Zapalenie jądra. Przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyny zapalenia jądra i najądrza 

Około 2% wizyt w poradni urologicznej dotyczy zapalenia jądra i najądrza. Większość przypadków dotyczy infekcji bakteryjnej wstępującej z dróg moczowych do najądrza.  

U młodych mężczyzn między 17. a 40. rokiem życia najczęstszą przyczyną zapalenia jądra i najądrza są choroby przenoszone droga płciową. U mężczyzn po ukończeniu 60. roku życia najczęstszą przyczyną jest zakażenie bakteryjne związane z chorobami prostaty.

Czytaj też:
Ból jąder. Na jakie choroby może wskazywać?

Przyczyną wirusowego zapalenia jądra najczęściej jest wirus świnki (paramyksowirus). Występuje nawet u 70% dorosłych ze świnką oraz u 25–30% chłopców.   Grzybicze, pierwotniakowe, swoiste i autoimmunologiczne przyczyny zapalenia jadra i najądrza występują bardzo rzadko.  

Stan zapalny jądra – objawy 

Objawy stanu zapalnego jądra i najądrza narastają stopniowo w ciągu kilku dni. Często towarzyszy im gorączka i dreszcze.  

Objawy zaczynają się od obrzęku i bolesności najądrza, następnie zapalenie rozszerza się na jądro. Skóra moszny może być zaczerwieniona. Jądro jest powiększone, twarde i bolesne. Charakterystyczny dla zapalenia jądra jest objaw Prehna – po uniesieniu moszny do góry w pozycji stojącej pacjenta ból zmniejsza się. Pozwala to odróżnić zapalenie jądra od skrętu jądra – w skręcie ból będzie się nasilał po uniesieniu moszny. Dodatkowo mogą wystąpić objawy charakterystyczne dla zapalenia cewki moczowej, takie jak częstomocz czy ból przy oddawaniu moczu.  

Zapalenie jądra – leczenie 

Leczenie zapalenia jadra i najądrza najczęściej jest zachowawcze – polega na włączeniu antybiotyków, leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Istotne jest również uniesienie moszny i oszczędzający tryb życia. W łagodzeniu bólu i obrzęku mogą pomóc chłodne okłady, np. zastosowane przez materiał ochronny, aby uniknąć bezpośredniego kontaktu zimnego kompresu ze skórą. Można również stosować okłady z octanowinianu glinu, zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeśli ból, obrzęk, rozmiar i napięcie moszny zmniejszają się, stwierdzamy dobrą reakcję na antybiotykoterapię.  

Jednak jeśli w ciągu 2-3 dni od rozpoczęcia leczenie zachowawczego antybiotykami objawy nasilają się, a w USG pojawiają się zmiany ropne, rozważa się leczenie chirurgiczne.  

W zależności od rodzaju i rozległości zmian zabieg może polegać na usunięciu najądrza lub jadra. Zwłoka z leczeniem chirurgicznym może wiązać się z poważnymi powikłaniami, szczególnie u osób z chorobami towarzyszącymi, takimi jak cukrzyca czy choroby zakrzepowe. 

Zapalenie jądra – profilaktyka  

Metody zapobiegania zapaleniu jądra i najądrza zależą od etiologii. Biorąc pod uwagę fakt, że nie ma skutecznego sposobu zapobiegania zapaleniu jądra spowodowanego wirusem świnki, jedyną modą zapobiegania jest szczepienie ochronne. Szczepionka przeciwko śwince podaje się w preparacie MMR – skojarzony ze szczepionką przeciw odrze i różyczce. Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych pierwszą dawkę podaje się w 13-15. miesiącu życia, a drugą w 6. roku życia.

U mężczyzn przed ukończeniem 35. roku życia najczęstszą przyczyną zapalenia jądra są choroby przenoszone droga płciową, dlatego należy przestrzegać zasad bezpiecznego stosunku seksualnego. Prezerwatywy w znacznym stopniu zapobiegają zakażeniom. U starszych mężczyzn należy skutecznie leczyć choroby prostaty prowadzące do utrudnionego odpływu moczu. Zmniejsza to ryzyko zakażeń układu moczowego, a tym samym ryzyko zapalenia jadra i najądrza.

Zapalenie jądra i najądrza spowodowane jest najczęściej infekcją bakteryjną lub wirusową. Objawami jest najczęściej silny ból, gorączka oraz problemy z oddawaniem moczu. W diagnostyce lekarz opiera się na badaniu fizykalnym, wywiadzie oraz badaniu USG. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii i podawaniu leków przeciwzapalnych. Leczenie chirurgiczne może być zastosowane w przypadku, gdy farmakoterapia nie przyniesie oczekiwanej poprawy.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o zapalenie jądra

Skąd się bierze zapalenie jądra?

Zapalenie jądra może być spowodowane zakażeniem wirusowym, np. wirusem świnki, lub bakteryjnym, które często obejmuje również najądrze. Przyczyna zależy m.in. od rodzaju zakażenia i indywidualnych czynników ryzyka.

Czy ból jądra zawsze oznacza zapalenie?

Ból jądra może mieć różne przyczyny, w tym zapalenie, uraz lub skręt jądra. Nagły, silny ból wymaga pilnej oceny lekarskiej, ponieważ skręt jądra wymaga szybkiego leczenia.

Co oznacza spuchnięte lub zaczerwienione jądro?

Obrzęk i zaczerwienienie jądra lub moszny mogą wskazywać na zapalenie, ale występują również w innych schorzeniach. Jeśli pojawiają się nagle, szczególnie z silnym bólem, konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Jak leczyć zapalenie jądra?

Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować antybiotyki w przypadku zakażenia bakteryjnego, odpoczynek oraz leki przeciwbólowe. Odpowiednie postępowanie ustala lekarz po zbadaniu pacjenta.

Czy zapalenie jądra może prowadzić do niepłodności?

Zapalenie jądra może wpływać na płodność, szczególnie jeśli obejmuje oba jądra lub prowadzi do powikłań. Ryzyko zależy m.in. od przyczyny i przebiegu choroby.

Przeczytaj również:
Skręt jądra – objawy, rozpoznanie i leczenie