Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Tydzień marek świata
X - Każdy uśmiech jest wyjątkowy
X - Aurovitas Flexistav
X - Strefa opalania
2

Nietolerancja fruktozy – przyczyny, objawy, postępowanie

Słuchaj artykułu

Fruktoza uważana jest powszechnie za „zdrowy cukier”. Jednak liczba doniesień o szkodliwości nadmiaru fruktozy na zdrowie stale wzrasta. W dalszej części tekstu omówimy drugą stronę medalu tego cukru owocowego, który nagminnie dodawany jest do większości gotowych produktów spożywczych jako syrop glukozowo-fruktozowy (HFCS).

Nietolerancja fruktozy – przyczyny, objawy, postępowanie

Nietolerancja fruktozy – co to takiego? 

Nietolerancja fruktozy jest to niewłaściwa reakcja organizmu po spożyciu tego cukruPod tym terminem, który ma charakter potoczny, kryją się dwa schorzenia: 

  • zaburzenie metabolizmu fruktozy (fruktozemia), 
  • zespół złego wchłaniania fruktozy [2].

Na symptomy nietolerancji fruktozy
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Przyczyny nietolerancji fruktozy 

Nie jest to zagadnienie proste. Posiada złożoną etiopatogenezę całkowicie odmienną w obu przypadkach choroby. 

Wrodzona nietolerancja fruktozy (fruktozemia) ma podłoże genetyczne i charakter nieuleczalny, występuje z częstością 1: 40 000 osób. Wynika z niedoboru lub braku enzymu aldolazy B, niezbędnego w metabolizmie fruktozy w wątrobie. Z tego powodu dochodzi do gromadzenia się metabolitów tego cukru w wątrobie, co zakłóca jej prawidłowe funkcje [2, 3]. 

Nieprawidłowe wchłanianie fruktozy w jelicie cienkim spowodowane jest niedoborem lub ograniczeniem aktywności GLUT5 (białka transportującego ten cukier przez błonę komórkową). Niedobór GLUT5 powoduje fermentację w jelicie grubym, wywołując dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego [4]. Upośledzone wchłanianie fruktozy może się pojawić w każdym wieku, nawet u ludzi starszych. 

Nietolerancja fruktozy – objawy 

Pierwsze objawy fruktozemii ujawniają się już w wieku niemowlęcym po rozszerzeniu diety o soki owocowe [4]. Źródłem fruktozy są także mieszanki mlekozastępcze słodzone sacharozą, stąd symptomy u niemowląt niekarmionych piersią mogą wystąpić znacznie wcześniej. 

Do głównych objawów fruktozemii należą: 

  • ciężka hipoglikemia (niedocukrzenie), 
  • wymioty pojawiające się krótko po spożyciu fruktozy, 
  • postępujące uszkodzenie wątroby, 
  • krwotoki, 
  • uszkodzenia proksymalnego kanalika nerkowego, 
  • apatia, 
  • senność, 
  • drgawki, 
  • częste zakażenia dróg moczowych z bakteriemią (występowanie fruktozy w moczu), 
  • brak łaknienia u niemowląt i opóźniony rozwój fizyczny [3]. 

Symptomy zespołu złego wchłaniania fruktozy mogą pojawić się krótko po spożyciu nawet niewielkiej ilości tego cukru. Do najczęstszych dolegliwości należą: 

  • wzdęcia
  • uczucie pełności, 
  • gazy,  
  • bóle brzucha, 
  • brak apetytu,  
  • nudności i wymioty,  
  • nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego,  
  • biegunka [4]. 

Nietolerancja fruktozy – diagnostyka   

Najczęstszym narzędziem do potwierdzenia fruktozemii jest badanie genetyczne w kierunku mutacji odpowiedzialnych za wystąpienie choroby (mutacje w genie ALDOB) [5]. Niechęć do jedzenia owoców i słodyczy może sygnalizować o obecności tego schorzenia [6]. 

Rozpoznanie zespołu złego wchłaniania fruktozy opiera się na przeprowadzeniu wodorowego testu oddechowego (WTO) po doustnym obciążeniu fruktozą. Dodatni wynik otrzymuje się, gdy stężenie gazu w wydychanym powietrzu wzrosło o co najmniej 20 ppm względem wyjściowego pomiaru. Test ten jest uniwersalny w diagnozowaniu nietolerancji innych węglowodanów [4, 8, 9]. 

