Miód manuka nie tylko na gardło. Jak wykorzystać go w kuchni i pielęgnacji?

Miód manuka – czym różni się od zwykłego miodu?

Miód manuka jest wytwarzany przez pszczoły, które zbierają nektar z krzewu manuka, czyli Leptospermum scoparium, występującego w Nowej Zelandii. Autentyczność nowozelandzkiego miodu manuka może być potwierdzona na podstawie określonych markerów chemicznych oraz DNA pyłku rośliny. Nowozelandzkie Ministerstwo Przemysłu Pierwotnego (MPI) stosuje w tym celu oficjalną definicję opartą na pięciu charakterystycznych cechach.

Jednym z najważniejszych składników decydujących o specyfice miodu manuka jest metyloglioksal (MGO). Występuje on w miodzie manuka w znacznie większych ilościach niż w wielu innych rodzajach miodu. Badania wykazały zależność pomiędzy zawartością MGO a aktywnością przeciwdrobnoustrojową tego produktu. Nie oznacza to jednak, że wszystkie właściwości miodu manuka można sprowadzić do obecności jednego związku. Jego aktywność biologiczna wynika ze złożonego składu, obejmującego także cukry i związki fenolowe.

Na opakowaniach można spotkać przede wszystkim oznaczenia MGO i UMF. MGO informuje o zawartości metyloglioksalu – im wyższa wartość, tym większe jego stężenie. UMF™ (Unique Mānuka Factor) to natomiast system certyfikacji jakości miodu manuka, który obejmuje niezależne badanie poszczególnych partii produktu. Oznaczenie to pozwala ocenić jego autentyczność i jakość, a wyższa wartość UMF™ oznacza wyższą klasę certyfikacyjną, związaną przede wszystkim z zawartością MGO.

Certyfikat UMF™ potwierdza, że produkt spełnia określone standardy dotyczące pochodzenia, czystości, świeżości i składu. Oznaczenie jest stosowane w odniesieniu do autentycznego miodu manuka pochodzącego z Nowej Zelandii i stanowi ważną wskazówkę dla konsumentów, którzy chcą świadomie wybrać produkt o potwierdzonej jakości.

Wyższa wartość MGO nie oznacza automatycznie, że miód będzie lepszym wyborem do codziennego spożywania.

Jest to przede wszystkim informacja o zawartości konkretnego składnika. Przy zakupie warto zwrócić uwagę również na pochodzenie, autentyczność i sposób oznakowania produktu.

Jak stosować miód manuka w kuchni?

Miód manuka można stosować podobnie jak inne miody – jako składnik napojów, śniadań, deserów czy dań wytrawnych, dlatego może stanowić element urozmaiconej diety.

Miód manuka jako dodatek do napojów

Niewielką ilość miodu manuka można dodać do herbaty, naparu ziołowego lub wody z cytryną. Dobrze komponuje się również z imbirem, cynamonem i cytrusami.

Nie należy dodawać miodu do bardzo gorących napojów. Wysoka temperatura może prowadzić do zmian w składzie miodu i ograniczać aktywność części jego naturalnych składników. Podczas ogrzewania cukrów może również zwiększać się zawartość 5-hydroksymetylofurfuralu (HMF), wykorzystywanego jako jeden z parametrów oceny jakości miodu. Jeśli zależy nam na zachowaniu jego naturalnych właściwości, warto poczekać, aż napój nieco ostygnie.

Miód manuka do śniadania

Miód manuka może wzbogacić smak:

• owsianki,
• jaglanki,
• jogurtu naturalnego,
• twarożku,
• sałatki owocowej,
• smoothie,
• dodatek do pieczywa.

Miód może zastępować część cukru w wybranych potrawach, ale nie oznacza to, że można spożywać go bez ograniczeń. Zawiera przede wszystkim glukozę i fruktozę, a jego skład oraz wpływ na poziom glukozy we krwi mogą różnić się w zależności od pochodzenia botanicznego.

Miód manuka w deserach i wypiekach

Miód manuka sprawdzi się jako składnik:

• domowych deserów,
• naleśników,
• gofrów,
• pieczonych owoców.

W niektórych przepisach można wykorzystać go do zastąpienia części cukru, np. podczas przygotowywania domowych ciast i wypieków.

Miód manuka w daniach wytrawnych

Charakterystyczna słodycz miodu dobrze komponuje się z kwaśnymi i ostrymi smakami.

Można wykorzystać go do przygotowania:

• dressingu z oliwy,
• musztardy i soku z cytryny,
• marynaty.

Ciekawym połączeniem jest także miód z musztardą, oliwą i octem balsamicznym. Taki sos można podać do sałatek, pieczonych warzyw lub innych dań, w których pożądany jest kontrast słodkiego i wytrawnego smaku.

Miód manuka w pielęgnacji skóry – jak można go wykorzystać?

