Eksperymentalny lek na celiakię ANB033 ograniczył uszkodzenia jelita cienkiego i dolegliwości po spożyciu glutenu. Wyniki badania klinicznego fazy Ib, ogłoszone 12 października 2026 roku, dają nadzieję na opracowanie nowej metody leczenia celiakii. Czy w przyszłości pacjenci będą mogli lepiej chronić się przed skutkami przypadkowego spożycia glutenu?
Osoby z celiakią muszą przez całe życie przestrzegać ścisłej diety bezglutenowej. Nawet niewielka ilość glutenu może wywołać reakcję układu odpornościowego, która prowadzi do uszkodzenia jelita cienkiego. Dlatego naukowcy od lat poszukują leku, który mógłby ograniczyć te uszkodzenia i poprawić jakość życia pacjentów.
Jednym z badanych preparatów jest ANB033, eksperymentalne przeciwciało monoklonalne opracowywane przez firmę First Tracks Biotherapeutics.
12 października 2026 roku producent ogłosił pozytywne wyniki badania fazy Ib. Wykazały one, że lek ograniczał uszkodzenia jelita oraz objawy występujące po spożyciu glutenu.
To ważny krok w badaniach nad farmakologicznym leczeniem celiakii, chociaż do ewentualnego dopuszczenia preparatu do stosowania pozostaje jeszcze długa droga.
Badanie było randomizowane i kontrolowane placebo. Oznacza to, że część uczestników otrzymywała ANB033, a pozostali preparat be tej substancji czynnej.
W analizie uwzględniono 32 osoby z celiakią.
Przebieg badania wyglądał następująco:
Celem badania było sprawdzenie, czy nowy lek potrafi ograniczyć szkodliwą reakcję organizmu na gluten.
ANB033 ograniczył uszkodzenia jelita. Jakie były wyniki?
U osób otrzymujących ANB033 uszkodzenia błony śluzowej jelita były znacznie mniejsze niż w grupie placebo.
Naukowcy oceniali między innymi stan kosmków jelitowych, czyli niewielkich struktur odpowiadających za wchłanianie składników odżywczych – w celiakii gluten może prowadzić do ich uszkodzenia i zaniku.
Badanie wykazało, że:
Pacjenci odczuwali mniej dolegliwości żołądkowo-jelitowych, takich jak ból brzucha, wzdęcia, nudności czy biegunka i tylko 6% osób przyjmujących ANB033 potrzebowało dodatkowych leków łagodzących objawy, w porównaniu z 47% uczestników otrzymujących placebo.
Różnice dotyczące stanu jelita i reakcji zapalnej były istotne statystycznie, co wzmacnia wiarygodność zaobserwowanego działania.
ANB033 to lek biologiczny, przeciwciało monoklonalne podawane jako zastrzyk podskórny. Działa poprzez blokowanie receptora CD122, który uczestniczy w przekazywaniu sygnałów przez interleukiny IL15 i IL2 (substancje odgrywające ważną rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego).
W celiakii nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna na gluten prowadzi do stanu zapalnego i uszkodzenia komórek jelita, a ANB033 ma ograniczać tę reakcję, zamiast usuwać gluten z pożywienia. Czyli lek nie rozkłada glutenu i nie eliminuje przyczyny choroby. Jego zadaniem jest zmniejszenie szkodliwej odpowiedzi układu odpornościowego.
W analizie bezpieczeństwa obejmującej 34 uczestników nie zgłoszono ciężkich zdarzeń niepożądanych u osób otrzymujących ANB033 ani przypadków przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych. Wśród obserwowanych dolegliwości znalazły się między innymi reakcje w miejscu wstrzyknięcia, w tym zaczerwienienie skóry.
Wyniki są zachęcające, ale należy pamiętać o ograniczeniach:
Dopiero większe badania pozwolą dokładniej ocenić korzyści i potencjalne zagrożenia związane z terapią.
Na razie nie ma dowodów, że ANB033 pozwoli osobom z celiakią bezpiecznie zrezygnować z diety bezglutenowej. W badaniu uczestnicy spożywali gluten tylko przez 14 dni. Nie wiadomo, czy podobna ochrona utrzymałaby się podczas długotrwałego spożywania produktów zawierających gluten. Nie wykazano również, że lek całkowicie zapobiega uszkodzeniom jelita.
Jeżeli kolejne badania potwierdzą skuteczność ANB033, terapia mogłaby w przyszłości stanowić dodatkową ochronę przed następstwami przypadkowego spożycia glutenu, nie oznacza to jednak automatycznie możliwości powrotu do zwykłej diety.
ANB033 na tę chwilę jest lekiem eksperymentalnym, nie jest dopuszczony do obrotu w Polsce ani w Unii Europejskiej. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) przyznała mu status „Fast Track”, który ma ułatwiać rozwój terapii odpowiadających na istotne potrzeby medyczne.
Producent zapowiedział kolejne etapy prac:
Badanie ANB033 pokazuje, że możliwe może być ograniczanie uszkodzeń jelita wywoływanych przez gluten za pomocą terapii wpływającej na układ odpornościowy.
To ważny kierunek badań, ponieważ obecnie pacjenci z celiakią nie mają zatwierdzonego leku, który zastępowałby dietę bezglutenową.
Najważniejsze wnioski:
Badanie objęło tylko 32 osoby w analizie skuteczności.
Nie poznano jeszcze długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa preparatu.
Dieta bezglutenowa nadal pozostaje podstawą leczenia celiakii.
Wyniki dają nadzieję na nową metodę leczenia wspomagającego, ale jeszcze nie oznaczają przełomu, który pozwoli pacjentom bezpiecznie spożywać gluten bez ograniczeń.
ANB033 jest eksperymentalnym lekiem, który w niewielkim badaniu klinicznym ograniczał uszkodzenia jelita po spożyciu glutenu. Nie udowodniono jednak, że leczy celiakię lub pozwala zrezygnować z diety bezglutenowej.
ANB033 blokuje receptor CD122, ograniczając działanie interleukin IL15 i IL2. Dzięki temu ma zmniejszać nieprawidłową reakcję układu odpornościowego odpowiedzialną za stan zapalny i uszkodzenie jelita cienkiego.
Nie ma obecnie dowodów, że lek umożliwia bezpieczne regularne spożywanie glutenu. Badanie obejmowało jedynie dwutygodniową prowokację glutenem. Osoby z celiakią nadal powinny przestrzegać diety bezglutenowej.
Nie. ANB033 nie został zatwierdzony w Polsce ani w Unii Europejskiej. Preparat znajduje się na etapie badań klinicznych.
Nie ma jeszcze wiarygodnej daty. Producent planuje rozpoczęcie badań późnej fazy w 2027 roku. Przed ewentualną rejestracją konieczne będzie potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa w większej grupie pacjentów
Masz pytanie, szukasz porady?
Zapytaj farmaceutę
Rezerwuj w aplikacji, odbieraj w aptekach!
Sprawdź
