Lordoza szyjna i lędźwiowa. Objawy, ćwiczenia i rehabilitacja

Co to jest lordoza i jakie są jej rodzaje?

Lordoza to naturalne wygięcie kręgosłupa do przodu. Występuje w odcinku szyjnym i lędźwiowym. Razem z kifozą piersiową, czyli wygięciem kręgosłupa w przeciwną stronę, tworzy charakterystyczny kształt litery S.

Taka budowa pomaga rozkładać obciążenia i utrzymywać równowagę podczas ruchu. U każdego człowieka kręgosłup może być jednak wygięty nieco inaczej – nie istnieje jeden idealny kształt dla wszystkich.

W zależności od wielkości wygięcia wyróżnia się:

• lordozę fizjologiczną – naturalne wygięcie kręgosłupa szyjnego lub lędźwiowego,
• lordozę pogłębioną (hiperlordozę) – nadmierne wygięcie kręgosłupa do przodu,
• lordozę spłyconą – zmniejszenie naturalnego wygięcia,
• lordozę zniesioną – niemal całkowity zanik naturalnej krzywizny.

Czasami kręgosłup może nawet wyginać się w przeciwną stronę niż zwykle. Sama zmiana lordozy nie oznacza jednak choroby. O tym, czy potrzebujesz leczenia, decydują przede wszystkim towarzyszące dolegliwości i sprawność kręgosłupa.

Lordoza szyjna – przyczyny i objawy

Odcinek szyjny jest jednym z najbardziej ruchomych fragmentów kręgosłupa. Dzięki niemu możesz swobodnie obracać i pochylać głowę. Jednocześnie utrzymuje on jej ciężar, a naturalna lordoza pomaga rozkładać obciążenie pomiędzy poszczególne kręgi.

Wygięcie szyi może zmieniać się na skutek urazów, przeciążeń, zmian zwyrodnieniowych i niektórych chorób. Nieprawidłowa krzywizna bywa też obecna już od urodzenia.

Zniesienie lordozy szyjnej – jakie daje objawy?

Spłycenie lub zniesienie lordozy szyjnej czasami wychodzi na jaw przypadkowo podczas badania RTG. Niektóre osoby nie odczuwają żadnych dolegliwości, u innych pojawiają się:

• ból szyi, karku i barków, który utrudnia codzienne czynności,

• sztywność szyi, przez którą trudniej swobodnie obracać głowę,

• bóle głowy, niekiedy związane z napięciem mięśni szyi,

• drętwienie, mrowienie lub osłabienie rąk, jeśli jednocześnie występuje ucisk nerwów.

Objawy te nie muszą wynikać bezpośrednio ze zmienionej lordozy. Przykładowo drętwienie ręki może świadczyć o ucisku nerwu, dlatego nie należy przypisywać go wyłącznie nieprawidłowej krzywiźnie kręgosłupa.

Lordoza szyjna – rehabilitacja i ćwiczenia

Odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniają mięśnie szyi, poprawiają kontrolę ruchów głowy i pomagają zmniejszyć ból. Dzięki temu możesz łatwiej obracać głowę podczas prowadzenia samochodu czy wykonywania codziennych czynności.

Badania wskazują, że ćwiczenia polegające na napinaniu mięśni szyi bez wykonywania ruchu oraz cofanie głowy mogą łagodzić dolegliwości, a u części osób również poprawiać ustawienie kręgosłupa szyjnego.

Przykładowe ćwiczenia:

• cofanie głowy (retrakcja) – usiądź prosto, patrz przed siebie i powoli cofnij brodę, nie pochylając głowy w dół. Utrzymaj pozycję przez 5–7 sekund, a następnie rozluźnij mięśnie,

• cofanie głowy i barków – delikatnie wyciągnij głowę ku górze, a następnie cofnij brodę i barki w zakresie, który nie powoduje bólu – utrzymaj pozycję przez 5–7 sekund i wróć do ustawienia początkowego.

Wykonuj ruchy spokojnie, bez szarpania. Liczbę powtórzeń najlepiej ustal z fizjoterapeutą. Jeśli podczas ćwiczeń pojawią się zawroty głowy, drętwienie lub nasilający się ból, przerwij trening.

Rehabilitacja nie zawsze przywraca naturalne wygięcie szyi. Może jednak poprawić jej ruchomość i zmniejszyć dolegliwości.

