Semaglutyd. Jak działa?

Semaglutyd – jak działa?  

Semaglutyd to analog ludzkiego glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1). 

Jest to hormon, który odpowiada za:  

• stymulację zależnego od glukozy wydzielania insuliny z komórek β wysp trzustki, co prowadzi do obniżenia poziomu glukozy we krwi;  
• hamowanie wydzielania glukagonu z komórek α trzustki, a co za tym idzie zmniejszenie uwalniania glukozy z wątroby;  
• opóźnienie opróżniania żołądka, a w konsekwencji hamowanie apetytu i zwiększenie uczucia sytości. 

Podstawowe wskazanie do stosowania semaglutydu to cukrzyca typu 2, w której glikemia jest niedostatecznie kontrolowana mimo zastosowania odpowiedniej diety i wysiłku fizycznego. Może być stosowany w monoterapii, np. gdy istnieją przeciwwskazania do stosowania metforminy, lub też w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. 

Semaglutyd jest dostępny w dwóch postaciach: w formie zastrzyków i tabletek. 

Semaglutyd – zastrzyki 

Semaglutyd w formie zastrzyków jest dostępny pod nazwą Ozempic. Jest to roztwór do wstrzykiwań w fabrycznie wypełnionym wstrzykiwaczu.

Lek jest dostępny wyłącznie na receptę. W Polsce Ozempic może być refundowany w ściśle określonych wskazaniach u części pacjentów z cukrzycą typu 2. Kryteria refundacji (m.in. dotyczące dotychczasowego leczenia, wartości HbA1c, BMI oraz ryzyka sercowo-naczyniowego) mogą się zmieniać, dlatego należy je każdorazowo weryfikować w aktualnym obwieszczeniu refundacyjnym lub w aptece.

Preparat Ozempic nie ma wskazań do stosowania w leczeniu otyłości ani jako regulator łaknienia. Niemniej jednak lekarze decydują się czasem na jego zastosowanie poza wskazaniami (off-label), biorąc pod uwagę udokumentowane badaniami działanie redukujące masę ciała. Decyzja taka każdorazowo wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.

Do leczenia otyłości w Unii Europejskiej, w tym w Polsce, jest zarejestrowany semaglutyd w postaci odrębnego preparatu – Wegovy (w zastrzykach).

Wegovy jest wskazany do stosowania u osób dorosłych:

• z otyłością (BMI ≥ 30 kg/m²),
• z nadwagą (BMI ≥ 27 kg/m²) i co najmniej jedną chorobą współistniejącą związaną z masą ciała (np. nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia, cukrzyca typu 2).

Lek podaje się raz w tygodniu w formie wstrzyknięcia podskórnego, zawsze jako uzupełnienie diety redukcyjnej i zwiększonej aktywności fizycznej. Docelowa dawka terapeutyczna w leczeniu otyłości wynosi 2,4 mg raz w tygodniu, a jej osiągnięcie odbywa się stopniowo w celu ograniczenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.

Skuteczność Wegovy potwierdzono w badaniach klinicznych, w których po 68 tygodniach leczenia uzyskiwano średnią redukcję masy ciała rzędu 14-15%, co stanowi istotnie większy efekt niż obserwowany przy dawkach semaglutydu stosowanych w terapii cukrzycy typu 2 (Ozempic).

Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła też pierwszy doustny lek zawierający semaglutyd pod nazwą Wegovy, przeznaczony do leczenia otyłości. Ma on być dostępny w sprzedaży w Stanach Zjednoczonych na początku 2026 r.

Równocześnie trwają zaawansowane badania kliniczne nad kolejnymi doustnymi lekami o podobnym mechanizmie działania, których rejestracja w USA jest rozważana w drugiej połowie 2026 r., jednak decyzje te nie zostały jeszcze formalnie ogłoszone. 

Semaglutyd – tabletki 

Semaglutyd w tabletkach dostępny w Polsce to Rybelsus (na receptę). Ma podobne wskazania przeciwcukrzycowe jak semaglutyd w iniekcjach, ale zakres danych dotyczących korzyści sercowo-naczyniowych różni się między preparatami.

Status refundacji zależy od aktualnej listy refundacyjnej i wskazań.

Według ulotki dawkowanie preparatu Rybelsus jest następujące: 

• dawka początkowa – 3 mg stosowane raz na dobę przez miesiąc, 
• dawka następna – 7 mg stosowane raz na dobę, 
• po miesiącu można zwiększyć dawkę do 14 mg w celu lepszej kontroli glikemii.  

Tabletkę należy przyjąć rano na czczo, popić niewielką ilością wody i odczekać ≥30 minut przed jedzeniem, piciem i innymi lekami doustnymi.

Rybelsus – efekty 

Rybelsus mimo braku wskazań w leczeniu otyłości został zbadany pod kątem obniżania masy ciała. W badaniu, które trwało 26 tygodni, zbadano zmianę masy ciała 703 pacjentów w porównaniu do wartości wyjściowej. Zostali oni podzieleni na grupy, które przyjmowały 7 mg semaglutydu, 14 mg semaglutydu lub placebo.  

Wyniki badania:  

• w przypadku dawki 7 mg średni spadek masy ciała wyniósł 2,3 kg,  
• w grupie przyjmującej semaglutyd w dawce 14 mg masa ciała obniżyła się średnio o 3,7 kg,  
• przy placebo spadek masy ciała wyniósł średnio 1,4 kg.  

Rybelsus – skutki uboczne 

Stosowanie leku może wiązać się z wystąpieniem skutków ubocznych.  

Bardzo często występują: 

• nudności, 
• biegunka, 
• hipoglikemia (przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika).

Często pojawiają się: 

• zmniejszenie apetytu, 
• wymioty, 
• wzdęcia, dyspepsja, ból brzucha, 
• zaparcia, 
• choroba refluksowa, zapalenie żołądka, 
• zmęczenie, 
• nadmierna aktywność lipazy i amylazy. 

Do rzadziej występujących działań niepożądanych zaliczamy m.in.: 

• odbijanie, 
• opóźnione opróżnianie żołądka, 
• przyspieszenie akcji serca, 
• zaburzenia smaku, 
• zmniejszenie masy ciała, 
• nadwrażliwość.

Czy stosowanie regulatorów łaknienia jest bezpieczne dla zdrowia?  

Przeprowadzono wiele badań, w których udowodniono bezpieczeństwo stosowania liraglutydu i semaglutydu. Oba leki skutecznie redukują masę ciała, mają korzystny wpływ na profil lipidowy oraz znacząco zmniejszają ryzyko wystąpienia udaru czy zawału mięśnia sercowego. Mogą jednak wywoływać działania niepożądane, np. nudności, wymioty, biegunkę. Ryzyko hipoglikemii jest niskie w monoterapii, ale rośnie w terapii skojarzonej.

Jeśli chcesz zrzucić zbędne kilogramy, w pierwszej kolejności zadbaj o zmianę stylu życia.  

Leczenie włącza się dopiero wówczas, gdy dieta i aktywność fizyczna nie przynoszą pożądanych rezultatów.  

Przeczytaj również:
Semaglutyd. Czy jest skuteczny na odchudzanie?