Kryptosporydioza (Cryptosporidium). Objawy, przyczyny i leczenie

Czym jest kryptosporydioza?

Kryptosporydioza to zakaźna choroba pasożytnicza, którą wywołują wewnątrzkomórkowe pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium. Bytują one głównie w jelicie cienkim. U człowieka wywołują ją głównie dwa gatunki: Cryptosporidium parvum (zarażający także zwierzęta) i Cryptosporidium hominis.

W Polsce kryptosporydioza podlega obowiązkowi zgłaszania. Oznacza to, że lekarz, który podejrzewa lub rozpozna chorobę, przekazuje informację właściwym służbom sanitarnym w ramach nadzoru nad chorobami zakaźnymi. Nie oznacza to dodatkowych obowiązków dla pacjenta.

Czytaj też:
Lamblioza (giardioza) – objawy i leczenie u dzieci i dorosłych

Kryptosporydioza – objawy

Objawy pojawiają się zwykle po 2–10 dniach od zarażenia, średnio po tygodniu. U osób z prawidłową odpornością zakażenie bywa bezobjawowe lub ustępuje samoistnie w ciągu 2–3 tygodni.

Najczęstsze objawy kryptosporydiozy to:

• wodnista biegunka bez domieszki krwi – główny objaw,
• ból lub skurcze brzucha,
• nudności i wymioty,
• gorączka, spadek masy ciała i odwodnienie.

U osób z obniżoną odpornością biegunka bywa obfita i może zagrażać życiu, prowadząc do wyniszczenia.

Jak dochodzi do zarażenia?

Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową (fekalno-oralną), po połknięciu oocyst pasożyta. Oocysty są odporne na standardowe uzdatnianie i dezynfekcję wody, a wykrywano je m.in. w wodach rekreacyjnych.

Najczęstsze źródła zarażenia to:

• skażona odchodami woda oraz żywność, w tym warzywa i owoce,
• kontakt z chorym człowiekiem, np. w żłobku lub szpitalu,
• kontakt z zarażonym zwierzęciem, zwłaszcza młodym bydłem i owcami.

Jak rozpoznać i leczyć kryptosporydiozę?

Rozpoznanie wymaga badań laboratoryjnych, bo objawy nie są charakterystyczne. Metodą z wyboru jest mikroskopowe badanie kału, w którym wykrywa się małe (4–5 µm) oocysty. Pomocne są barwienie metodą Ziehla-Neelsena, testy wykrywające antygeny pasożyta oraz badanie PCR.

W leczeniu najważniejsze są:

• nawadnianie, aby zapobiec odwodnieniu,
• u osób z prawidłową odpornością – lek przeciwpasożytniczy nitazoksanid, stosowany od 1. roku życia,
• u osób z obniżoną odpornością – leczenie antyretrowirusowe odbudowujące odporność (w zakażeniu HIV).

U osób z poważnie osłabioną odpornością leczenie bywa trudne, dlatego ważne są kontrole u lekarza.

Jak zapobiegać zakażeniu?

Profilaktyka opiera się głównie na higienie i bezpiecznej wodzie.

• Myj ręce wodą z mydłem, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety i przed jedzeniem.
• Nie pij nieuzdatnionej wody z jezior, rzek czy strumieni; w razie wątpliwości przegotuj ją lub użyj filtra usuwającego pierwotniaki.
• Pij tylko pasteryzowane mleko i soki, a warzywa i owoce myj wyłącznie bezpieczną wodą.

Jeśli masz obniżoną odporność, zachowaj szczególną ostrożność i skonsultuj się z lekarzem.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o kryptosporydiozę

Czy kryptosporydiozą można zarazić się od drugiej osoby?

Tak. Zakażenie może przenosić się między ludźmi, szczególnie w miejscach, w których łatwo o kontakt z materiałem zakaźnym, np. w żłobkach czy szpitalach.

Jak długo osoba z kryptosporydiozą może zakażać?

Zaraźliwość może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po ustąpieniu biegunki, dlatego ważne jest dokładne mycie rąk i przestrzeganie zasad higieny również po zakończeniu objawów.

Czy można zarazić się kryptosporydiozą podczas kąpieli w basenie?

Tak. Połknięcie wody zanieczyszczonej oocystami Cryptosporidium może prowadzić do zakażenia. Pasożyt jest stosunkowo odporny na chlor stosowany do dezynfekcji wody.

Czy kryptosporydioza może nawracać?

Tak. Przebycie zakażenia nie zawsze zapewnia pełną odporność, dlatego możliwe jest ponowne zakażenie, zwłaszcza przy kontakcie ze skażoną wodą lub żywnością.

Czy po kryptosporydiozie można wrócić do normalnej diety?

Tak, gdy objawy ustępują, można stopniowo wracać do zwykłego sposobu odżywiania. Najważniejsze jest odpowiednie nawodnienie, szczególnie w okresie nasilonej biegunki.

Przeczytaj również:
Biegunka (rozwolnienie). Jak ją leczyć?