Biopsja gruboigłowa. Jak przebiega i jak się do niej przygotować?

Jakie są rodzaje biopsji? 

Biopsję wykonuje się, aby potwierdzić lub wykluczyć chorobę oraz ocenić charakter wykrytej zmiany, np. nowotworowej. Metoda pobrania materiału zależy od rodzaju podejrzewanej zmiany oraz jej lokalizacji.

Medycy stosują także biopsję do pogłębiania diagnostyki przyczyn niektórych chorób.

Wykorzystuje się ją np. w: 

• ocenie nerki dawcy przed przeszczepieniem,  
• rozpoznaniu stanu zapalnego badanego narządu, 
• badaniu mięśni przy podejrzeniu miopatii lub dystrofii. 

Czytaj też:
Jak przygotować się do mammografii?

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) 

W trakcie zabiegu personel medyczny wprowadza długą igłę (igłę punkcyjną) do narządu lub wykrytej zmiany. Po nakłuciu za pomocą strzykawki lekarz pobiera próbkę materiału komórkowego. Następnie pracownicy laboratorium wykonują z niej rozmazy lub rzadziej preparaty histopatologiczne. Igła używana do biopsji cienkoigłowej ma podobną średnicę jak igła służąca do pobierania krwi. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa jest najmniej inwazyjną metodą spośród wszystkich rodzajów biopsji.  

Metoda ta ma jednak jedną wadę: przy jej pomocy uzyskuje się niewielką ilość materiału, co obniża jej użyteczność.  

Biopsja cienkoigłowa ma ograniczoną wartość w diagnostyce chłoniaków, mięsaków i czerniaków, dlatego w takich przypadkach często konieczna jest biopsja gruboigłowa lub chirurgiczna.

Biopsja gruboigłowa 

Biopsja gruboigłowa polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki za pomocą specjalnej igły. Jest ona grubsza niż igła stosowana podczas biopsji cienkoigłowej, dzięki czemu pozwala pobrać więcej materiału do badania histopatologicznego. To zwiększa dokładność diagnostyki i ułatwia lekarzowi ocenę charakteru zmiany.

Biopsja gruboigłowa (podobnie jak biopsja cienkoigłowa) może być wykonywana pod kontrolą USG lub tomografii komputerowej. Jednym z rodzajów biopsji wykonywanej z wykorzystaniem metod obrazowych jest biopsja stereotaktyczna. Stosuje się ją np. w diagnostyce zmian w piersi niewyczuwalnych podczas badania palpacyjnego, ale widocznych w mammografii. Dzięki temu możliwe jest precyzyjne pobranie materiału do badania.

W trakcie zabiegu lekarz pobiera zwykle od 2 do 4 niewielkich fragmentów tkanki, nazywanych wycinkami lub wałeczkami tkankowymi. Mają one zazwyczaj około 1–2 cm długości i około 1–2 mm średnicy. W niektórych przypadkach konieczne może być pobranie nawet 6 takich wycinków.

W niektórych przypadkach, gdy wynik biopsji gruboigłowej budzi podejrzenie zmiany złośliwej lub konieczne jest pobranie większej ilości materiału do badania, lekarz może wykonać biopsję gruboigłową wspomaganą próżnią (VAB, vacuum-assisted biopsy). Jest to małoinwazyjna metoda, która umożliwia pobranie nawet 10–30 wałeczków tkankowych z jednego wkłucia pod kontrolą USG, mammografii lub rezonansu magnetycznego. W wybranych przypadkach pozwala również na całkowite usunięcie niewielkich zmian o łagodnym charakterze, bez konieczności przeprowadzania zabiegu chirurgicznego.

Biopsja gruboigłowa dostarcza więcej materiału do badania niż biopsja cienkoigłowa, dzięki czemu umożliwia dokładniejszą ocenę charakteru zmiany. W wielu przypadkach pozwala także określić stopień złośliwości nowotworu oraz zaplanować dalsze leczenie.

