Bliskość w długoletnim związku. Psychologiczne mechanizmy zaniku i odbudowy pożądania

Skąd się bierze ogień w łóżku

Pożądanie to jeden z elementów cyklu seksualnego – ten pierwszy. Zanim coś się zacznie, potrzebna jest ochota: na dane zachowania, na daną osobę. Pożądanie nie jest więc tożsame z libido, czyli ogólnie pojmowaną potrzebą seksualną. Można mieć duże libido i chcieć codziennie uprawiać seks, ale nie z własnym partnerem, bo do niego pożądanie już wygasło. Mówiąc inaczej, pożądanie da się określić jako kierunek erotycznego zainteresowania. Jak podkreśla Esther Perel, miłość nie gwarantuje pożądania i odwrotnie, co obala społeczne mity na temat seksu w związku.

Robert Sternberg już w latach osiemdziesiątych wyraźnie zaznaczył różnice pomiędzy pożądaniem a poczuciem bliskości i bezpieczeństwa w relacji. Z czasem namiętność w relacji spada naturalnie, ale za to może wzrosnąć poczucie intymności i zaufania. Pożądanie jest statystycznie wyższe na początku z prostego powodu: sprzyjają mu takie czynniki jak nowość, ekscytacja, staranie się (w postaci randek, flirtu, wzajemnego zdobywania), a także podwyższona aktywność układu nagrody i dopaminy w mózgu, charakterystyczna dla początkowej fazy zakochania. To między innymi te powody, połączone z brakiem rozmów na temat bliskości, mogą skutkować kryzysem pożądania w długoletniej relacji.

Kiedy nadchodzi kryzys

Kryzysy w relacji są czymś nieuniknionym, wręcz naturalnym etapem rozwoju. Nie omijają one również sfery seksualnej. Nie jest to jednak całkiem zła wiadomość – wiedzę na ten temat można wykorzystać profilaktycznie, by za wczasu pracować nad relacją i przejść te kryzysy łagodniej, z mniejszymi konsekwencjami w przyszłości.

Dlatego ważna w utrzymaniu zadowolenia z życia seksualnego jest edukacja na temat tego, co rozpala ogień w sypialni.

Tabuizowanie sfery seksualnej, brak otwartych rozmów o potrzebach, wstyd, stereotypy na temat męskości i kobiecości powodują, że indywidualne potrzeby ulegają presji społecznych oczekiwań. Najpowszechniejsze mity na temat seksu, jakie słychać w gabinecie seksuologicznym, mówią o tym, że mężczyzna powinien mieć zawsze erekcję, że kobiecy orgazm jest kwestią odpowiedniej stymulacji pochwy lub że brak seksu w związku oznacza jednoznacznie brak miłości lub zdradę.

Wszystkie powyższe są mocno krzywdzące i nie pomagają w utrzymaniu pożądania. Ponadto nie da się oddzielić erotycznego kawałka od wszystkich innych spraw, które dzieją się w relacji. Jeśli towarzyszy jej dużo stresu, problemów, zamiecionych pod metaforyczny dywan pretensji, to oczekiwanie fajerwerków w sypialni może być nadaremne. Dlatego głównym elementem pracy terapeutycznej w przypadku kryzysu życia erotycznego jest oczyszczanie atmosfery i rozwiązywanie konfliktów w parze.

Jak zadbać o atrakcyjność seksu w relacji

Najlepsze sposoby dbania o pożądanie nie wymagają specjalnej okazji i można je zacząć stosować od zaraz. Podpowiedzią niech będzie to, co działa na początku związku – prócz oczywiście wspomnianej biochemii w mózgu. Przede wszystkim staranie się o siebie nawzajem. Przed pierwszymi randkami robi się wszystko, by drugą osobę sobą zainteresować: najlepsze ubrania, wyjątkowe miejsce, zwiększona liczba treningów na siłowni. Oczywiście później, w natłoku obowiązków, między pracą a dwójką dzieci, może nie być aż tyle czasu na starania, ale całkowite odpuszczenie prowadzi nieubłaganie do kryzysu. Jeśli para widzi się wyłącznie w domowych strojach, w trudnych i stresujących sytuacjach, zainteresowanie seksualne spada.

Kolejną istotną kwestią jest utrzymanie bliskości w codziennym byciu razem.

Przytulanie, namiętne pocałunki lub pikantne wiadomości są w stanie podtrzymać chociażby minimalne napięcie i wzajemne zainteresowanie.

W samym seksie, który nie lubi nudy, potrzebne są urozmaicenia, nowości, realizowanie fantazji. To może być zmiana pozycji, próba odegrania określonych ról lub wspólne wyjście do sex clubu. Współczesna oferta akcesoriów intymnych również wykracza dawno poza standardowe wibratory – obejmuje między innymi urządzenia sterowane aplikacją mobilną, takie jak Lovense Lush 4, które pozwalają partnerom utrzymać element niespodzianki i wspólnej zabawy nawet wtedy, gdy są w różnych pomieszczeniach lub miastach. Tego typu nowości nie są zagrożeniem dla partnera, ale świetnym urozmaiceniem życia erotycznego.

To, co również wpływa na pożądanie w relacji, to całokształt tego, co między osobami się dzieje. Zdaniem Justina Lehmillera najważniejszym elementem bliskości są rozmowy – ale nie te codzienne na temat listy zakupów, lecz te, które codziennymi powinny się stać: o ulubionej grze wstępnej, fantazjach, potrzebach seksualnych, idealnym modelu związku. To pomaga uświadomić sobie własne preferencje oraz poznać sferę erotyczną drugiej osoby.

Najważniejsze dla zachowania satysfakcji seksualnej

Pożądanie w relacji, zwłaszcza długoletniej, to delikatny obszar, który wymaga odpowiedniego traktowania. To nie jest perpetuum mobile, które pojedzie samoistnie na tym, co działało w przeszłości. O ile na początku znajomości cała biochemia mózgu pomaga i seks jakoś sobie radzi, bo każdy kontakt jest przyjemny, o tyle z czasem jest to kwestia zależna od zaangażowania wszystkich osób tworzących relację.

Zanik pożądania nie jest oznaką końca miłości, ale może być sygnałem, że relacja weszła w nowy etap, który wymaga czasu, rozmowy i odwagi do eksperymentowania. Dla wielu osób jest to proces trudny, ale możliwy do przejścia samodzielnie. Dla innych – punkt, w którym warto sięgnąć po wsparcie specjalisty. W obu przypadkach pierwszym krokiem jest uznanie, że problem nie jest powodem do wstydu.