Jest spowodowany uciskiem na nerw kulszowy przez mięsień gruszkowaty. Objawia się bólem pleców, pośladka i górnej części tylnej strony uda. Jak poradzić sobie z uciążliwym bólem? Jak przebiega leczenie?

Mięsień gruszkowaty. Jak zwalczyć ból?

Mięsień gruszkowaty – co to za mięsień? 

Mięsień gruszkowaty zaliczamy do grupy mięśni stawu biodrowego. Jest położony na miednicy pod mięśniami pośladkowymi. Swój przebieg rozpoczyna na przedniej części kości krzyżowej oraz więzadle krzyżowo-guzowym. Stamtąd biegnie w bok, przez otwór kulszowy większy, w kierunku kości udowej, gdzie przyczepia się do wewnętrznej powierzchni krętarza większego. W naszym ciele mięsień gruszkowaty pełni funkcję rotatora zewnętrznego dla stawu biodrowego (gdy biodro jest wyprostowane) oraz przywodziciela (gdy biodro jest zgięte).  

Mięsień gruszkowaty jest położony blisko nerwu kulszowego. W literaturze wyróżniamy 6 możliwych wzajemnych współzależności anatomicznych między nerwem kulszowym a mięśniem gruszkowatym. U zdecydowanej większości społeczeństwa (ok. 90%) niepodzielony nerw kulszowy przebiega tuż pod mięśniem gruszkowatym.

Zdarzają się różnice anatomiczne, gdzie nerw ten biegnie nad/przez środek mięśnia lub też ulega rozdwojeniu i przebiega jednocześnie przez środek i pod mięśniem gruszkowatym. Istnieją teorie, że tego typu warianty anatomiczne mogą częściej predysponować do powstawania zespołu mięśnia gruszkowatego.

Zespół mięśnia gruszkowatego – na czym polega? 

Do rozwoju zespołu mięśnia gruszkowatego dochodzi najczęściej na skutek nagromadzonych przeciążeń tkanki mięśniowej, które prowadzą do mikrourazów w wyniku długiego chodzenia lub biegania na długich dystansach. Nagromadzenie czynników urazowych generuje w mięśniu stan zapalny, przerost i skurcz, co prowadzi do urazu uciskowego położonego obok nerwu kulszowego, a w konsekwencji do klasycznego rozwoju bólu neuropatycznego.

Zespół mięśnia gruszkowatego – objawy 

Zespół mięśnia gruszkowatego daje takie same objawy jak rwa kulszowa. Jest to spowodowane uciskiem na nerw kulszowy w obszarze miednicy. Odpowiada on statystycznie za ok. 5-6% wszystkich incydentów rwy kulszowej.

Typowym objawem tego zespołu jest ból pośladka z promieniowaniem do uda (lub bez) oraz czasem poniżej kolana.

Objawami zespołu mięśnia gruszkowatego mogą być także:

  • zaburzenia czucia, pojawienie się mrowienia, drętwienia,
  • ograniczenie ruchomości w stawie biodrowym,
  • osłabienie mięśni pośladkowych, ból pojawiający się np. przy pochylaniu się do przodu, podczas wchodzenia po schodach,
  • ucieplenie mięśnia, obrzęk, zaczerwienienie.

U kobiet dodatkowo może występować ból w trakcie stosunku seksualnego.

Ból ma charakter przeszywający, palący lub kłujący. Nasila się podczas zgięcia, przywodzenia i rotacji wewnętrznej biodra. Może się również wzmagać podczas dłuższego przebywania w pozycji siedzącej lub zmianie pozycji z siedzącej na stojącą.

Zespół mięśnia gruszkowatego – przyczyny 

Do rozwoju zespołu mięśnia gruszkowatego przyczyniają się przede wszystkim przebyte urazy w okolicy pośladkowej lub krzyżowo-biodrowej (nawet kilka lat wcześniej). Najczęściej pojawiają się one w wyniku upadku lub nieprawidłowego rozciągania podczas zawodów sportowych. Odpowiadają za ok. 92% wszystkich przypadków. 

Do pozostałych przyczyn zespołu mięśnia gruszkowatego zaliczamy: 

  • predysponujące warianty anatomiczne nerwu kulszowego (nerw rozdzielony przebiegający wewnątrz mięśnia gruszkowatego),
  • mięśniowo-powięziowe punkty spustowe,
  • przerost i skurcz mięśnia gruszkowatego,
  • ropnie, krwiaki, zapalenie kaletki mięśniowej, nowotwory w okolicznych tkankach,
  • iniekcje dopośladkowe,
  • gwoździowanie kości udowej, 
  • zespół Kippla-Trénaunaya. 

Zespół mięśnia gruszkowatego – diagnostyka 

Diagnostyka zespołu mięśnia gruszkowatego opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym i różnicowaniu z innymi możliwymi przyczynami bólu lędźwiowo-krzyżowego:

  • przepuklina krążka miedzykręgowego,
  • zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych,
  • tromboza żyły biodrowej,
  • ból kości ogonowej,
  • nierozpoznane złamania miednicy lub kamienie nerkowe.

