Rana szarpana. Jak prawidłowo z nią postępować?

Jak wygląda rana szarpana?

W przeciwieństwie do rany ciętej rana szarpana ma zwykle nieregularne, poszarpane brzegi. Tkanki mogą być jednocześnie rozerwane i zmiażdżone, a skóra może być częściowo oderwana od podłoża. Rana może mieć różną głębokość, a czasem występuje również ubytek tkanek.

Rany szarpane mogą wyglądać niepozornie, mimo że uszkodzenie sięga znacznie głębiej. Dotyczy to szczególnie palców. Pod niewielką raną może znajdować się uszkodzone ścięgno, nerw, naczynie, staw lub kość.

Czytaj też:
Zakażenie rany. Jak wygląda, jakie daje objawy i jak je leczyć?

Rana szarpana palca – na co zwrócić uwagę?

Przy ranie szarpanej palca trzeba sprawdzić czy można go prawidłowo zginać i prostować, czy zachowane jest czucie oraz czy palec jest prawidłowo ukrwiony. Zaburzenie ruchu lub czucia, bladość, sinienie albo silny obrzęk wymagają pilnej oceny lekarskiej.

Płukanie jest ważniejsze niż „mocny” antyseptyk

Najważniejsze jest dokładne płukanie i mechaniczne oczyszczenie rany. Należy usunąć widoczne zabrudzenia, ziemię, opiłki, fragmenty materiału i inne ciała obce. Do płukania można zastosować jałową sól fizjologiczną lub czystą bieżącą wodę.

Nie ma potrzeby szukania „najsilniejszego” środka dezynfekującego – to mechaniczne usunięcie zanieczyszczeń jest podstawą postępowania.

Jaki antyseptyk do płukania?

Jeżeli potrzebny jest antyseptyk do płukania, można zastosować preparat przeznaczony do ran zawierający kwas podchlorawy (HOCl). Jest on dobrze tolerowany przez tkanki i może być stosowany do oczyszczania ran. Nie należy jednak używać przypadkowych preparatów z podchlorynem – liczy się produkt przeznaczony do kontaktu z raną.

Nie zalewaj świeżej rany spirytusem ani innymi drażniącymi środkami. Woda utleniona również nie powinna być traktowana jako podstawowy sposób oczyszczania rany.

Najpierw płukanie i oczyszczenie. Antyseptyk jest dodatkiem, nie zamiennikiem tych czynności.

Rany kąsane – szczególny rodzaj ran szarpanych

Rany kąsane, czyli powstałe po ugryzieniu przez psa, kota czy człowieka, wymagają szczególnej uwagi. Ząb może przebić skórę i wprowadzić bakterie głęboko do tkanek, jednocześnie powodując ich zmiażdżenie. Mała rana po ugryzieniu wcale nie musi oznaczać małego urazu.

Szczególnie problematyczne są rany kąsane dłoni i palców – mogą obejmować pochewki ścięgien lub stawy.

Co zrobić po pogryzieniu?

Po pogryzieniu ranę należy jak najszybciej bardzo dokładnie umyć i płukać przez około 15 minut wodą z mydłem lub detergentem.

Przy podejrzeniu ekspozycji na wściekliznę WHO zaleca następnie zastosowanie preparatu zawierającego jod lub innego środka o działaniu wirusobójczym. W takiej sytuacji jodopowidon jest więc uzasadnionym wyborem antyseptycznym.

Nie zastępuje jednak dokładnego, 15-minutowego mycia i płukania.

Po pogryzieniu trzeba również ocenić ryzyko zakażenia, sprawdzić szczepienie przeciw tężcowi oraz – zależnie od zwierzęcia i okoliczności – ryzyko wścieklizny. Niektóre rany kąsane wymagają także antybiotykowej profilaktyki.

Kiedy koniecznie do lekarza?

Koniecznie udaj się do lekarza przy:

• głębokich ranach szarpanych,
• ranach miażdżonych,
• dużym zabrudzeniu,
• podejrzeniu ciała obcego,
• uszkodzeniu ścięgna, nerwu, naczynia, stawu lub kości,
• zaburzeniach ruchu lub czucia.

Po każdym pogryzieniu warto skonsultować ranę, szczególnie gdy dotyczy dłoni lub palców.

Najważniejsze na koniec

Nie leczymy rany tym, czym ją przykryjemy. Najpierw trzeba prawidłowo ocenić, wypłukać i oczyścić ranę. Dopiero potem wybieramy dalsze, właściwe postępowanie i opatrunek.

Nawet niewielka rana szarpana palca może kryć poważniejsze uszkodzenie, którego na pierwszy rzut oka nie widać.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o ranę szarpaną

Czym są rany szarpane?

Rany szarpane powstają, gdy skóra i tkanki zostają rozerwane przez tępy lub nieregularny przedmiot. Ich brzegi są zwykle nierówne i poszarpane.

Jak udzielić pierwszej pomocy przy ranie szarpanej?

Jeśli masz ranę szarpaną, zatamuj krwawienie jałowym opatrunkiem, delikatnie oczyść okolicę rany i zabezpiecz ją przed zabrudzeniem.

Czy rana szarpana wymaga szycia?

Rana szarpana może wymagać szycia, zwłaszcza gdy jest głęboka, mocno krwawi, jej brzegi są szeroko rozchylone albo doszło do uszkodzenia głębszych tkanek.

Co zrobić, gdy rana szarpana palca mocno krwawi?

Jeśli rana szarpana palca mocno krwawi, uciskaj ją czystym opatrunkiem przez kilka minut. Jeżeli krwawienie nie ustępuje lub masz problem z poruszaniem palcem, zgłoś się po pomoc medyczną.

Kiedy rana szarpana może być niebezpieczna?

Rana szarpana wymaga pilnej oceny lekarza, jeśli jest głęboka, silnie zabrudzona, powstała po ugryzieniu, krwawienie nie ustępuje albo pojawiają się objawy zakażenia.

Przeczytaj również:
Rana cięta. Jak powstaje, jak się goi i kiedy można ją zszyć?