Nietolerancja fruktozy – postępowanie 

Główną metodą leczenia fruktozemii jest dieta eliminacyjna, która opiera się na wykluczeniu wszelkich źródeł fruktozy, sacharozy i sorbitolu z pożywienia. Nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych może okazać się tragiczne w skutkach, nawet doprowadzając do zgonu pacjenta. Z uwagi na brak owoców w diecie zaleca się suplementację witaminą C [2, 3]. 

W przypadku zespołu złego wchłaniania fruktozy nie jest wymagana tak drastyczna zmiana sposobu odżywiania. Postępowanie obejmuje edukację żywieniową i modyfikację diety polegającą na ograniczeniu ilości spożytej fruktozy do dawek tolerowanych przez pacjenta [9]. 

Nietolerancja fruktozy – co jeść? 

  • Owoce o niskiej zawartości fruktozy (awokado, ananas, banany, limonka, melon kantalupa, maliny, mandarynka, morela, truskawki, żurawina); 
  • Warzywa gotowane (buraki, ziemniaki, bataty, dynia, jarmuż, marchew, pasternak, pomidor śliwkowy, rabarbar, rzodkiewka, rzepa, szpinak, szczypiorek, seler, zielona papryka); 
  • Produkty zbożowe (kasza gryczana, mąka gryczana i kukurydziana, krakersy, ryż, komosa ryżowa, pieczywo żytnie / bezglutenowe, makarony, popcorn, płatki owsiane i kukurydziane); 
  • Nabiał (mleko, sery, jogurt naturalny, napoje roślinne bez dodatków smakowych); 
  • Mięso nieprzetworzone dowolnego rodzaju. 

Dodawaj glukozę do produktów i napojów bogatych we fruktozę – ułatwi to jej trawienie.  Unikaj następujących pokarmów ze względu na wysoką zawartość fruktozy

  • świeże owoce drobnopestkowe i ich soki (jabłka, gruszki, melony, papaje, arbuzy); 
  • miód; 
  • suszone owoce; 
  • owoce puszkowane w słodkim syropie; 
  • napoje i produkty słodzone syropem kukurydzianym (glukozowo-fruktozowym). 

Ogranicz spożycie porów, czosnku, cykorii, cebuli, szparagów, a także pszenicy i jęczmienia. Wystrzegaj się słodyczy rekomendowanych dla diabetyków [4, 9, 10]. 

Jedynym sposobem na pozbycie się dolegliwości spowodowanych nietolerancją fruktozy jest całkowita eliminacja tego cukru w przypadku fruktozemii. W przypadku zdiagnozowania zespołu złego wchłaniania fruktozy, zwykle wystarczy jej ograniczenie w diecie do poziomu tolerancji. Zmiana nawyków żywieniowych może znacząco poprawić jakość życia – dokonuj świadomych zakupów i uważnie czytaj etykiety produktów.

Przeczytaj również:
Nietolerancja laktozy – czym się objawia?


Źródła
Zwiń
Rozwiń

Źródła: 

  1. Cybulska B, Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Fruktoza i choroby układu sercowo-naczyniowego: https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/fruktoza-i-choroby-ukladu-sercowo-naczyniowego/ 
  2. Pogoń K., O problemie jakim jest nietolerancja fruktozy: https://biotechnologia.pl/informacje/dr-krystyna-pogon-o-problemie-jakim-jest-nietolerancja-fruktozy,15981 
  3. Szablewski L., Skopińska A., Zaburzenia metabolizmu węglowodanów powodowane mutacjami i rola diety jako terapii, Medycyna Rodzinna 4/2005, s. 113-116.  
  4. Marek K., Kamińska B., Plata-Nazar K., Grabska-Nadolska M., Upośledzenie wchłaniania fruktozy: rola w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci, Forum Medycyny Rodzinnej, 2010, tom 4, nr 2, 117-121. 
  5. https://www.genesis.pl/study/aldob-fructose-16-bisphosphate-aldolase-b 
  6. Cielecka E.K., Dereń K., Grzegorczyk A., Nadwrażliwość pokarmowa: http://mediton.nazwa.pl/library/aai_volume-15_issue-3_article-918.pdf 
  7. Fructose: A Key Factor in the Development of Metabolic Syndrome and Hypertension:  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3677638/ 
  8. Dymek A., Nietolerancja fruktozy – opis przypadków, Alergia, 2017:  http://alergia.org.pl/wp-content/uploads/2017/08/24-26-Nietolerancja-fruktozy.pdf 
  9. https://dietetycy.org.pl/nietolerancja-fruktozy/ 
  10. Dietary fructose intolerance, fructan intolerance and FODMAPs: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3934501/
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę