Migrena z aurą. Czy to tylko mroczki przed oczami?

Migrena z aurą – co to jest?

Migrena jest chorobą, w której występują epizody bólu głowy.

Na ten rodzaj bólu głowy wskazują m.in.:

• występowanie po jednej stronie,
• pulsujący charakter,
• czas trwania od 4 do 72 godzin,
• nasilanie się podczas codziennych czynności,
• towarzyszące nudności lub wymioty,
• nadwrażliwość na światło, dźwięk i zapachy.

Jeśli przed takim bólem głowy wystąpią u Ciebie inne objawy, może to być migrena z aurą.

Zacznijmy od tego, czym jest aura. Tym pojęciem określane są objawy neurologiczne występujące przed bólem głowy, które zazwyczaj trwają 5-60 minut. Aura jest zupełnie odwracalna. Zazwyczaj znika, gdy pojawi się ból głowy. Może jednak się zdarzyć, że aura trwa również podczas bólu głowy. Co więcej, można doświadczyć samej aury migrenowej bez bólu głowy. Chorzy doświadczający migreny z aurą mogą również mieć napady migreny bez aury.

Migrena z aurą – objawy

Objawy neurologiczne, które tworzą aurę, obejmują najczęściej:

• problemy związane ze wzrokiem,
• trudności z mową,
• zaburzenia czucia.

Inne objawy, które mogą wystąpić jako aura migrenowa, to:

• zaburzenia równowagi,
• zawroty głowy,
• pogorszenie słuchu,
• szum w uszach,
• podwójne widzenie,
• parestezje (drętwienie, mrowienie),
• osłabienie siły mięśniowej.

Może się zdarzyć, że chorzy odczuwają różne objawy podczas jednego napadu aury. Występują one wtedy jeden po drugim, najczęściej w kolejności od wzrokowych po czuciowe i te dotyczące zaburzeń mowy. Ta sama osoba może doświadczać różnych objawów podczas różnych epizodów aury migrenowej.

Migrena z aurą wzrokową

Najczęstszy rodzaj aury migrenowej obejmuje nieprawidłowości związane z widzeniem.

Aura wzrokowa może przebiegać pod postacią:

• migoczącego mroczku,
• zygzaków „na środku”, które mogą przemieszczać się w obie strony, stając się bardziej wypukłe,
• błysków światła,
• świecących punktów,
• zamglonego widzenia,
• zniekształceń pod postacią zaostrzenia krawędzi widzianych przedmiotów,
• zmiany proporcji i odległości widzianych rzeczy,
• ubytków widzenia różnego stopnia.

Pacjenci, którzy mają aurę wzrokową, mogą dostrzegać te objawy także gdy zamkną oczy.

Aura czuciowa

Objawy czuciowe najczęściej obejmują połowę twarzy lub jedną stronę ciała. Pacjenci odczuwają mrowienie bądź drętwienie. Samo drętwienie może być jedynym objawem aury migrenowej. Aura czuciowa opisywana jest jako pojawienie się mrowienia w jakimś punkcie i jego przechodzenie na inne obszary w obrębie połowy twarzy lub ciała. Najczęściej objawy lokalizują się w końcowych częściach kończyn i w okolicy ust.

Aura związana z zaburzeniami mowy

Rzadziej pojawiającym się objawem aury są problemy z mową. Mogą one w większości przebiegać jako afazja. Oznacza to, że w czasie aury można mieć problem z wypowiedzeniem słów bądź ze zrozumieniem tego, co ktoś mówi.

Migrena połowiczo-poraźna

Osłabienie siły mięśniowej jest rzadkim objawem aury migrenowej. Problemy z poruszaniem się określane są jako rodzinna migrena połowiczo-poraźna lub sporadyczna migrena połowiczo-poraźna.

Migrena typu podstawnego (migrena z pnia mózgu)

Zdarzają się osoby, które doświadczają objawów migreny typu podstawnego. Często są to młodzi dorośli.

Aura migrenowa składa się wtedy z co najmniej dwóch objawów:

• obniżenia poziomu świadomości,
• szumu usznego,
• osłabienia słuchu,
• zawrotów głowy,
• widzenia podwójnego,
• zaburzenia koordynacji ruchowej,
• dyzartrii – problemu z odpowiednim wypowiedzeniem słów,
• zaburzeń widzenia w zewnętrznych i wewnętrznych połówkach pól widzenia,
• parastezji – drętwienia lub mrowienia występującego obustronnie, często jednocześnie w różnych miejscach.

W migrenie typu podstawnego nie występuje osłabienie siły mięśniowej.

Migrena siatkówkowa

Całkowity brak widzenia w jednym oku jako aura może wskazywać na migrenę siatkówkową. Jeśli wystąpi u Ciebie taki objaw, skonsultuj się z lekarzem. W takiej sytuacji konieczne jest wykluczenie wielu poważnych stanów, takich jak rozwarstwienie tętnicy szyjnej, odklejenie siatkówki czy uszkodzenie nerwu wzrokowego.

Migrena z aurą – przyczyny

Nadal badane są mechanizmy odpowiedzialne za wystąpienie aury migrenowej. Naukowcy uważają, że przyczyną aury migrenowej jest zjawisko neurologiczne nazywane szerzącą się depresją korową (CSD – Cortical Spreading Depression). Zjawisko to polega na przemieszczaniu się w obrębie mózgu fali spowodowanej wyładowaniem neuronów, co hamuje czynność kory mózgu. Od wielu lat trwają badania nad znalezieniem związku między pojawieniem się aury a wystąpieniem bólu głowy.

Migrena pojawia się u osób ze skłonnością organizmu do intensywnej reakcji układu nerwowego i naczyń krwionośnych na różne czynniki.

Bodźce te mogą pojawiać się wewnątrz organizmu, jak i pochodzić z zewnątrz. Jeśli cierpisz na migrenowe bóle głowy, weź pod uwagę czynniki, które mogą sprzyjać ich wystąpieniu.

Mogą nimi być:

• stres i czas relaksu po stresie,
• zmiany hormonalne u kobiet (miesiączka, owulacja, stosowanie środków antykoncepcyjnych),
• zaburzenia długości snu (zarówno za krótki, jak i za długi sen),
• zbyt długa przerwa między posiłkami,
• zmęczenie, intensywny wysiłek fizyczny,
• ekspozycja na jasne światło,
• spożycie określonych pokarmów (owoce cytrusowe, banany, awokado, figi, produkty kiszone, marynowane, przetworzone, czekolada, kakao, orzechy, czerwone wino, alkohol, wędzone ryby, wątróbki drobiowe, dojrzewające sery, nabiał, potrawy tłuste, glutaminian sodu, azotany i azotyny lub aspartam),
• leki (histamina, nitrogliceryna i jej pochodne, nifedypina, ranitydyna),
• nagłe zmiany warunków atmosferycznych,
• pobyt na dużych wysokościach w górach.

Migrena z aurą – co pomaga?

Przy doświadczaniu migreny z aurą obserwuj, czy ekspozycja na wymienione wcześniej czynniki wzmaga u Ciebie częstość objawów. Odpowiedni styl życia może zadziałać jak profilaktyka, zmniejszając liczbę epizodów migreny z aurą.

Jeśli cierpisz na migrenę z aurą:

• zadbaj o higienę snu,
• pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu organizmu w ciągu dnia,
• unikaj określonych pokarmów, które mogą powodować ból głowy,
• włącz do diety produkty o niskiej zawartości węglowodanów prostych, np. kasze gruboziarniste i warzywa,
• ogranicz alkohol i kofeinę,
• zmniejsz ekspozycję na migoczące, jasne światło,
• korzystaj z technik relaksacyjnych,
• wprowadź lekkie treningi do codziennej aktywności.

Migrena z aurą – leczenie

Migrena z aurą obniża jakość życia, dlatego tak ważna jest konsultacja lekarska i dobranie indywidualnego skutecznego leczenia.

