2
16 lutego 2021

Próchnica butelkowa – jak jej zapobiec?

Próchnica według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jest procesem patologicznym toczącym się w obrębie szkliwa zębów, który w konsekwencji prowadzi do powstania ubytku. Jej przyczyny mogą być wielorakie. Jedną z nich jest zbyt długie stosowanie u dzieci butelek ze smoczkiem. Jak zmniejszyć ryzyko próchnicy u dziecka? 

Dlaczego próchnica jest groźna? 

Próchnica jest schorzeniem polegającym na miejscowym odwapnieniu szkliwa zębów, które może prowadzić do rozpadu tkanek zęba, czyli powstania ubytku. Przyczyną takiego stanu może być wiele czynników zewnętrznych. Do najwcześniejszych zaliczyć można brak odpowiedniej diety i suplementacji witaminowo-mineralnej ciężarnej matki w okresie rozwoju zawiązków zębów dziecka.  

Stwierdza się także, że duża ilość ubytków próchnicowych u matki w znacznym stopniu zwiększa ryzyko wystąpienia próchnicy we wczesnym okresie rozwoju dziecka.  

Kolejnym uwarunkowaniem zwiększającym ryzyko wystąpienia próchnicy jest brak odpowiedniej higieny jamy ustnej zarówno u dzieci, jak i osób dorosłych. Wypracowanie odpowiedniej rutyny polegającej na szczotkowaniu zębów możne w znaczący sposób zmniejszyć ryzyko wystąpienia zmian próchnicowych. 

Bardzo ważnym czynnikiem próchnicotwórczym jest cukier zawarty w produktach spożywczych. Jest on jeszcze bardziej niebezpieczny w produktach o gęstej i lepkiej konsystencji, ponieważ może wówczas dłużej pozostać na zębach. 

Wyżej wymienione błędy dietetyczne i higieniczne stwarzają świetne warunki do organizowania się i rozwoju kolonii przez bakterie Streptococcus mutans. Mają one zdolność produkowania polisacharydów i razem z glikoproteinami zawartymi w ślinie budują płytkę nazębną na szkliwie zębów. W konsekwencji spożywane cukry stają się pożywką dla bytujących w jamie ustnej bakterii, które na drodze przemian metabolicznych powodują odwapnienie szkliwa, prowadząc do powstania ubytku w zębie. 

Czym jest próchnica butelkowa? 

Próchnica butelkowa to schorzenie, które dotyczy zębów mlecznych u dzieci. Najbardziej narażone na nią są zęby sieczne górne, ale może ona objąć również pozostałe zęby. Objawia się występowaniem na powierzchni szkliwa brązowych plamek świadczących o rozwoju procesu próchnicowego. 

Główną przyczyną jej występowania jest długotrwałe podawanie słodzonych napojów przy pomocy butelki ze smoczkiem

 Dokarmianie butelką często odbywa się krótko przed albo nawet w czasie spoczynku dziecka. Dochodzi wówczas do zmniejszenia ilości produkowanej śliny, co prowadzi w konsekwencji do dłuższej ekspozycji zębów na działanie węglowodanów (cukrów). Ponadto przyjmowanie tego typu pokarmów przez dłuższy czas może spowodować szybki spadek pH płytki nazębnej. Taki stan może spowodować jeszcze intensywniejszy proces demineralizacyjny szkliwa zębów. 

Jakie powikłania może spowodować próchnica butelkowa? 

Najważniejszym powikłaniem próchnicy butelkowej jest możliwość wystąpienia wad zgryzu. Mają one związek z przedwczesną utratą zębów mlecznych, która może być wynikiem zaniedbania leczenia próchnicy. Utrata zębów mlecznych z kolei może prowadzić do opóźnienia wyrżnięcia zębów stałych. Przedłużający się brak uzębienia lub jego niekompletność sprzyja rozwojowi wad zgryzu, a w konsekwencji zaburzeń czynnościowych żucia.   

Co robić w przypadku próchnicy butelkowej? 

Jeżeli zęby mleczne zostaną zainfekowane procesem próchnicowym, należy bezzwłocznie udać się do lekarza stomatologa, aby wyleczyć zmiany. Zapobiegnie to rozwojowi próchnicy i pozwoli na prawidłowe przejście etapu wymiany uzębienia 

Należy pamiętać również o prawidłowej higienie jamy ustnej, czyli szczotkowaniu zębów minimum dwa razy dziennie. Eliminacja z diety dziecka słodkich i lepkich napojów i zastąpienie ich wodą z pewnością zmniejszy ryzyko wystąpienia próchnicy. Z uwagi na bezpieczeństwo dziecka nie należy także pozwalać mu na zasypianie z butelką. 

Źródła: 

  1. A. Wójcik, M. Zalewska, E. Czerech, R. Jabłoński, S. Grabowska, E. Maciorkowska, Próchnica wieku rozwojowego chorobą cywilizacyjną, Przegląd Epidemiologiczny, 2012, 66, str. 705-711. 
  2. J. Zemlik, Próchnica wczesnodziecięca, PWZL, Warszawa, 2018, ISBN: 978-83-200-5485-9.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Próchnica - czy jest zaraźliwa?

Tak! Próchnica jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterie Streptococcus mutans, Streptococcus sobrinus i Lactobacillus acidophilus, które oprócz naszych zębów, kolonizują…

Zobacz więcej

Osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust - jak temu zaradzić?

Biało-żółty osad na języku oraz nieprzyjemny zapach z ust mogą świadczyć o wielu dolegliwościach. Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowa higiena jamy…

Zobacz więcej

Czy dziecko może używać szczoteczki elektrycznej dla dorosłych?

Szczoteczki elektryczne dla dorosłych i dzieci różnią się od siebie głównie wielkością i długością końcówki. Szczoteczki elektryczne dla dzieci są…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)