Miód jest stosowany również jako składnik kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry suchej i wymagającej. Wynika to z jego właściwości humektantowych, czyli zdolności do wiązania wody w naskórku. Składniki miodu mogą dzięki temu wspierać nawilżenie skóry.

Miód manuka jest wykorzystywany w recepturach:

• kremów,
• masek,
• balsamów,
• produktów myjących,
• kosmetyków do ust.

Zawiera również MGO i inne związki bioaktywne, jednak wyników badań laboratoryjnych nie należy bezpośrednio utożsamiać z działaniem każdego kosmetyku zawierającego miód manuka.

Domowa maseczka z miodem manuka – czy warto?

Niewielką ilość miodu można wykorzystać jako składnik prostej domowej maseczki. Może zainteresować to osoby ze skórą suchą, która dobrze toleruje składniki pochodzenia pszczelego.

Przed pierwszym zastosowaniem warto wykonać próbę uczuleniową na niewielkim fragmencie skóry. Jest to szczególnie ważne u osób ze skłonnością do reakcji alergicznych. Nie należy nakładać miodu na skórę uszkodzoną i silnie podrażnioną bez konsultacji ze specjalistą.

Miód manuka na usta i suche partie skóry

Miód i jego składniki są wykorzystywane w balsamach do ust, kremach, masłach i balsamach do ciała. Kosmetyki zawierające miód manuka mogą być interesującym wyborem do codziennej pielęgnacji skóry wymagającej nawilżenia.

W przypadku bardzo suchej, reaktywnej lub skłonnej do podrażnień skóry lepszym rozwiązaniem może być gotowy kosmetyk niż stosowanie samego miodu. Odpowiednio opracowana receptura łączy składniki nawilżające, emolientowe i ochronne oraz zapewnia właściwą trwałość produktu. Miód jest wykorzystywany w kosmetyce ze względu na właściwości humektantowe i pielęgnacyjne.

Jak wybrać dobry miód manuka?

Wybierając miód manuka, warto przede wszystkim zwrócić uwagę na oznaczenie UMF™, które potwierdza jego autentyczność i jakość. System opracowany w Nowej Zelandii obejmuje analizę czterech parametrów jakości , dzięki którym można ocenić nie tylko stężenie charakterystycznych związków, lecz także pochodzenie, świeżość i trwałość produktu. Znak UMF™ mogą umieszczać na opakowaniach wyłącznie licencjonowani producenci, a sam system dotyczy miodu pakowanego w Nowej Zelandii.

Warto odróżnić oznaczenie UMF™ od MGO, czyli metyloglioksalu – jednego ze związków analizowanych w ramach certyfikacji UMF™. Informacja o stężeniu MGO odnosi się do jednego parametru, natomiast certyfikat UMF™ uwzględnia cztery markery jakości: MGO, leptosperynę, DHA i HMF. Pozwala to szerzej ocenić właściwości miodu manuka i potwierdzić jego autentyczność.

Na etykiecie warto więc zawsze sprawdzić:

• wartość MGO – informującą o zawartości metyloglioksalu,
• oznaczenie UMF, jeśli producent korzysta z tego systemu,
• kraj pochodzenia,
• dane producenta i dystrybutora,
• sposób przechowywania oraz datę minimalnej trwałości.

Certyfikacja i systemy kontroli jakości mogą ułatwiać ocenę autentyczności produktu.

Miód powinien być przechowywany zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle w suchym i zacienionym miejscu. Skrystalizowanie miodu jest naturalnym procesem i nie oznacza, że produkt nie nadaje się do spożycia. Nie ma potrzeby intensywnego podgrzewania go w celu przywrócenia płynnej konsystencji.

Miód manuka – kiedy zachować ostrożność?

Mimo naturalnego pochodzenia miód nie jest produktem odpowiednim dla każdego. Przede wszystkim należy pamiętać, że zawiera znaczne ilości cukrów prostych. Osoby z cukrzycą lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej powinny uwzględniać go w bilansie węglowodanów. Nie należy również traktować miodu jako produktu leczniczego w cukrzycy.

Szczególne znaczenie ma bezpieczeństwo niemowląt. Miodu, również miodu manuka, nie należy podawać dzieciom przed ukończeniem 12. miesiąca życia. Wynika to z ryzyka botulizmu niemowląt – miód może zawierać przetrwalniki Clostridium botulinum.

Ostrożność powinny zachować także osoby uczulone na produkty pszczele. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej po spożyciu miodu lub zastosowaniu go na skórę należy przerwać jego stosowanie.

Miód manuka może być wartościowym składnikiem codziennej diety i interesującym składnikiem kosmetyków. Nie zastępuje jednak leczenia, farmakoterapii ani konsultacji lekarskiej. Najważniejsze jest świadome wybieranie produktu, zachowanie umiaru w diecie i stosowanie go zgodnie z jego przeznaczeniem.