9
30 września 2020

Choroba niedokrwienna serca u kobiet – czym się charakteryzuje i jakie są jej przyczyny?

Choroba niedokrwienna serca nadal pozostaje głównym podłożem zgonów u kobiet powyżej 65. roku życia. Choć przyczyny i objawy choroby wieńcowej są podobne u kobiet i u mężczyzn, to jednak między obiema płciami można zauważyć pewne różnice. Jakie czynniki ryzyka choroby wieńcowej są charakterystyczne dla kobiet i jakie objawy mogą się pojawić w jej przebiegu?

Wpływ menopauzy na chorobę niedokrwienną serca 

Choroba niedokrwienna serca rozwija się przeciętnie o 7-10 lat później u kobiet niż u mężczyzn. Podejrzewa się, że rolę w tym zjawisku odgrywa gospodarka hormonalna kobiet i jej zmiany w okresie menopauzy.  

Przed klimakterium częstość choroby niedokrwiennej serca u kobiet jest stosunkowo niska, a jej występowanie wiąże się przede wszystkim z paleniem tytoniu.

Po menopauzie prawdopodobieństwo pojawienia się ostrych zespołów wieńcowych wyraźnie rośnie. Ryzyko pojawienia się objawów choroby niedokrwiennej serca jest wyższe również u kobiet, u których menopauza pojawiła się przedwcześnie, czyli przed 40. rokiem życia. U kobiet tych występuje średnio o dwa lata krótsza prognozowana długość życia niż u ich rówieśniczek, u których menopauza wystąpiła w prawidłowym wieku. Niezależnie od przyczyny niedoboru hormonów ryzyko choroby niedokrwiennej serca wzrasta w tej grupie pacjentek aż siedmiokrotnie. 

Powyższe zależności wynikają z faktu, że estrogeny mają wpływ na wiele procesów metabolicznych w organizmie, m.in. 

  • modyfikują przemiany lipidów,  
  • wpływają na procesy zachodzące w układzie krzepnięcia,  
  • regulują poziom markerów stanu zapalnego, 
  • wywierają bezpośrednie działanie rozszerzające naczynia krwionośne.  

Ich niedobór prowadzi do szybszej progresji zmian w blaszce miażdżycowej, co może być bezpośrednią przyczyną pojawienia się choroby wieńcowej, a w konsekwencji zawału mięśnia sercowego. 

Z uwagi na zmiany zachodzące w metabolizmie kobiet po menopauzie może również nastąpić wzrost masy ciała, a rozkład tkanki tłuszczowej może przyjąć typ brzuszny, typowy głównie dla mężczyzn. Ten rodzaj otyłości znacząco zwiększa ryzyko rozwoju zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2.  

Ponadto u kobiet w wieku pomenopauzalnym, w porównaniu z mężczyznami w podobnym wieku, gwałtowniej wzrasta ciśnienie skurczowe krwi. Wynika to z faktu, że po menopauzie rośnie aktywność układu renina-angiotensyna odpowiedzialnego za wzrost ciśnienia tętniczego, wzrasta również aktywność układu współczulnego i wrażliwość na chlorek sodu, które bezpośrednio wpływają na ciśnienie krwi. Wszystkie te czynniki wpływają niekorzystnie na układ sercowo-naczyniowy i mogą przyczyniać się do wystąpienia objawów choroby niedokrwiennej serca. 

Jakie choroby typowe wyłącznie dla kobiet mają wpływ na przebieg choroby wieńcowej? 

U kobiet występują także choroby, które zwiększają ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca oraz jej powikłań, a które są specyficzne wyłącznie dla płci żeńskiej i nie występują u mężczyzn. Jedną z nich jest zespół policystycznych jajników, czyli PCOS. Zespół ten jest silnie związany z insulinoopornością, a co za tym idzie – ze skłonnością do rozwoju zespołu metabolicznego i cukrzycy typu 2, co bezpośrednio przekłada się na ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. Wyższe ryzyko choroby wieńcowej występuje również u kobiet, które w trakcie ciąży cierpiały na stan przedrzucawkowy. Prawdopodobieństwo wystąpienia choroby niedokrwiennej wzrasta u nich dwukrotnie w porównaniu z kobietami, u których ciąża przebiegała prawidłowo. Z kolei kobiety, u których wystąpiła cukrzyca ciążowa, są narażone na istotnie wyższe ryzyko zaburzeń gospodarki cukrowej w przyszłości, co znacząco zwiększa ryzyko incydentów wieńcowych. 