Czytaj też:
Szyja smartfonowa. Jakie ćwiczenia wykonywać?

Lordoza lędźwiowa – przyczyny i objawy

Dolna część kręgosłupa jest szczególnie obciążana podczas stania, chodzenia i podnoszenia przedmiotów. Naturalna lordoza lędźwiowa pomaga przenosić te obciążenia i utrzymywać równowagę ciała.

Krzywizna ta rozwija się stopniowo w dzieciństwie, szczególnie gdy dziecko zaczyna stać i uczy się chodzić. Jej wielkość zależy między innymi od budowy miednicy i kości krzyżowej, która łączy kręgosłup z miednicą.

Pogłębiona lordoza lędźwiowa – przyczyny i objawy

Pogłębiona lordoza lędźwiowa, czyli hiperlordoza, oznacza nadmierne wygięcie dolnej części kręgosłupa do przodu. Może jej towarzyszyć pochylenie miednicy do przodu, przez co brzuch i pośladki wydają się bardziej wypięte. Taka zmiana bywa związana z ustawieniem miednicy, pracą mięśni lub niektórymi chorobami kręgosłupa. Czasami organizm w ten sposób dostosowuje postawę, aby zachować równowagę.

U części osób hiperlordoza nie powoduje żadnych problemów. U innych pojawiają się ból dolnej części pleców, zmęczenie mięśni podczas długiego stania lub dyskomfort przy określonych ruchach.

Jeśli zauważasz u siebie mocno wygięte lędźwie, nie próbuj samodzielnie ich prostować. Fizjoterapeuta oceni ustawienie miednicy, ruchomość kręgosłupa i siłę mięśni, aby ustalić, czy potrzebujesz ćwiczeń.

Spłycenie lordozy lędźwiowej – przyczyny i objawy

Spłycenie lordozy lędźwiowej oznacza zmniejszenie naturalnego wygięcia dolnej części pleców. Gdy krzywizna niemal całkowicie zanika, mówi się o zniesieniu fizjologicznej lordozy lędźwiowej.

Zmiana może wiązać się ze zwyrodnieniem kręgosłupa, niektórymi jego deformacjami lub ustawieniem miednicy. Czasami jest przejściowa i wynika z pozycji przyjętej podczas badania albo napięcia mięśni spowodowanego bólem.

Spłyceniu lordozy mogą towarzyszyć:

• ból dolnej części pleców, szczególnie podczas długiego siedzenia lub chodzenia,

• sztywność kręgosłupa po pozostawaniu przez dłuższy czas w jednej pozycji,

• trudności ze schylaniem lub prostowaniem tułowia,

• dyskomfort podczas stania, który skłania do częstej zmiany pozycji.

Podobne dolegliwości mogą też wynikać z problemów dotyczących mięśni, stawów lub krążków międzykręgowych, czyli elastycznych struktur znajdujących się pomiędzy kręgami. Dlatego sam wygląd kręgosłupa nie wystarcza do ustalenia przyczyny bólu.

Lordoza – jak wygląda diagnostyka i kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli zauważasz zmianę postawy lub odczuwasz ból pleców, lekarz albo fizjoterapeuta może sprawdzić ruchomość kręgosłupa, ustawienie miednicy i siłę mięśni. Zapyta też, kiedy pojawiają się dolegliwości i co je nasila. Takie badanie pomaga dobrać dalsze postępowanie bez wykonywania niepotrzebnych badań obrazowych.

Jak mierzy się lordozę kręgosłupa?

Jedną z metod oceny lordozy na zdjęciu rentgenowskim (RTG) jest pomiar kąta Cobba. Pozwala on określić wielkość wygięcia na podstawie ustawienia wybranych kręgów.

W odcinku szyjnym często bierze się pod uwagę drugi i siódmy kręg szyjny (C2 i C7), a w lędźwiowym – wybrane kręgi dolnej części pleców oraz kość krzyżową.

Wynik zależy od sposobu pomiaru, pozycji podczas badania i budowy kręgosłupa. Sam kąt lordozy nie przesądza więc o konieczności leczenia. RTG wykonuje się wtedy, gdy jego wynik może pomóc wyjaśnić przyczynę dolegliwości lub zaplanować dalsze postępowanie.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Umów się na konsultację, jeśli ból kręgosłupa nie ustępuje, nasila się lub towarzyszą mu drętwienie, osłabienie kończyn albo trudności z chodzeniem.

