12
25 lutego 2019

Nadciśnienie tętnicze – przyczyny, przebieg i leczenie

Nadciśnienie tętnicze to powszechna choroba, której długotrwały, często wieloletni bezobjawowy przebieg prowadzi do trwałych zmian w narządach wewnętrznych i poważnych, nawet śmiertelnych powikłań. Większość zachorowań zależy w znacznym stopniu od prowadzonego stylu życia. Warto zatem poznać czynniki ryzyka jej rozwoju i sposoby zapobiegania.

Pomiar ciśnienia tętniczego

Badanie to zaleca się wykonywać u każdej osoby dorosłej co najmniej raz w roku. Pomiaru ciśnienia tętniczego dokonuje się za pomocą sfigmomanometru, potocznie nazywanego po prostu aparatem do mierzenia ciśnienia. Konieczne jest prawidłowe dobranie wielkości mankietu, ponieważ nieodpowiedni rozmiar może prowadzić do zafałszowania wyników pomiaru. Za krótki i zbyt wąski mankiet powoduje zawyżenie, a zbyt długi i zbyt szeroki zaniżenie wyników. Balon mankietu do mierzenia ciśnienia powinien mieć długość odpowiadającą 0,75 obwodu ramienia a szerokość odpowiadającą 0,4 obwodu ramienia. W czasie dokonywania pomiaru dolna krawędź mankietu powinna znajdować się około 3 cm nad zgięciem łokciowym.

Ramię, na którym dokonuje się pomiaru, powinno być podparte i znajdować się na wysokości serca. Pomiaru należy dokonywać po kilkuminutowym odpoczynku, w pozycji siedzącej z opartymi plecami. Wynik  zapisujemy w formie dwóch liczb, np. 120/70. Pierwsza z nich określa wartość skurczowego ciśnienia tętniczego, druga zaś rozkurczowego. Jednostka, w jakiej przedstawiamy wynik, to mm Hg, czyli milimetry słupa rtęci.

Jako optymalne określa się wartości ciśnienia skurczowego niższe niż 120 mm Hg, a rozkurczowego poniżej 80 mm Hg.

Nadciśnienie tętnicze – definicja i przyczyny

Nadciśnienie tętnicze definiuje się jako stan trwałego podwyższenia wartości skurczowego ciśnienia tętniczego do/powyżej wartości 140 mm Hg, i/lub wartości rozkurczowego ciśnienia tętniczego do/powyżej wartości 90 mm Hg. Rozróżnia się nadciśnienie tętnicze pierwotne, stanowiące ponad 90% przypadków, w którym nie udaje się zidentyfikować przyczyny, oraz wtórne, będące skutkiem innych schorzeń.

Przyczyny wtórnego nadciśnienia tętniczego to:

  • choroby nerek,
  • choroby układu nerwowego,
  • choroby endokrynologiczne,
  • stany patologiczne związane z ciążą,
  • obturacyjny bezdech senny,
  • wady wrodzone układu krążenia,
  • niektóre leki,
  • substancje toksyczne, w tym narkotyki i alkohol.

W rozwoju nadciśnienia tętniczego pewne znaczenie mają wiek chorego oraz predyspozycje genetyczne, jednak w większości przypadków największy wpływ na jego rozwój mają czynniki środowiskowe. Oznacza to, że swoim stylem życia jesteśmy w stanie zarówno zapobiegać, jak i łagodzić przebieg nadciśnienia tętniczego.

Czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego:

  • otyłość, zwłaszcza trzewna,
  • zbyt mała aktywność fizyczna,
  • palenie tytoniu,
  • nadużywanie alkoholu,
  • dieta bogata w sód,
  • predyspozycje genetyczne.

Izolowane nadciśnienie skurczowe to stan obserwowany głównie u osób starszych, polegający na podwyższeniu wartości ciśnienia skurczowego z jednoczesnym pozostaniem wartości ciśnienia rozkurczowego w granicach normy. Jest to forma nadciśnienia tętniczego, podobnie jak inne, wymagająca leczenia i monitorowania oraz prowadząca do zmian narządowych i powikłań.

Przebieg i powikłania nadciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze przez wiele lat może pozostawać bezobjawowe. Jednak długotrwale podwyższone wartości ciśnienia powodują uszkodzenie naczyń krwionośnych. Powstają wówczas rozwijające się wolno i niezauważenie zmiany w narządach wewnętrznych, które mogą ostatecznie prowadzić do ciężkich powikłań:

  • serca – przerost lewej komory, choroba wieńcowa, niedomykalność zastawki aortalnej, migotanie przedsionków, zawał,
  • mózgu – zmiany w naczyniach mózgowych, udar,
  • oczu – retinopatia nadciśnieniowa (uszkodzenie siatkówki), jaskra, utrata wzroku,
  • nerek – nefropatia nadciśnieniowa, niewydolność nerek wymagająca dializoterapii.

Odpowiednie leczenie nadciśnienia tętniczego, utrzymujące wartości ciśnienia w granicach normy, pozwala zapobiegać rozwojowi wyżej wymienionych powikłań.

Możliwe są również sytuacje, w których do rozwoju powikłań dochodzi bardzo szybko w wyniku gwałtownego, wysokiego wzrostu ciśnienia tętniczego. Mogą wystąpić objawy, takie jak krwawienie z nosa, silny ból głowy, ból w klatce piersiowej i duszność, nasilony niepokój czy zaburzenia świadomości. Wówczas należy pilnie zgłosić się po pomoc lekarską, gdyż istnieje ryzyko encefalopatii nadciśnieniowej, udaru mózgu, zawału lub ostrej niewydolności serca czy innych stanów bezpośrednio zagrażających życiu.

Rozpoznanie i leczenie nadciśnienia tętniczego

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego stawia się na podstawie co najmniej dwóch pomiarów wykonanych podczas co najmniej dwóch wizyt. Następnie ustala się, czy nadciśnienie ma charakter pierwotny, czy wtórny. Kolejną czynnością jest ocena występujących u pacjenta czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych oraz poszukiwanie ewentualnych, już obecnych, zmian narządowych i powikłań nadciśnienia tętniczego. Leczenie ustala się indywidualnie, w zależności od wyników wyżej wymienionych badań.

U każdego pacjenta istotne znaczenie ma również postępowanie niefarmakologiczne. Zaleca się:

  • redukcję masy ciała,
  • regularną aktywność fizyczną dostosowaną do wieku i stanu zdrowia pacjenta,
  • dietę o obniżonej zawartości sodu (maksymalnie 5-6 g NaCl soli na dobę), unikanie żywności przetworzonej,
  • ograniczenie spożywania alkoholu (mężczyźni do 20-30 g etanolu/dzień, kobiety do 10-20 g etanolu/dzień),
  • rzucenie palenia tytoniu.

Regularna samodzielna kontrola wartości ciśnienia tętniczego pozwala ocenić skuteczność leczenia, dokonać jego ewentualnych modyfikacji i zapobiec rozwojowi powikłań.

Pobierz tabelę

Źródła:

  1. Gaciong, B. Symonides „Pierwotne nadciśnienie tętnicze”, Wielka Interna: Kardiologia, wyd. Medical Tribune,
  2. Januszewicz, A. Prejbis „Nadciśnienie tętnicze”, Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Bisocard i Lokren – czy można je łączyć?

Nie należy stosować łącznie leków Bisocard i Lokren, ponieważ zawierają one substancje czynne o takim samym mechanizmie działania. Ich łączne…

Zobacz więcej

Jak poradzić sobie z niedociśnieniem, któremu towarzyszą bóle i zawroty głowy?

Niedociśnienie jest przypadłością, która dotyka wielu osób. U Pani niestety daje konkretne objawy w postaci bólów i zawrotów głowy. Przyczyny…

Zobacz więcej

Beta-blokery a aktywność fizyczna

Podczas stosowania leków z grupy beta-blokerów wysiłek fizyczny nie jest zabroniony, a wręcz wskazany. Leki beta-adrenolityczne poprawiają tolerancję serca na…

Zobacz więcej

Pocenie się rano – jaka może być przyczyna?

Pocenie się to naturalny proces termoregulacji możliwy do zaobserwowania w przypadku wysokich temperatur czy podczas wysiłku fizycznego. Poranne epizody pocenia…

Zobacz więcej

Olej konopny a problemy z nadciśnieniem

Olejek CBD rzeczywiście może działać wspomagająco w leczeniu nadciśnienia. Zanim włączy Pani do terapii olej konopny, radziłbym się jeszcze skonsultować z…

Zobacz więcej

Jak badać ciśnienie krwi elektronicznym ciśnieniomierzem?

W celu poprawnego pomiaru ciśnienia ciśnieniomierzem elektronicznym należy: 1. Odpocząć 15 minut. Pomiar nie powinien być wykonywany bezpośrednio po wysiłku,…

Zobacz więcej

Niewydolność serca a domowa tlenoterapia

W przypadku niewydolności serca bardzo prawdopodobnie organizm Pani mamy nie jest wystarczająco zaopatrywany w tlen. Warto wykonać badanie określające poziom…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Wiola pisze:

    Ja mierzę sobie ciśnienie regularnie, w domu. Zakupiłam ciśnieniomierz automatyczny, naramienny, bo wolę mieć to pod kontrolą i w razie odchyleń od normy zgłosić się od razu do lekarza.

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Popieramy takie działanie. Warto regularnie kontrolować poziom ciśnienia.

  2. jolkix pisze:

    Z tym nadciśnieniem to trzeba naprawdę bardzo uważać, bo jeśli w porę nie zozrientujemy się, że coś jest nie tak, to problemy ze zdrowiem gwarantowane. Dlatego zawsze mówię, że ciśnieniomierz powienien być obowiązkowy w każdym domu!

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Zgadzamy się z Panią! Monitoring ciśnienia jest niezwykle ważny.

  3. Emeryt_I pisze:

    jakie prawidłowe wartości ciśnienia powinna mieć osoba z problemami naczyniowymi i cukrzycą typu 2?

Czytaj także
05 stycznia 2022 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
02 marca 2021 mgr Ewa Cieślik
27 października 2020 mgr farm. Magdalena Fuszara
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)