W leczeniu doraźnym migreny łagodnej lekarz może zalecić stosowanie kwasu acetylosalicylowego, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), paracetamolu lub metamizolu, w formie musującej, rozpuszczalnej w jamie ustnej. Zwykle zalecane jest stosowanie preparatów złożonych zawierających kwas acetylosalicylowy z paracetamolem i kofeiną. Wśród NLPZ lekami pierwszego wyboru w doraźnym leczeniu migreny są ibuprofen, naproksen, diklofenak, kwas tolfenamowy, celekoksyb. Przy czym ostatni z wymienionych nie może być stosowany przez osoby po zawale serca, udarze mózgu i po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego.

Gdy leki z grupy NLPZ są nieskuteczne, a migrena ma umiarkowany lub ciężki przebieg, zalecane są tryptany. Bardzo ważne w leczeniu doraźnym napadu migreny z aurą jest zastosowanie leku od razu po wystąpieniu napadu. Leki z grupy tryptanów powinny być przyjęte wtedy, gdy aura migrenowa ustąpi. Leków z tej grupy nie należy stosować w migrenie połowiczo-poraźnej z pnia mózgu oraz gdy aura wzrokowa przedłuża się. Tryptanów nie powinny stosować też kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Innymi zalecanymi lekami są gepanty lub ditany. Działanie przeciwmigrenowe ma również ergotamina i dihydroergotamina w postaci sprayu do nosa.

Leczenie profilaktyczne zaleca się również w przypadku:

• migreny z aurą inną niż wzrokowa,
• migreny z przedłużoną aurą,
• przebycia udaru spowodowanego napadem migreny.

W profilaktyce skuteczne są m.in.: leki z grupy β-blokerów (propranolol, metoprolol), leki przeciwpadaczkowe (walproinian, topiramat) i kandesartan. W profilaktyce migreny przewlekłej skuteczne są przeciwciała monoklonalne ukierunkowane na szlak CGRP i toksyna botulinowa typu A.

W farmakologicznym leczeniu migreny pomocne mogą być techniki neurostymulacyjne, np. transkranialnastymulacja magnetyczna (TMS), w której impulsy pola magnetycznego pobudzają lub hamują aktywność określonych obszarów mózgu.

Czy migrena z aurą jest niebezpieczna?

Niebezpieczny jest związek między migreną z aurą a udarem niedokrwiennym. Pacjenci doświadczający ataków migreny z aurą mają zwiększone ryzyko wystąpienia udaru. Udaru niedokrwiennego częściej doświadczają kobiety z migreną wzrokową. U tych pacjentek w dużym stopniu ryzyko udaru zwiększa się, gdy dodatkowo przyjmują hormonalne środki antykoncepcyjne i palą papierosy. Stwierdzono również, że ryzyko udaru jest większe przed 45. rokiem życia. Migrena z aurą częściej pojawia się u osób z otwartym otworem owalnym w sercu i pacjentów z migotaniem przedsionków.

Objawy występujące w migrenie z aurą sprawiają trudności w odróżnieniu od poważnych stanów takich jak przejściowy atak niedokrwienny (TIA) czy też padaczka potyliczna. Podobny przebieg objawów może sprawić, że pacjent nie zgłosi się po pomoc medyczną na czas.

Za tym, że objawy aury migrenowej bez bólu głowy to jednak przejściowy atak niedokrwienny mózgu przemawia wystąpienie objawów po 50. roku życia. Dodatkowo, jeśli w tym samym czasie pojawia się kilka różnych objawów neurologicznych, najprawdopodobniej nie jest to aura migrenowa. Jeśli aura wzrokowa trwa ponad 5 minut, może to świadczyć o jej migrenowym charakterze. Aura wzrokowa, która trwa mniej niż 5 minut może być związana z napadem padaczkowym.

Rozpoznanie migreny z aurą jest możliwe po pojawieniu się co najmniej dwóch jej epizodów. Często objawy oceniane przez chorego jako aura wymagają pogłębienia diagnostyki.

Zwróć uwagę, gdy aura migrenowa:

• pojawia się coraz częściej,
• trwa długo (powyżej 60 minut),
• zmienia przebieg,
• charakteryzuje się nietypowymi problemami z widzeniem.

W takiej sytuacji skonsultuj się z lekarzem.