MASLD – co to jest? Objawy, przyczyny i leczenie stłuszczenia wątroby

Co oznacza skrót MASLD?

MASLD to skrót od metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, czyli metabolicznie uwarunkowanej stłuszczeniowej choroby wątroby.

Nowa nazwa podkreśla, że choroba rozwija się przede wszystkim na tle zaburzeń metabolicznych, takich jak insulinooporność czy nieprawidłowy metabolizm lipidów. Oznacza to, że niemal wszyscy pacjenci z wcześniejszym rozpoznaniem NAFLD spełniają także kryteria MASLD.

Gdzie można sprawdzić stan wątroby? Bezpłatne badania w aptekach Gemini

MASLD często rozwija się bezobjawowo, dlatego duże znaczenie mają działania profilaktyczne i wczesne wykrywanie choroby.

W odpowiedzi na rosnącą skalę problemu Gemini Polska rozpoczęło współpracę z Opella Healthcare. W jej ramach w wybranych aptekach prowadzone są działania edukacyjne oraz badania przesiewowe w kierunku stłuszczeniowej choroby wątroby.

Przez cały rok w około 170 aptekach można skorzystać z bezpłatnych konsultacji farmaceutycznych, które pomagają ocenić ryzyko MASLD i zwracają uwagę na czynniki sprzyjające rozwojowi choroby. W ramach akcji organizowane są także specjalne tygodnie przesiewowe, podczas których działania edukacyjne są intensyfikowane.

W wybranych lokalizacjach pojawi się również mobilny punkt badań – specjalny bus, w którym można wykonać badanie USG wątroby. Pozwala ono sprawdzić, czy doszło do jej stłuszczenia i czy konieczna jest dalsza diagnostyka.

Dlaczego dochodzi do stłuszczenia wątroby?

MASLD rozwija się stopniowo i zwykle jest efektem współdziałania wielu czynników. Najczęściej dotyczy osób z nadwagą lub otyłością oraz zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak insulinooporność czy podwyższone stężenie lipidów. W takich warunkach wątroba zaczyna gromadzić nadmiar tłuszczu. Dzieje się tak dlatego, że do wątroby trafia więcej kwasów tłuszczowych, niż jest ona w stanie przetworzyć. Jednocześnie nasila się produkcja tłuszczów w samej wątrobie, a ich spalanie i transport są mniej efektywne.

Obecnie przyjmuje się, że choroba nie ma jednej przyczyny. Na jej rozwój wpływają różne czynniki działające równocześnie, m.in. dieta, stan zapalny i zaburzenia mikrobioty jelitowej.

Jakie są objawy MASLD?

MASLD przez długi czas może przebiegać bezobjawowo. To jedna z przyczyn, dla których często jest wykrywana przypadkowo. Jeśli pojawiają się dolegliwości, zwykle są mało charakterystyczne.

Najczęściej obejmują:

• przewlekłe zmęczenie,
• uczucie osłabienia,
• dyskomfort w prawym podżebrzu.

Dopiero w bardziej zaawansowanych stadiach mogą wystąpić objawy typowe dla chorób wątroby. Warto jednak pamiętać, że brak objawów nie oznacza, że choroba nie postępuje.

Kto jest najbardziej narażony na MASLD?

Największe ryzyko dotyczy osób z zaburzeniami metabolicznymi.

MASLD szczególnie często rozpoznaje się u pacjentów, u których współwystępują:

• nadwaga lub otyłość,
• cukrzyca typu 2,
• insulinooporność,
• zaburzenia lipidowe.

Istotne znaczenie ma także styl życia – niska aktywność fizyczna i nadmiar kalorii w diecie sprzyjają rozwojowi choroby. Choć większość chorych stanowią osoby z nadmierną masą ciała, MASLD może występować również u osób szczupłych.

Jak rozpoznaje się MASLD?

Rozpoznanie MASLD opiera się na połączeniu wywiadu, badań laboratoryjnych i badań obrazowych. Lekarz ocenia czynniki ryzyka oraz wyniki badań krwi, w których mogą pojawić się nieprawidłowości dotyczące enzymów wątrobowych, lipidów czy glukozy. Najczęściej wykonywanym badaniem obrazowym jest USG jamy brzusznej, które pozwala wykryć stłuszczenie wątroby. W razie potrzeby stosuje się bardziej zaawansowane metody oceny jej stanu.

MASLD to nie tylko choroba wątroby

Choć zmiany dotyczą wątroby, MASLD ma charakter ogólnoustrojowy.

Może prowadzić do:

• chorób sercowo-naczyniowych,
• cukrzycy typu 2,
• przewlekłej choroby nerek,
• nowotworów.

Największe znaczenie mają powikłania sercowo-naczyniowe, które są główną przyczyną zgonów u pacjentów z MASLD.

Jak przebiega choroba? Od stłuszczenia do zapalenia (MASH)

MASLD obejmuje różne etapy zaawansowania. Na początku dochodzi do prostego stłuszczenia wątroby. U części pacjentów choroba jednak postępuje i rozwija się jej bardziej zaawansowana postać – MASH, czyli stłuszczeniowe zapalenie wątroby związane z dysfunkcją metaboliczną. Szacuje się, że dotyczy ona około 20% chorych. W tej fazie pojawia się stan zapalny i uszkodzenie komórek wątroby, co z czasem może prowadzić do włóknienia. Nieleczona choroba może przejść w marskość, a nawet raka wątrobowokomórkowego. Za progresję odpowiadają złożone procesy, takie jak toksyczne działanie tłuszczów, stres oksydacyjny oraz zaburzenia pracy mitochondriów.

Dlaczego MASLD rozwija się bezobjawowo?

Jednym z powodów jest to, że proces uszkodzenia wątroby przebiega stopniowo. Nagromadzenie tłuszczu w komórkach prowadzi do ich przeciążenia i zaburzeń funkcjonowania, ale przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. W tle rozwija się stan zapalny i stres oksydacyjny, które stopniowo uszkadzają wątrobę.

Dieta i styl życia w MASLD

Styl życia ma największy wpływ na rozwój i leczenie MASLD.

Nadmiar kalorii i dieta bogata w wysoko przetworzoną żywność sprzyjają odkładaniu tłuszczu w wątrobie. Z kolei odpowiednio zbilansowana dieta może spowolnić rozwój choroby. Nie chodzi o jednorazowe zmiany, ale o trwałe nawyki. Znaczenie ma zarówno skład diety, jak i regularność posiłków oraz ogólny bilans energetyczny.

Coraz więcej badań pokazuje też, że dieta wpływa na mikrobiotę jelitową, która odgrywa ważną rolę w MASLD. Zaburzenia jej składu mogą nasilać stan zapalny i wpływać na metabolizm tłuszczów. U osób z tą chorobą obserwuje się mniejszą różnorodność bakterii jelitowych oraz przewagę tych, które sprzyjają jej rozwojowi.

Równie ważna jest aktywność fizyczna. Regularny ruch poprawia wrażliwość na insulinę i wspiera metabolizm, co przekłada się na mniejsze gromadzenie tłuszczu w wątrobie.

Czy MASLD można leczyć?

Obecnie nie ma jednego, standardowego leczenia farmakologicznego MASLD. Podstawą postępowania pozostaje zmiana stylu życia. Największe znaczenie ma stopniowa redukcja masy ciała, wprowadzenie zdrowej diety oraz regularna aktywność fizyczna. Takie działania mogą znacząco poprawić stan wątroby i spowolnić rozwój choroby.

Trwają badania nad nowymi terapiami, które mają wpływać m.in. na stan zapalny, metabolizm lipidów i mikrobiotę jelitową. Ze względu na złożony charakter choroby przyszłe leczenie będzie prawdopodobnie obejmować kilka mechanizmów jednocześnie.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Warto skonsultować się z lekarzem szczególnie wtedy, gdy występują czynniki ryzyka.

Zgłoś się na konsultację, jeśli:

• masz nadwagę lub otyłość,
• chorujesz na cukrzycę,
• masz nieprawidłowe wyniki badań wątrobowych.

Wczesne rozpoznanie pozwala zahamować rozwój choroby i zmniejszyć ryzyko powikłań.