W badaniu mięśnia gruszkowatego specjalista stosuje ocenę palpacyjną punktów spustowych na jego przebiegu oraz ortopedyczne testy diagnostyczne.

Test na mięsień gruszkowaty

W gabinecie specjalista może zbadać tzw. objaw Bonneta. Potwierdza on lub wyklucza ucisk mięśnia gruszkowatego jako sprawcę bólu. Pacjent leży na plecach. Specjalista przywodzi i rotuje wewnętrznie zgiętą nogę w stanie biodrowym i kolanowym. Następnie prostuje staw kolanowy pacjenta. W dalszej kolejności pacjent samodzielnie prostuje staw kolanowy. Jeśli pojawia się ból, to znaczy, że mięsień uciska nerw kulszowy.

Niekiedy specjalista wykonuje również badania obrazowe. Ocenia w ten sposób zwapnienia w mięśniu gruszkowatym lub zwężenia w otworze wewnątrz mięśnia. Po wstępnej ocenie w celu potwierdzenia diagnozy wykonuje się czasem miejscową domięśniową iniekcję sterydową. Odpowiednio dobrana powinna na jakiś czas złagodzić dolegliwości bólowe.

Zespół mięśnia gruszkowatego – leczenie 

W standardowym postępowaniu leczniczym zaczyna się od terapii zachowawczej. Obejmuje ona odpoczynek i stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym przede wszystkim ibuprofenu.


Ibuprofen
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

W przypadku braku odpowiedzi na NLPZ wprowadza się leki hamujące ból neurologiczny (pregabalina, gabapentyna) lub iniekcje z witaminy B.

U pacjentów, u których ból nie jest zbyt silny, rekomenduje się terapię manualną. Polega ona na mobilizacji tkanek miękkich i punktów spustowych oraz mobilizacji bioder i okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Ważną rolę w pierwszej linii leczenia odgrywa fizjoterapia, w tym przede wszystkim ćwiczenia rozciągające mięsień gruszkowaty. Obiecujące efekty przynoszą także sesje suchego igłowania napiętego mięśnia i terapia falą uderzeniową.  

Jeśli powyższe metody zawiodą, wprowadza się iniekcje sterydowe lub botulinowe. Gdy one również nie przyniosą pożądanych efektów, specjalista rozważy zastosowanie leczenia operacyjnego.

Zaleca się min. 3-miesięczny okres obserwacji przed podjęciem leczenia chirurgicznego.

Zabieg polega na wycięciu i odbarczeniu nerwu kulszowego oraz niekiedy na uwolnieniu mięśnia gruszkowatego. Operacja jest ostatecznością, ponieważ niesie za sobą ryzyko wielu powikłań. 

Mięsień gruszkowaty – ćwiczenia

Mięsień gruszkowaty zazwyczaj wymaga odpowiedniego rozciągania. Ćwiczenia powinien dobrać fizjoterapeuta, który pokaże Ci, jak je prawidłowo wykonywać. Możesz je wykonywać samodzielnie w domu. Pamiętaj, że rozciąganie nie powinno powodować bólu. Możesz odczuwać lekki dyskomfort. Do rozciągania możesz wykorzystać dodatkowy sprzęt, np. piłeczkę czy roller.

Ćwiczenie 1

Połóż się na macie na plecach. Zegnij kolano (nogę, w której pojawia się ból). Ręką przeciwną do nogi chwyć za kolano oraz przyciągnij je do środka i po skosie. Pociągnij do momentu, aż poczujesz, że mięsień pośladkowy się rozciąga. Utrzymuj pozycję przez 30 sekund. Ćwiczenie powtórz 5 razy.

Ćwiczenie 2

Połóż się na macie na plecach. Zegnij obie nogi w kolanie. Unieś stopę bolącej nogi i umieść ją na kolanie drugiej nogi. Dłonie umieść pod kolanem nogi, na której opierasz stopę i przyciągnij w kierunku klatki piersiowej. Przytrzymaj pozycję przez ok. 20 sekund. Ćwiczenie powtórz 8 razy.

Ćwiczenie 3

Stań przy ścianie tyłem. Między ścianą a bolącym pośladkiem umieść piłeczkę. Delikatnymi ruchami wyczuj bolące miejsce. Gdy je znajdziesz, przenieś ciężar ciała na przeciwną nogę i wykonuj ruchy ciałem, tak aby piłeczka rozmasowywała bolący mięsień. Ćwiczenie wykonuj przez 15 sekund. Powtórz je 10 razy.


Akcesoria do ćwiczeń i masażu

Zespół mięśnia gruszkowatego powoduje przewlekły ból i ograniczenia aktywności pacjenta. Na szczęście istnieje wiele skutecznych metod leczenia, które pozwalają na stopniowy powrót do pełnej sprawności.