Jest to spowodowane m.in. tym, że dzięki niej uzyskuje się więcej materiału diagnostycznego niż w biopsji cienkoigłowej. Biopsja gruboigłowa w większości przypadków pozwala ocenić stopień złośliwości i zróżnicowania raka oraz rokowania. Ułatwia także dokonanie wyboru co do najskuteczniejszej metody leczenia.  

Pozostałe rodzaje biopsji to: 

• biopsja chirurgiczna otwarta – zabieg przeprowadzany najczęściej na sali operacyjnej; jest postępowaniem nastawionym na całkowite usunięcie zmiany,
• biopsja wycinkowa – polega na pobraniu tylko niewielkiego fragmentu tkanki z dużej masy guza,
• biopsja szczoteczkowa,
• biopsja płynna,
• biopsja odciskowa,
• biopsja węzła wartowniczego.

Biopsja gruboigłowa piersi

Biopsja gruboigłowa piersi jest jednym z najczęściej wykonywanych badań w diagnostyce zmian wykrywanych podczas badania palpacyjnego lub badań obrazowych, takich jak USG czy mammografia. Lekarz może zlecić jej wykonanie, gdy USG, mammografia lub rezonans magnetyczny wykażą zmianę wymagającą dokładniejszej oceny. Biopsję wykonuje się również wtedy, gdy guz jest wyczuwalny podczas badania palpacyjnego.

Pobrany fragment tkanki trafia do badania histopatologicznego, które pozwala określić charakter zmiany i zaplanować dalsze postępowanie.

Jak wygląda biopsja piersi?

Biopsja piersi najczęściej wykonywana jest pod kontrolą USG. Po znieczuleniu miejscowym lekarz wprowadza specjalną igłę do zmiany i pobiera kilka niewielkich wycinków (wałeczków tkankowych) do badania.

Cały zabieg trwa zwykle kilkanaście minut i nie wymaga pobytu w szpitalu.

Biopsja gruboigłowa piersi – jak się przygotować?

Przed badaniem poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Nie odstawiaj ich samodzielnie – decyzję o ewentualnej modyfikacji leczenia podejmuje lekarz.

W większości przypadków biopsja gruboigłowa piersi nie wymaga pozostawania na czczo, jednak o sposobie przygotowania do badania zawsze decyduje lekarz.

Przed biopsją pamiętaj, aby:

• poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach,
• stosować się do zaleceń dotyczących ich ewentualnego odstawienia,
• zapytać lekarza, czy w Twoim przypadku konieczne jest pozostanie na czczo.

Biopsja gruboigłowa piersi – czy boli?

Przed biopsją lekarz znieczula miejsce wkłucia, dlatego większość pacjentek odczuwa jedynie niewielki dyskomfort lub krótkotrwały ucisk podczas pobierania wycinków.

Po badaniu może pojawić się niewielki ból lub siniak w miejscu wkłucia. Objawy te zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.

Zalecenia po biopsji gruboigłowej piersi

Po badaniu warto stosować się do zaleceń lekarza, aby zmniejszyć ryzyko powikłań i przyspieszyć gojenie.

Najczęściej zaleca się:

• oszczędzanie ręki po stronie wykonywanej biopsji przez 24–48 godzin,
• unikanie intensywnego wysiłku fizycznego i dźwigania ciężkich przedmiotów,
• obserwację miejsca wkłucia pod kątem krwawienia, nasilającego się bólu lub obrzęku.

Jeśli pojawi się gorączka, znaczny obrzęk, obfite krwawienie lub silny ból, skontaktuj się z lekarzem.

Jak przygotować się do biopsji?

Sposób przygotowania do biopsji zależy od miejsca pobrania materiału oraz rodzaju wykonywanego badania. Przed zabiegiem pamiętaj o kilku ważnych kwestiach.