Natychmiast zgłoś się na szpitalny oddział ratunkowy, jeśli pojawią się nagłe problemy z oddawaniem moczu, utrata kontroli nad stolcem, drętwienie okolicy krocza lub znaczne osłabienie nóg. Takie objawy mogą świadczyć o poważnym ucisku nerwów i wymagają pilnej pomocy.

Lordoza lędźwiowa – rehabilitacja i ćwiczenia

Jeśli zmianom lordozy lędźwiowej towarzyszy ból lub ograniczenie ruchomości, fizjoterapeuta może zalecić rehabilitację. Dobrze dobrany trening wzmacnia mięśnie i poprawia sprawność, dzięki czemu łatwiej wrócić do codziennych aktywności.

Program zależy od przyczyny dolegliwości i Twoich możliwości. Nie zawsze trzeba zmieniać wygięcie kręgosłupa – ważniejsze może być zmniejszenie bólu i odzyskanie swobody ruchów.

Jakie ćwiczenia na lordozę lędźwiową wykonywać?

Przy spłyceniu lordozy lędźwiowej fizjoterapeuta może zaproponować:

• dynamiczne spacery – zacznij od dystansu, który nie nasila dolegliwości, i stopniowo go wydłużaj. Regularny marsz pomaga utrzymać sprawność i ograniczać sztywność,

• ćwiczenia poprawiające ruchomość kręgosłupa – np. łagodne przejścia między pozycjami jogi pies z głową w dół i pies z głową w górę, jeśli nie wywołują bólu i są odpowiednie do Twoich możliwości,

• ćwiczenia wzmacniające mięśnie prostujące tułów – np. naprzemienne unoszenie rąk i nóg podczas leżenia na brzuchu z utrzymaniem pozycji przez 5–7 sekund.

Takie ćwiczenie powinien dobrać do Twoich potrzeb fizjoterapeuta. Przy pogłębionej lordozie lędźwiowej trening może obejmować również wzmacnianie mięśni brzucha i pośladków oraz ćwiczenia pomagające kontrolować ustawienie miednicy.

Jakich ćwiczeń unikać przy lordozie?

Nie ma listy ćwiczeń zakazanych dla wszystkich osób ze spłyconą lub pogłębioną lordozą. Znaczenie ma przede wszystkim to, jak Twój organizm reaguje na ruch. Nie próbuj na siłę prostować ani pogłębiać naturalnego wygięcia pleców. Intensywne rozciąganie i mocne wyginanie kręgosłupa nie zawsze przynoszą ulgę.

Jeśli ćwiczenie wywołuje ostry ból, drętwienie, promieniowanie bólu do nogi lub osłabienie mięśni, przerwij je i skonsultuj objawy.

FAQ – najczęstsze pytania o lordozę

Czy lordozę da się wyleczyć?

Naturalna lordoza nie wymaga leczenia. Jeśli odczuwasz dolegliwości związane ze zmianą jej kształtu, rehabilitacja może zmniejszyć ból i poprawić sprawność.

Czy lordoza jest groźna?

Sama lordoza nie jest groźna. Jeśli jednak odczuwasz ból, drętwienie lub osłabienie kończyn, skonsultuj się z lekarzem.

Czy zniesiona lordoza szyjna może wrócić?

Tak, czasami odpowiednie ćwiczenia pomagają poprawić wygięcie szyi. Nawet jeśli krzywizna się nie zmieni, rehabilitacja może zmniejszyć Twoje dolegliwości.

Jak spać przy zniesionej lordozie szyjnej lub lędźwiowej?

Wybierz pozycję, w której jest Ci wygodnie. Możesz spróbować spać na boku z poduszką między kolanami lub na plecach z poduszką pod kolanami. Zadbaj też o odpowiednie podparcie szyi.

Czy pogłębiona lordoza lędźwiowa wymaga operacji?

Zwykle nie. Jeśli odczuwasz dolegliwości, najczęściej zaleca się rehabilitację. Operację rozważa się tylko w szczególnych przypadkach.

Przeczytaj również:
Przepuklina krążka międzykręgowego – jak przebiega leczenie?