Monolaurynian glicerolu. Działanie, właściwości i skutki uboczne

Czym jest monolaurynian glicerolu?

Monolaurynian glicerolu (glycerol monolaurate, GML), nazywany również monolauryną lub laurynianem glicerolu, jest monoestrem kwasu laurynowego i glicerolu. Kwas laurynowy należy do nasyconych kwasów tłuszczowych i w dużych ilościach występuje m.in. w oleju kokosowym. Organizm może przekształcać go w monolaurynę.

Monolaurynian glicerolu występuje również naturalnie w mleku kobiecym.

Związek ten zwrócił uwagę badaczy m.in. ze względu na możliwy udział w przeciwdrobnoustrojowych właściwościach pokarmu kobiecego. Mleko matki jest złożonym pokarmem, którego skład zmienia się wraz z etapem laktacji i potrzebami dziecka, a monolaurynian glicerolu jest jednym z wielu obecnych w nim biologicznie aktywnych składników.

Monolauryna znajduje zastosowanie nie tylko w suplementach diety. Jest również wykorzystywana jako emulgator oraz składnik produktów spożywczych, kosmetyków, detergentów czy dezodorantów.

Największe zainteresowanie budzi jednak jej potencjalne działanie przeciwko niektórym drobnoustrojom.

Czytaj też:
Tradipitant. Pierwszy od lat zatwierdzony lek na wymioty w chorobie lokomocyjnej

Monolauryna – właściwości i działanie

Działanie przeciwbakteryjne

Monolauryna wykazuje w badaniach aktywność przede wszystkim wobec wybranych bakterii. Może wpływać na ich błony komórkowe oraz ograniczać niektóre procesy niezbędne do ich funkcjonowania, w tym produkcję określonych toksyn.

W badaniach analizowano działanie GML m.in. wobec bakterii takich jak:

• Staphylococcus aureus,
• Bacillus subtilis,
• Bacillus anthracis,
• Bacillus cereus,
• Clostridium perfringens,
• Clostridium difficile,
• Escherichia coli.

Szczególne zainteresowanie wzbudza potencjalne działanie monolauryny wobec Staphylococcus aureus, w tym niektórych szczepów opornych na antybiotyki. Badano również jej aktywność w odniesieniu do Helicobacter pylori.

Nie oznacza to jednak, że monolauryna może zastępować antybiotykoterapię. Wyniki uzyskiwane w laboratorium nie zawsze przekładają się na skuteczność leczenia człowieka. W przypadku zakażenia bakteryjnego o sposobie terapii powinien decydować lekarz.

Działanie przeciwwirusowe

Monolauryna jest badana również pod kątem działania na wirusy posiadające lipidową, czyli tłuszczową otoczkę. W doświadczeniach laboratoryjnych obserwowano, że może zaburzać strukturę tej osłony, utrudniając wirusowi prawidłowe funkcjonowanie, przyłączanie się do komórek gospodarza i namnażanie.

Analizowano jej działanie m.in. wobec wirusów opryszczki, grypy, cytomegalii oraz wirusa Epsteina-Barr.

Są to jednak w dużej mierze dane eksperymentalne. W przypadku wielu infekcji brakuje dobrej jakości badań klinicznych, które potwierdzałyby skuteczność suplementacji monolauryną u ludzi.

Nie należy więc traktować jej jako naturalnego odpowiednika leków przeciwwirusowych.

Działanie przeciwgrzybicze

Badania wskazują również na potencjalne działanie monolauryny przeciwko niektórym grzybom i drożdżakom.

Obserwowano m.in. aktywność wobec Candida albicans – drożdżaka, który w określonych warunkach może wywoływać zakażenia m.in. jamy ustnej, przewodu pokarmowego czy okolic intymnych.

Dotychczasowe dane nie pozwalają jednak uznać monolauryny za samodzielną metodę leczenia kandydozy lub innych infekcji grzybiczych.

Możliwe działanie przeciwzapalne

GML jest także przedmiotem badań dotyczących procesów zapalnych. W doświadczeniach laboratoryjnych obserwowano jego wpływ na aktywność niektórych cytokin, czyli cząsteczek uczestniczących w regulowaniu reakcji zapalnej, oraz na funkcjonowanie wybranych komórek układu odpornościowego, w tym limfocytów T.

Z tego powodu monolauryna jest analizowana jako substancja mogąca wpływać na odpowiedź immunologiczną organizmu.

Nie ma jednak podstaw, aby na obecnym etapie traktować suplementację monolauryną jako potwierdzony sposób na „wzmocnienie odporności” u zdrowych osób.

Monolaurynian glicerolu w mleku kobiecym

Monolaurynian glicerolu należy do składników występujących naturalnie w mleku kobiecym. Jego obecność jest jednym z elementów złożonego systemu biologicznie aktywnych substancji, które znajdują się w pokarmie kobiecym.

W badaniach zwrócono uwagę, że zawartość GML w mleku kobiecym jest znacznie większa niż w mleku krowim. Opisywano również jego brak w analizowanych preparatach mleka modyfikowanego.

Nie oznacza to jednak, że właściwości mleka kobiecego można przypisywać jednemu składnikowi. Jego działanie jest efektem współwystępowania wielu substancji, m.in. białek, lipidów, przeciwciał, oligosacharydów i innych związków biologicznie aktywnych.

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami żywieniowymi karmienie piersią, jeśli jest możliwe i nie występują przeciwwskazania, jest rekomendowanym sposobem żywienia niemowlęcia.

Mleko kobiece ma niemal dwudziestokrotnie większą zawartość GML w porównaniu do mleka krowiego. Natomiast mleko modyfikowane wcale nie zawiera tego związku. Jest to kolejny dowód na niepowtarzalność i wyjątkowość mleka ludzkiego.

Monolauryna a skóra

Ze względu na potencjalne właściwości przeciwdrobnoustrojowe monolauryna wzbudza również zainteresowanie jako składnik preparatów przeznaczonych do pielęgnacji skóry.

Źródłem kwasu laurynowego jest m.in. olej kokosowy, który także był przedmiotem badań dotyczących oddziaływania na drobnoustroje występujące na skórze.

Nie oznacza to jednak, że stosowanie monolauryny lub oleju kokosowego może zastąpić leczenie dermatologiczne. W przypadku trądziku, zakażeń bakteryjnych lub grzybiczych skóry czy innych przewlekłych zmian warto skonsultować się z dermatologiem.

Gdzie występuje kwas laurynowy?

Kwas laurynowy, z którego może powstawać monolauryna, znajduje się przede wszystkim w produktach kokosowych.

Jego źródłem są m.in.:

• olej kokosowy,
• świeży kokos,
• mleko kokosowe,
• mleko kobiece,
• w mniejszych ilościach również mleko kozie i krowie.

Monolauryna w suplementach diety

Monolauryna jest dostępna również jako suplement diety, najczęściej w kapsułkach, granulkach lub proszku.

Nie ustalono jednak jednej oficjalnej, powszechnie obowiązującej dawki terapeutycznej monolauryny. Poszczególne preparaty mogą znacząco różnić się zawartością substancji oraz zalecanym sposobem stosowania.

Brakuje także wystarczających danych pozwalających dokładnie określić bezpieczeństwo długotrwałego przyjmowania wysokich dawek GML.

Dlatego nie należy samodzielnie stosować dużych ilości monolauryny jako sposobu leczenia infekcji.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:

• chorujące przewlekle,
• przyjmujące na stałe leki,
• uczulone na kokos,
• kobiety w ciąży,
• kobiety karmiące piersią.

W przypadku tych grup decyzję o rozpoczęciu suplementacji warto skonsultować z lekarzem.

Czy monolauryna jest bezpieczna?

Kwas laurynowy jest naturalnym składnikiem żywności, a monolaurynian glicerolu wykorzystuje się również w produktach spożywczych i kosmetycznych. Ilości występujące naturalnie w diecie są zazwyczaj dobrze tolerowane.

Znacznie mniej wiadomo natomiast o skutkach wielomiesięcznego lub wieloletniego stosowania wysokich dawek monolauryny w postaci suplementów.

Brakuje również wystarczających danych dotyczących możliwych interakcji monolauryny z lekami, dlatego osoby stosujące farmakoterapię powinny zachować ostrożność.

Monolauryna – skutki uboczne

Podczas suplementacji monolauryną mogą pojawić się niepożądane objawy, takie jak:

• nudności,
• bóle głowy,
• bóle mięśni,
• wysypka,
• inne zmiany skórne,
• pogorszenie ogólnego samopoczucia.

Czasami takie dolegliwości są określane jako tzw. reakcja Herxheimera i tłumaczone rozpadem drobnoustrojów. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że pogorszenie samopoczucia oznacza skuteczność suplementu.

Niepokojące lub nasilające się objawy mogą być działaniem niepożądanym preparatu albo mieć zupełnie inną przyczynę. W takiej sytuacji warto przerwać jego stosowanie i skonsultować się z lekarzem.

Monolauryna – czy warto ją stosować?

Monolaurynian glicerolu jest ciekawym związkiem biologicznie aktywnym. Badania laboratoryjne wskazują, że może oddziaływać na niektóre bakterie, wirusy otoczkowe, grzyby i inne drobnoustroje. Analizowane są również jego potencjalne właściwości przeciwzapalne oraz wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Jednocześnie trzeba odróżnić aktywność wykazaną w laboratorium od potwierdzonej skuteczności klinicznej u człowieka. W przypadku większości potencjalnych zastosowań zdrowotnych monolauryny nadal brakuje odpowiednich badań z udziałem ludzi.

Monolauryny nie należy zatem przedstawiać jako „naturalnego antybiotyku” ani traktować jako zamiennika antybiotyków, leków przeciwwirusowych czy przeciwgrzybiczych.

Jeżeli suplement ma być stosowany pomocniczo w związku z konkretną chorobą lub infekcją, najlepiej wcześniej omówić jego przyjmowanie z lekarzem. Dotyczy to szczególnie osób przewlekle chorych, stosujących leki, kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Najważniejsze: potencjał przeciwdrobnoustrojowy monolauryny jest interesującym kierunkiem badań, ale obecny stan wiedzy nie pozwala uznać jej za samodzielną metodę leczenia zakażeń.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o monolaurynian glicerolu

Co to jest monolauryna?

Monolauryna (monolaurynian glicerolu, GML) to monoester glicerolu i kwasu laurynowego. Jest związkiem należącym do monoglicerydów kwasów tłuszczowych i występuje m.in. w mleku kobiecym.

Jakie działanie ma monolauryna?

Działanie monolauryny jest badane przede wszystkim pod kątem właściwości przeciwdrobnoustrojowych. W badaniach laboratoryjnych wykazuje aktywność m.in. wobec niektórych bakterii oraz grzybów, jednak wyniki badań in vitro nie oznaczają automatycznie skuteczności klinicznej u człowieka.

Jakie właściwości ma monolauryna?

Najlepiej poznane właściwości monolauryny dotyczą jej aktywności przeciwbakteryjnej i wpływu na biofilm drobnoustrojów. Badano również jej potencjalne działanie przeciwzapalne. Większość danych pochodzi jednak z badań laboratoryjnych lub przedklinicznych.

Czy monolauryna działa przeciwwirusowo?

Monolauryna jest badana pod kątem potencjalnej aktywności przeciwwirusowej, jednak obecnie brakuje wystarczających badań klinicznych potwierdzających skuteczność doustnej suplementacji monolauryną w leczeniu infekcji wirusowych u ludzi.

Jakie są skutki uboczne monolauryny?

Dane dotyczące bezpieczeństwa suplementacji są ograniczone, dlatego skutki uboczne monolauryny nie zostały dobrze opisane w wysokiej jakości badaniach klinicznych. Z tego powodu nie należy traktować monolauryny jako zamiennika leczenia, a w przypadku chorób przewlekłych, ciąży, karmienia piersią lub przyjmowania leków warto skonsultować suplementację ze specjalistą.

Czy warto suplementować monolaurynę?

Choć monolauryna wykazuje interesujące właściwości przeciwdrobnoustrojowe w badaniach laboratoryjnych, dowody na korzyści wynikające z jej doustnego stosowania u ludzi pozostają niewystarczające. 

Przeczytaj również:
Olej MCT. Czy naprawdę odchudza?