Introwertyk. Co mówi o nim psychologia?

Introwertyzm w psychologii 

Introwertyzm w psychologii nie ma jednoznacznej definicji. Wynika to z obszerności i zróżnicowania tej dziedziny nauki. W jej obrębie poszczególne nurty i subdyscypliny kładą nacisk na odmienne uwarunkowania introwertyzmu oraz jego znaczenie w życiu człowieka. 

Definicje introwertyzmu w zależności od nurtu psychologii (jego przedstawiciela): 

• Introwertyzm jako cecha – w ujęciu autorów „Wielkiej piątki”, czyli pięcioczynnikowego modelu osobowości, introwersja to cecha osobowości. Introwersja w tym ujęciu oznacza niski poziom ekstrawersji i przejawia się ostrożnością w relacjach społecznych, niską towarzyskością, preferencją kontaktu indywidualnego lub w mniejszej grupie. Wg Carla G. Junga introwertyzm to tendencja do kierowania uwagi, energii do „środka” (do świata wewnętrznych subiektywnych przeżyć). W przeciwieństwie do ekstrawertyzmu, w którym osoba skupia się na świecie zewnętrznym. Teorie Junga zainspirowały twórców typologii osobowości (MBTI).
• Teoria Eysencka – przedstawiciela teorii psychofizjologicznych . Podkreśla on, że introwertycy, ze względu na specyficzny sposób funkcjonowania mózgu, preferują niższy poziom stymulacji zewnętrznej. Częściej unikają głośnych, tłocznych miejsc.
• Teoria wrażliwości na wzmocnienia (Reinforcement Sensitivity Theory – RST) Jeffreya Graya – wskazuje, że introwertyzm wiąże się z niższą wrażliwością na nagrodę (BAS) i większą wrażliwością (BIS). BAS (Behavioral Activation System) odpowiada za poszukiwanie nagród i przyjemnych doświadczeń. U introwertyków BAS jest zazwyczaj mniej aktywny, co oznacza mniejszą potrzebę intensywnych bodźców i mniejszą skłonność do poszukiwania silnych emocji. BIS (Behavioral Inhibition System) natomiast odpowiada za ostrożność i reagowanie na zagrożenia. Wysoki poziom BIS u introwertyków przejawia się refleksyjnością, skłonnością do podejmowania przemyślanych działań, unikania nadmiernej stymulacji i ryzyka.

Introwertyk – kto to? Cechy introwertyka

Introwertyk często bywa postrzegany jako osoba cicha, wycofana lub stroniąca od ludzi. W rzeczywistości introwersja opisuje raczej sposób reagowania na świat niż poziom śmiałości w kontaktach towarzyskich.

Typowy introwertyk lepiej funkcjonuje w spokojnym otoczeniu i potrzebuje więcej czasu na bycie samemu ze sobą, by móc uporządkować myśli i emocje.

Introwersja nie jest ograniczeniem, lecz jednym z naturalnych wariantów ludzkiej osobowości.

Do cech i zachowania typowego introwertyka możemy zaliczyć:

• preferowanie spokojnego środowiska o niskim poziomie stymulacji, czyli unikanie miejsc głośnych, zatłoczonych i chaotycznych,
• niechęć do podejmowania ryzyka,
• brak potrzeby ciągłego poszukiwania doznań, próbowania nowych rzeczy,
• wysoki poziom refleksyjności,
• postawa „myślę, a później działam”,
• preferowanie kontaktu indywidualnego lub spotkań w mniejszej grupie,
• koncentracja na świecie wewnętrznym (myślach, planach, ideach, marzeniach).

Jak mierzyć introwersję? Testy i kwestionariusze osobowości

Wielu osobom sformułowanie „test na introwertyka” kojarzy się z prostym pytaniem: „Czy lubisz ludzi?”. W rzeczywistości introwersja jest znacznie bardziej złożoną cechą osobowości, której nie da się ocenić jednym pytaniem ani krótką ankietą.

Popularne testy psychologiczne służące do pomiaru introwersji to:

• NEO-PI-R / NEO-FF – pięcioczynnikowy test osobowości. Składa się z pytań samoopisowych, które oceniają m.in. towarzyskość, aktywność, pozytywne emocje i asertywność. Test ten uważany jest za jeden z ważniejszych kwestionariuszy do badania osobowości. Pozwala rzetelnie określić, gdzie dana osoba znajduje się na kontinuum introwersja – ekstrawersja.
• EPQ / EPQ-R – mierzy trzy główne wymiary osobowości: ekstrawersja – introwersja, neurotyzm, psychotyzm. Pytania kwestionariuszowe mierzące poziom introwersji dotyczą zachowań społecznych, aktywności i reaktywności emocjonalnej. To klasyczny test psychofizjologiczny, który bazuje na teorii H. J. Eysencka. Zakłada, że różnice w introwersji wynikają m.in. z poziomu pobudzenia mózgowego.
• MBTI – klasyfikuje osobowość na określone typy. Typy osobowości tworzone są w oparciu o cztery wymiary, a jednym z nich jest wymiar introwesja (I) vs. ekstrawesja (E). Test ten jest samoopisowy. Pytania badające wymiar introwersja vs. ekstrawersja mają na celu określić styl przetwarzania informacji i źródło energii (wewnętrzne vs. zewnętrzne). MBTI pomaga zrozumieć różnice indywidualne między ludźmi, ale jest krytykowany w środowiskach naukowych za niską rzetelność.
• RST-Q – mierzy introwersję i ekstrawersję z perspektywy biologicznej i motywacyjnej (system BIS/BAS). Pytania testowe dotyczą reakcji na: nagrody, kary, niepewność i sytuacje konfliktowe. Pozwala zbadać biologiczne i motywacyjne podstawy introwersji, a nie tylko zachowania społeczne.

Przeczytaj również:
16 typów osobowości. Czy ten test ma sens? Psycholog wyjaśnia