Czy kobiety są bardziej narażone na wystąpienie choroby niedokrwiennej serca? 

Choroba niedokrwienna serca wynika z podobnych przyczyn niezależnie od płci. W niektórych aspektach kobiety są jednak bardziej narażone na wystąpienie objawów choroby wieńcowej i jej powikłań. Badania wskazują, że wysokie prawidłowe ciśnienie tętnicze, nieprzekraczające wartości 140/90 mm Hg, ma znacznie większe negatywne znaczenie na funkcje śródbłonka naczyniowego u kobiet niż u mężczyzn. Ponadto kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na stres emocjonalny, który może być czynnikiem wyzwalającym objawy choroby niedokrwiennej serca. 

Jak objawia się choroba niedokrwienna serca u kobiet? 

Choć objawy choroby wieńcowej u kobiet są bardzo podobne do tych występujących u mężczyzn, to między przedstawicielami obu płci można dostrzec pewne różnice.  

Statystycznie kobiety częściej zgłaszają dolegliwości bólowe w klatce piersiowej, jednak zwykle są one mniej typowe niż w przypadku mężczyzn. Rzadziej cierpią one z powodu typowego bólu zamostkowego o specyficznym dla bólu dławicowego promieniowaniu do lewego barku lub kończyny górnej, za to częściej zgłaszają dolegliwości w okolicy szyi i gardła. Częściej niż mężczyźni skarżą się także na: 

  • duszność,  
  • krótki oddech,  
  • nudności i wymioty,  
  • zawroty głowy,  
  • niestrawność,  
  • ból kończyny górnej, 
  • ogólne złe samopoczucie.  

Tego typu dolegliwości często przysparzają trudności diagnostycznych i utrudniają szybkie postawienie właściwego rozpoznania. Brak typowego dla choroby wieńcowej silnego i nagle pojawiającego się bólu w klatce piersiowej najprawdopodobniej wynika z faktu, że u kobiet choroba wieńcowa częściej jest wynikiem zaburzeń mikrokrążenia wieńcowego, a nie zablokowania przepływu przez jedną z głównych tętnic wieńcowych, jak to ma miejsce w przypadku mężczyzn. 

Choroba wieńcowa wciąż pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn zgonów wśród kobiet. Ma to związek nie tylko z kobiecą gospodarką hormonalną, ale również stylem życia czy podatnością na stres. Należy pamiętać, że codzienna troska o zdrowie, regularna aktywność fizyczna oraz zbilansowana dieta stanowią filary dla zdrowia układu sercowo-naczyniowego i mogą zapobiec wielu przykrym chorobom i ich powikłaniom. 

Źródła: 

  1. Maas AH, Appelman YE. Gender differences in coronary heart disease. Neth Heart J. 2010;18(12):598-602. doi:10.1007/s12471-010-0841-y. 
  2. Samad F, Agarwal A, Samad Z. Stable ischemic heart disease in women: current perspectives. Int J Womens Health. 2017;9:701-709. Published 2017 Sep 27. doi:10.2147/IJWH.S107372. 
  3. Park SM, Merz CN. Women and Ischemic Heart Disease: Recognition, Diagnosis and Management. Korean Circ J. 2016;46(4):433-442. doi:10.4070/kcj.2016.46.4.433. 
  4. Mehta PK, Wei J, Wenger NK. Ischemic heart disease in women: a focus on risk factors. Trends Cardiovasc Med. 2015;25(2):140-151. doi:10.1016/j.tcm.2014.10.005. 
  5. Odrębności leczenia choroby niedokrwiennej serca u kobiet; Marianna Janion, Agnieszka Janion-Sadowska. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Olej konopny a problemy z nadciśnieniem

Olejek CBD rzeczywiście może działać wspomagająco w leczeniu nadciśnienia. Zanim włączy Pani do terapii olej konopny, radziłbym się jeszcze skonsultować z…

Zobacz więcej

Jak badać ciśnienie krwi elektronicznym ciśnieniomierzem?

W celu poprawnego pomiaru ciśnienia ciśnieniomierzem elektronicznym należy: 1. Odpocząć 15 minut. Pomiar nie powinien być wykonywany bezpośrednio po wysiłku,…

Zobacz więcej

Niewydolność serca a domowa tlenoterapia

W przypadku niewydolności serca bardzo prawdopodobnie organizm Pani mamy nie jest wystarczająco zaopatrywany w tlen. Warto wykonać badanie określające poziom…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)