Movember. Zapuść wąsy dla jaj

Movember to międzynarodowa inicjatywa, która ma na celu podniesienie świadomości na temat zdrowia mężczyzn. Słowo to połączenie angielskich słów „moustache” (wąsy) i „November” (listopad). W trakcie tego miesiąca wielu mężczyzn zapuszcza brody i wąsy, aby przypomnieć innym o profilaktyce nowotworów prostaty i jąder.

Kogo dotyczy rak jądra?

Każdego roku w Polsce diagnozę nowotworu jądra otrzymuje ponad 1000 mężczyzn, głównie młodych (15-40 lat). Liczba nowych zachorowań na ten rodzaj nowotworu stale wzrasta.

Do zachorowania na nowotwór jądra szczególnie predysponowani są mężczyźni: 

• u których w rodzinie stwierdzano raka jądra,
• z przebytym wcześniej nowotworem (choroba może u nich rozwinąć się w drugim jądrze),
• u których wystąpiło wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder do moszny (ryzyko choroby wzrasta nawet o 10%). 

Wcześnie wykryty rak jądra dobrze rokuje i daje dużą szansę na powrót do zdrowia. Dlatego ważne jest, aby samodzielnie badać jądra i zwracać uwagę na wszelkie zmiany. 

Movember z „Mosznowładcami” – gdzie i kiedy się zbadać?

Kampania Mosznowładcy to ogólnopolska inicjatywa dotycząca zdrowia mężczyzn, której częścią są bezpłatne badania przesiewowe. W 2026 roku podczas wydarzeń można wykonać USG jąder u mężczyzn w wieku 18–40 lat oraz badanie PSA u mężczyzn po 40. roku życia. Badania są bezpłatne, nie wymagają skierowania ani wcześniejszej rejestracji, a o kolejności wykonania decyduje kolejność przybycia.

Do badania USG jąder nie trzeba się specjalnie przygotowywać poza zachowaniem higieny osobistej. Wynik USG jest dostępny od razu. Badanie PSA również nie wymaga bycia na czczo, a wynik jest dostępny do 10 minut. Liczba testów PSA podczas poszczególnych wydarzeń jest ograniczona.

Harmonogram akcji Mosznowładcy 2026:

Harmonogram może się zmieniać, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje na stronie akcji.

Movember – samobadanie jąder

Ważnym elementem profilaktyki jest comiesięczne samobadanie jąder. Jądra są łatwo wyczuwalne przez mosznę, dlatego zwróć uwagę na każdą zmianę ich kształtu czy powierzchni.

Zrób to najlepiej podczas ciepłej kąpieli lub prysznica. Ciepło wpływa rozluźniająco na mosznę, co znacząco ułatwia samobadanie.

Źródło grafiki: https://pacjent.gov.pl/

O rozwijającym się nowotworze mogą świadczyć:

• nowy guzek lub zgrubienie w obrębie jądra,
• powiększenie lub obrzęk jądra,
• zmiana jego twardości lub wyraźne uczucie ciężkości,
• nowa asymetria lub zmiana wielkości jądra,
• nagromadzenie płynu w mosznie,
• ból lub uczucie dyskomfortu w obrębie moszny.

Niepokojącym objawem może być również ból w okolicy jąder, czasem promieniujący do pleców.

Jeśli zauważysz u siebie któryś z powyższych objawów, skontaktuj się z lekarzem. Objawy te nie zawsze oznaczają raka, jednak każdą zmianę lepiej skonsultować.

Diagnoza raka jądra

W przypadku raka jądra statystyki są dość przychylne, a nowotwór zwykle dobrze rokuje, jednak kluczowe jest tutaj wczesne wykrycie choroby. Dlatego tak ważne jest, aby udać się do lekarza, jeśli tylko coś zacznie Cię niepokoić.

Lekarz na początku zbada jądra palpacyjnie (przez dotyk), a następnie wykona bezbolesne badania ultrasonograficzne. To bardzo prosta i bezinwazyjna metoda pozwalająca określić, z jaką zmianą mamy do czynienia. Pomocne mogą okazać się też badania krwi. Istnieją pewne hormony i substancje, których podwyższony poziom może wskazywać na proces chorobowy, określa się je mianem „markerów”.

W przypadku raka jądra może szczególnie wzrastać poziom:

• AFP (alfa-fetoproteiny) – białka produkowanego w okresie płodowym; później jego podwyższony stan może wskazywać na rozwijającą się chorobę;
• β-hCG (gonadotropina kosmówkowa) – hormonu znanego głównie z testów ciążowych, ponieważ wytwarzany jest przez łożysko; może być także produkowany przez guzy, w tym nowotwory jądra;
• LDH (dehydrogenazy mleczanowej) – enzymu biorącego udział w przemianie aminokwasów i węglowodanów; jego podwyższone stężenie wskazuje na uszkodzenie narządów i martwicę tkanek.

Nie zawsze u chorego poziom markerów jest podwyższony, dlatego konieczna jest pełna diagnostyka. Ostateczną diagnozę stawia specjalista na podstawie badania histopatologicznego. Polega ono na pobraniu niewielkiego fragmentu zmiany i ocenie jej charakteru pod mikroskopem. Tylko w ten sposób lekarz może ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć stan chorobowy.

Leczenie raka jąder

Decyzję o leczeniu podejmuje lekarz. Bierze pod uwagę rodzaj nowotworu i stadium jego zaawansowania.

Stosuje się głównie:

• leczenie chirurgiczne – przede wszystkim orchidektomię,
• chemioterapię,
• radioterapię,
• w wybranych sytuacjach aktywną obserwację po leczeniu operacyjnym.

W większości przypadków konieczne jest chirurgiczne usunięcie zajętego przez proces nowotworowy jądra (orchidektomia). Dla wielu mężczyzn informacja o potrzebie usunięcia jądra może być trudna do zaakceptowania. Zabieg jednak zwykle nie zaburza życia seksualnego ani nie wpływa na możliwość posiadania potomstwa. Możliwe jest też wstawienie protezy jądra.

Jeśli okaże się, że pozostawione zdrowe jądro produkuje zbyt mało testosteronu, konieczne może być wdrożenie testosteronowej terapii zastępczej.

Usunięcie całego guza w czasie operacji znacznie zwiększa szansę na pełne wyzdrowienie, zmniejsza znacząco ryzyko przerzutów, a często, jeśli jest wykonane odpowiednio wcześnie, wystarcza jako jedyna metoda leczenia.

Radioterapię i chemioterapię stosuje się w bardziej zaawansowanych stadiach nowotworu jądra. Obie metody uniemożliwiają podział i rozwój komórek nowotworowych i zapobiegają nawrotom. Niestety działają też na zdrowe komórki, powodując wymioty, nudności czy łysienie. 

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o Movember i rak jądra

Jak często wykonywać samobadanie jąder?

Samobadanie jąder najlepiej wykonywać raz w miesiącu, najlepiej po ciepłym prysznicu lub kąpieli, gdy moszna jest rozluźniona.

Czy rak jądra zawsze powoduje ból?

Nie. Rak jądra często rozwija się bez bólu, dlatego zwracaj uwagę również na nowe guzki, zgrubienia, powiększenie lub zmianę twardości jądra.

Jakie badanie wykrywa raka jądra?

Podstawowym badaniem obrazowym jest USG jąder, które może uzupełnić badanie lekarskie i oznaczenie markerów nowotworowych we krwi.

W jakim wieku najczęściej występuje rak jądra?

Rak jądra najczęściej rozpoznaje się u młodych mężczyzn, szczególnie między 20. a 44. rokiem życia.

Czy rak jądra można skutecznie leczyć?

Tak. Rak jądra należy do nowotworów, które często dobrze reagują na leczenie, szczególnie gdy choroba zostanie wykryta odpowiednio wcześnie.

Czy każde powiększenie jądra oznacza raka?

Nie. Powiększenie, ból lub obrzęk mogą mieć również inne przyczyny, ale każdą nową zmianę warto skonsultować z lekarzem.

Przeczytaj również:
Tadalafil. Lek na potencję bez recepty