• Lekarz wyjaśni Ci, na czym polega biopsja, jak przebiega oraz jakie wiążą się z nią korzyści i możliwe powikłania. Przed badaniem konieczne będzie podpisanie świadomej zgody.
• Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Nie odstawiaj ich samodzielnie – o ewentualnej modyfikacji leczenia decyduje lekarz.
• W razie potrzeby lekarz może zlecić dodatkowe badania, np. badania krwi (morfologię, parametry krzepnięcia) lub badania obrazowe.
• Specjalista poinformuje Cię, czy przed biopsją musisz być na czczo. Wymagania różnią się w zależności od rodzaju biopsji.
• W niektórych przypadkach konieczne może być także odpowiednie przygotowanie do zabiegu, np. wyrównanie ciśnienia tętniczego lub czasowa modyfikacja leczenia.

Jak przebiega biopsja?

Większość biopsji gruboigłowych wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, dlatego zabieg jest zwykle dobrze tolerowany przez pacjentów.

Podczas badania lekarz dezynfekuje skórę, znieczula miejsce wkłucia, a następnie pobiera materiał do badania za pomocą specjalnej igły. W trakcie zabiegu staraj się nie poruszać. W zależności od lokalizacji biopsji lekarz może poprosić Cię o chwilowe wstrzymanie oddechu, aby ułatwić precyzyjne pobranie wycinka.

U większości pacjentów nie ma potrzeby stosowania leków uspokajających. Jeśli jednak odczuwasz silny lęk przed badaniem, poinformuj o tym lekarza – w wybranych sytuacjach możliwe jest zastosowanie odpowiednich leków.

Czy biopsja wiąże się z wystąpieniem powikłań?

Biopsja gruboigłowa jest uznawana za bezpieczną procedurę, jednak – jak każdy zabieg medyczny – wiąże się z niewielkim ryzykiem powikłań.

Najczęściej mogą wystąpić:

• niewielkie krwawienie lub krwiak w miejscu wkłucia,
• ból lub tkliwość okolicy poddanej biopsji,
• rzadziej zakażenie lub uszkodzenie sąsiadujących struktur (zależnie od miejsca wykonywania biopsji).

Jeśli po zabiegu pojawi się nasilający się ból, gorączka, znaczny obrzęk lub obfite krwawienie, skontaktuj się z lekarzem.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o biopsję

Czy po biopsji gruboigłowej można prowadzić samochód?

Jeśli biopsja była wykonana w znieczuleniu miejscowym i po zabiegu czujesz się dobrze, zazwyczaj możesz prowadzić samochód. W razie wątpliwości zapytaj lekarza wykonującego badanie.

Czy po biopsji gruboigłowej można się kąpać?

Przez pierwszą dobę warto unikać moczenia miejsca wkłucia. Opatrunek zdejmij zgodnie z zaleceniami lekarza, a do tego czasu najlepiej wybierać krótki prysznic zamiast kąpieli w wannie.

Czy po biopsji gruboigłowej zostaje blizna?

Biopsja gruboigłowa wykonywana jest przez niewielkie nacięcie skóry, dlatego po zagojeniu zwykle pozostaje mało widoczny ślad lub niewielka blizna.

Czy wynik biopsji gruboigłowej zawsze oznacza nowotwór?

Nie. Biopsję wykonuje się również w celu potwierdzenia zmian łagodnych. Badanie histopatologiczne pozwala określić charakter zmiany i zdecydować, czy konieczne jest dalsze leczenie lub dodatkowa diagnostyka.

Czy biopsję gruboigłową można wykonać więcej niż raz?

Tak. Lekarz może zlecić ponowne badanie, jeśli pobrany materiał okaże się niewystarczający do postawienia rozpoznania lub będzie konieczne pobranie wycinków z innej zmiany.

Przeczytaj również:
Biopsja cienkoigłowa – jak się przygotować i ile czeka się na wynik?