Przeczytaj również:
Mata do akupresury. Zalety stosowania i przeciwwskazania


Źródła
Zwiń
Rozwiń
  • Probst D., Stout A., Hunt D., Piriformis Syndrome: A narrative review of the anatomy, diagnosis, and treatment, PM&R 2019 Aug; 11 Suppl 1: S54-S63. DOI: 10.1002/pmrj.12189. 
  • Vij N., Kiernan H., Bisht R. i wsp., Surgical and Non-surgical Treatment Options for Piriformis Syndrome: A Literature Review, Anesthesiology and pain medicine 2021; 11(1): e112825. DOI: 10.5812/aapm.112825. 
  • Poutoglidou F., Piagkou M., Totlis T. i wsp., Sciatic Nerve Variants and the Piriformis Muscle: A Systematic Review and Meta-Analysis, Cureus 2020; 12(11): e11531. DOI: 10.7759/cureus.11531. 
  • Jankovic D., Peng P., van Zundert A., Brief review: Piriformis syndrome: etiology, diagnosis, and management, Canadian Journal of Anesthesia 2013; 60(10): 1003-1012. DOI: 10.1007/s12630-013-0009-5. 
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

  1. 6 marca 2023, 08:30
    Sylwia

    jakie maści można używać na siny ból mięśnia gruszkowatego?

    1. 7 marca 2023, 09:43
      mgr farm. Marta Grabowska
      mgr farm. Marta Grabowska

      Może Pani zastosować maści z diklofenakiem lub etofenamatem.

    2. 3 lutego 2024, 22:48
      B

      Bezcenne informacje dot. Diagnozy. .Ja mialem. PECHA do ortopedy tak oczywiste objawy ropoznal jako zapalenie stawu

  2. 28 maja 2023, 06:26
    Albert

    z wlasnego doswiadczenia wiem ze skurcz miesnia gruszkowatego jest bardzo bolesny i czesto jest błędnie zdiagnozowany jako rwa kulszowa, w zwiazku z tym jest zle leczony. Jedyna metoda natychmiastowego usuniecia objawow jest silny lek rozluzniajacy jak np. diazepam. Zeby w przyszlosci zapobiec tego rodzaju “przygodom” nalezy ograniczy picie alkoholu (jezeli ktos pike) i wprowdzic do diety zywnosc bogata w magnez, potas i witaminy B. Dziala na mnie w 100%, ostatni przypadek skurczu mialem 7 lat temu

    1. 28 czerwca 2023, 17:49
      Henryka

      Bardzo dziękuję Panie Albercie za tę informację. Ja równe 5 miesięcy borykam się z bólem, mięśnia gruszkowatego, o czym dowiedziałam się od Pani, która mi pierwszy raz robiła suche igłowanie. Do tej pory dostawałam od lekarzy całe serie leków p-ciw bólowych bez żadnego efektu, tylko uszkodziły mi żołądek. Kolejne igłowanie mam mieć 11- go lipca. Ale póki co poproszę lekarza rodzinnego o receptę na Diazepam, mam nadzieję, że mi pomoże i choć trochę ulży w bólu

  3. 29 stycznia 2024, 10:20
    Teresa

    Dziękuję za te informacje. Od miesiąca czuje straszny bol przy wstawaniu i wchodzeniu po schodach. Myślałam że to biodro do wymiany. Zaczęłam ćwiczenia ale z piłeczka i rowerem nie daje rady,taki bol. Czy powinnam brać jakieś leki? Do lekarza nie idę, bo po co do rodzinnego a na specjalistę u mnie czeka się 3 miesiace.

    1. 29 stycznia 2024, 13:13
      Poradnik Gemini
      Poradnik Gemini

      O bólu biodra przeczyta Pani więcej w naszym artykule: https://gemini.pl/poradnik/artykul/dokucza-ci-bol-biodra-sprawdz-dlaczego/
      Jednak tak długo utrzymujący się ból należy niezwłocznie skonsultować z lekarzem.

  4. 1 kwietnia 2024, 22:50
    Alicja

    Dobrze jest przeczytać o tym co i dlaczego nam dokucza bólowi i jak sobie radzić , to daje nadzieję, że kiedyś skończy się nieznośny ból i wrócę do aktywności. Bardzo dziękuję za ten artykuł bo podnosi na duchu i zachęca do ćwiczeń, które są nieodzowne, w bólu jednak nie myślimy o ruchu i ćwiczeniach. Jestem wdzięczna za ten pełen informacji tekst
    tekst

  5. 26 kwietnia 2024, 13:46
    Katarzyna

    Ja również borykam się z bólem, tylko u mnie umiejscowił się bardziej w pośladku pojawia się głównie podczas siedzenia. Chodzenie i schylanie nie powoduje bólu, ale siedzenie na tyłku – dramat. Auto, samolot – odpada nie wysiedzę nawet godziny na miejscu.

  6. 21 maja 2024, 22:06
    Grażyna

    Wściekły ból który zaczyna się od biodra aż do stopy wiem że to mięsień gruszkowaty brałam leki zastrzyki wejść na drugie piętro to dramat nie mówiąc jak prowadzić samochód boląca strona w górze bo jak inaczej się nie da ha jutro jadę na rezonans może później będzie lepiej

  7. 24 maja 2024, 19:52
    Zbyszek

    Bardzo pomocne ćwiczenia najlepsze to z piłeczką przy ścianie

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę