38
08 maja 2020

Jak poprawić odporność organizmu?

Sprawny układ odpornościowy to gwarancja zdrowego i długiego życia. Dzięki niemu funkcjonujemy w środowisku, które każdego dnia bombarduje nas niezliczoną liczbą patogenów, czynnikami chemicznymi czy fizycznymi. Również nasza forma psychiczna ma wpływ na jego sprawność. Boimy się wirusów, bakterii czy nowotworów, gdy tak naprawdę podstawowe znaczenie ma stan naszej odporności. Nawet niewinny patogen może zabić, jeżeli system obronny zawodzi. Na szczęście mamy duży wpływ na jego funkcjonowanie. 

Jak działa układ immunologiczny? 

W kontekście układu immunologicznego warto wspomnieć o jego budowie. Za odporność organizmu odpowiada wyspecjalizowana sieć współdziałających ze sobą: 

  • komórek (makrofagi, komórki tuczne, limfocyty),  
  • tkanek (błony śluzowe, skóra),  
  • narządów (grasica, śledziona, węzły chłonne, grudki chłonne), 
  • czynników biologicznych (mediatory stanu zapalnego), 
  • naturalnych odruchów (kaszel, kichanie, biegunka, odruch wymiotny), 
  • swoistych barier (śluz, łzy, kwas solny w żołądku, bakterie mikrobiomu). 

Wszystkie powyższe elementy tworzą tzw. układ odpornościowy. Posiada on zdolność rozróżniania struktur własnych i obcych oraz uczenia się i zapamiętywania. Czyż to nie jest wspaniałe? 

Aby uzmysłowić sobie złożoność tego układu, musimy pamiętać, że jest on wszechobecny w ciele człowieka, a jego funkcja zależy od sprawności pozostałych układów. To sprawia, że obecność w organizmie chorób przewlekłych pogarsza stan odporności.  

Niesprawny system odpornościowy prowadzi do wielu chorób przewlekłych!  

Często do końca nie wiemy, co jest przyczyną, a co skutkiem. Czujemy się źle, leczymy objawy, jednak okazuje się, że są to działania bezskuteczne i niewystarczające. Na szczęście w takich przypadkach z pomocą przychodzi diagnostyka celowana, dzięki której lekarz może przywrócić zachwianą równowagę zdrowotną.  

Co wpływa na odporność organizmu? 

Złożoność mechanizmów odpornościowych i powiązanie z innymi układami sprawia, że prawidłowa odporność zależy od: 

  • uwarunkowań genetycznych,  
  • wieku,  
  • kondycji zdrowotnej,  
  • aktywności fizycznej,  
  • stresu, 
  • diety.  

Przeczytaj również:
10 kroków do poprawy odporności – przepis na sukces!

W kolejnych artykułach szczegółowo omówię wpływ każdego z wymienionych czynników na układ odpornościowy. 

Odporność może zawodzić na jednym lub kilku poziomach, dlatego tak ważne jest rozpoznanie tego, co działa prawidłowo, a co jest zaburzone.  

Pamiętaj! Odporność możemy poprawić w każdym wieku i niezależnie od stanu pacjenta.  

To, jak szybko nastąpi poprawa, zależy od stopnia nasilenia istniejących zaburzeń. Poprawa sprawności układu odpornościowego nawet o kilka procent przekłada się na poprawę jego funkcji, a tym samym – na bezpieczeństwo organizmu.  

Przeczytaj również:
Czy wiek wpływa na naszą odporność?

Co świadczy o nieprawidłowo działającym układzie odpornościowym? 

Odporność większości z nas kojarzy się np. z ilością przebytych przeziębień w ciągu roku. Nic bardziej mylnego. Jest to tylko jeden z kilkudziesięciu objawów nieprawidłowo działającego układu odpornościowego. 

Obecność przynajmniej jednej z poniższych sytuacji powinna skłonić każdego z nas do wykonania badań i sprawdzenia swojej odporności:   

  • występowanie zaburzeń odporności w najbliższej rodzinie, 
  • rozpoznane w przeszłości zaburzenia odporności, 
  • brak śledziony, 
  • obecność chorób takich jak:  
    • cukrzyca, 
    • otyłość,  
    • POCHP,  
    • astma,  
    • rozedma,  
    • nosicielstwo HIV,  
    • nowotwór,  
    • alergia, 
  • obecność chorób autoimmunologicznych, np.  
    • cukrzyca typ 1,  
    • choroba Gravesa-Basedowa,  
    • choroba Hashimoto,  
    • wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG),  
    • choroba Leśniowskiego-Crohna,  
    • stwardnienie rozsiane,  
    • łuszczyca, 
    • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),  
    • sklerodermia, 
    • toczeń rumieniowaty układowy,

Przeczytaj również:
Odporność a choroby autoimmunologiczne

  • nawracające afty, 
  • opryszczka bądź półpasiec w przeszłości lub obecnie, 
  • obecność zmian skórnych:  
    • bielactwo,  
    • ropnie,  
    • brodawki,  
    • pokrzywki,  
    • zapalenie skóry,  
    • kłykciny,  
    • grzybica,  
    • łysienie plackowate,
  • trudniejsze i dłuższe gojenie się ran, 
  • przyjmowanie leków immunosupresyjnych, np. 
    • kortykosteroidów,  
    • przeciwciał mono- i poliklonalnych,  
    • cytostatyków,  
    • interferonów,
  • częste i długo ciągnące się przeziębienia, 
  • przewlekły kaszel, katar lub zapalenie zatok, 
  • zapalenie spojówek, błony śluzowej jamy ustnej, odbytu, upławy, grzybice, 
  • podwyższone CRP lub OB, 
  • nieprawidłowa liczba leukocytów lub płytek krwi w badaniu morfologii krwi, 
  • przebyta sepsa, 
  • przewlekłe stany podgorączkowe lub napady gorączki, bóle lub sztywność stawów, 
  • powiększone węzły chłonne, 
  • nadużywanie alkoholu, 
  • uzależnienie od narkotyków, 
  • nawracające zakażenie dróg moczowych, 
  • przewlekłe biegunki, bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia,  
  • częste przyjmowanie antybiotyków, 
  • stosowanie drastycznych diet, 
  • poronienia lub trudności z zajściem w ciążę, 
  • przewlekły stres, 
  • wychudzenie czy niedożywienie. 

Swoich pacjentów szczególnie uczulam na to, że leczenie choroby podstawowej w dobie zaawansowanej wiedzy medycznej jest niewystarczające.  

Chcesz poprawić swoją odporność? Sprawdź!

Aby zobrazować ten problem, posłużę się przykładem: 

Pacjent z reumatoidalnym zapaleniem stawów często otrzymuje leki immunosupresyjne, których zadaniem jest wyciszenie układu immunologicznego, co w konsekwencji zmniejsza objawy choroby. Często przez to układ immunologiczny jest tak wyciszony, że nie jest w stanie pełnić swojej funkcji. Wtedy pacjent jest narażony na zakażenia wirusowe lub nowotwory. Jednak bez wykonania odpowiednich badań nie jesteśmy w stanie ocenić, czy dawka leku jest odpowiednia, czy np. za duża. Kierowanie się poprawą samych objawów choroby może być złudne. Często taki pacjent otrzymuje dodatkowo wiele innych leków, które niszczą śluzówkę przewodu pokarmowego, zaburzają trawienie i pogarszają odżywienie organizmu w białko i inne substancje odżywcze. Nie mogę nie wspomnieć w tym miejscu o stresie związanym z chorobą i wpływem tego stresu na obniżenie liczby komórek układu odpornościowego.  

Przeczytaj również:
Stres a odporność

Układ immunologiczny człowieka – jak sprawdzić jego funkcjonowanie? 

Nowoczesna medycyna daje nam możliwość dokładnego zbadania układu odpornościowego na wielu poziomach. Badania takie powinny obejmować ocenę: 

  • ogólnych parametrów morfologii i biochemii, 
  • stanu protein w organizmie, 
  • poziomu stanu zapalnego, 
  • stanu jelit i mikrobioty jelitowej, 
  • poziomu odżywienia, 
  • liczby i wzajemnej proporcji komórek układu odpornościowego, 
  • gospodarki hormonalnej. 

Wyniki powinny zostać ocenione przez posiadającego odpowiednią w tym zakresie wiedzę lekarza. Tutaj ważny jest też czas trwania takiej wizyty. Aby szczegółowo omówić badania diagnostyczne i terapię celowaną, potrzebna jest minimum godzinna wizyta u specjalisty. 

Przeczytaj również:
Odporność a choroby autoimmunologiczne
Czy stan jelit ma wpływ na naszą odporność?
Objawy skórne chorób wewnętrznych

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Szczepionka na koronawirusa dla dzieci

Szczepionki dostępne na polskim rynku przeznaczone dla dzieci od 12 roku życia oraz dorosłych to Pfizer BioNTech. Dla osób powyżej…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

Probiotyk dla dorosłego i nastolatka

Dla dorosłego i nastolatka najczęściej wystarczy ten sam preparat. Kierując się wyborem, musimy zwracać uwagę przede wszystkim na liczbę bakterii…

Zobacz więcej

Czy dziecko chore na astmę może przyjmować aspirynę?

Aspiryna (kwas acetylosalicylowy) jest najstarszym, stosowanym po dzień dzisiejszy środkiem przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Aspiryna nie powinna być jednak w…

Zobacz więcej

Jak przyjmować witaminę D?

Witaminę D najlepiej przyjmować razem z posiłkiem ze względu na jej rozpuszczalność w tłuszczach. Zalecana dzienna dawka zależy od wielu…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Czy tran suplementować z witaminą D?

Przede wszystkim należy określić zapotrzebowanie naszego organizmu na witaminę D3. Zazwyczaj u dorosłych są to wartości pomiędzy 800 a 2000…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Artur pisze:

    Gdzie mogę dokładnie zbadać stan mojego układu odpornościowego?

    1. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

      Odporność można sprawdzić wykonując Ocenę Stanu Biologicznego Organizmu lub zestaw badań oceniających różne elementy układu immunologicznego. Wykonuje to prawie każde laboratorium. Wykonanie badań jednak to za mało, należy udać się do lekarza, który potrafi te badania oceniać. Może to być immunolog, alergolog lub każdy inny lekarz. Warunkiem jest to, żeby ten lekarz analizował organizm pacjenta jako jeden system. Tylko holistyczne podejście i poprawa nawet dyskretnych zaburzeń daje szansę na poprawę stanu układu odpornościowego.

  2. Łukasz pisze:

    Dzień dobry. Z powodu alergii przyjmuję stale leki antyhistaminowe, ostatnio czuję się nadmiernie zmęczony. Czy to oznaka osłabionej odporności? Co Pan doktor poleca abym poczuł się lepiej?

    1. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

      Witam serdecznie, przyczyn zmęczenia może być bardzo dużo, od przepracowania, zaburzeń snu, niedoborów żywieniowych, zaburzeń hormonalnych, zaburzeń w proporcji neurotransmiterów, aż do przewlekłych stanów zapalnych, nowotworów. Samo zmęczenie bez innych objawów rzadko jest symptomem zaburzeń odporności. Żeby stwierdzić co jest tego przyczyną należy wykonać badania i dokonać oceny stanu zdrowia tzw. ocena stanu biologicznego organizmu. Oczywiście niektóre leki przeciwhistaminowe mogą powodować uczucie zmęczenia i senności. W takim przypadku zmiany leku powinien dokonać lekarz alergolog. Suplementację zawsze stosujemy po wykonaniu badań (koniecznie należy odstawić na 5-7 dni przed pobraniem krwi przyjmowane suplementy). Po badaniach wiemy czego brakuje i jaka może być tego przyczyna. Zawsze jednak należy skorzystać z porady solidnego lekarza. Nie może to być wizyta kilkunastominutowa.

    2. Farmaceuta pisze:

      Leki antyhistaminowe (zwłaszcza starej generacji) dość często wywołują skutki uboczne w postaci senności. Proszę sprawdzić, czy nie pomoze Panu zmiana leku na taki oparty o chlorowodorek feksofenadyny. Jest to substancja nowej generacji, która dużo rzadziej wywołuje niepożądany efekt zmęczenia i senności.

    3. Paweł pisze:

      Co Pan Doktor sądzi na ten temat?

    4. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

      Decyzję o zmianie leku powinien podjąć lekarz.

  3. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

    Dzień dobry! Przyczyny zmęczenia mogą być różne. Może ono wynikać z zaburzeń snu, przepracowania, zaburzeń hormonalnych, niedoborów żywieniowych, zaburzeń w proporcji neurotransmiterów, aż do przewlekłych stanów zapalnych czy nowotworów. Zmęczenie bez innych objawów rzadko jest symptomem zaburzeń odporności. Aby znaleźć przyczynę zmęczenia należy wykonać badania i dokonać oceny stanu zdrowia tzw. ocena stanu biologicznego organizmu. Należy również pamiętać, że niektóre leki przeciwhistaminowe mogą powodować uczucie zmęczenie i senności. W takim przypadku zmiany leku powinien dokonać lekarz alergolog. Suplementację zawsze stosujemy po wykonaniu badań (koniecznie należy odstawić na 5-7 dni przed pobraniem krwi przyjmowane suplementy). Po badaniach wiemy czego brakuje i jaka może być tego przyczyna. Zawsze jednak należy skorzystać z porady solidnego lekarza. Nie może to być wizyta kilkunastominutowa.

  4. rozsadek pisze:

    W migawkach reklam do góry na tej stronie pisze: masz alergie to może być spadek odporności…?
    To jest nadreaktywność układu odpornościowego a nie obniżonej odporności.

    1. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

      Alergia jest objawem zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego. Pacjent z alergią może mieć różne objawy, np. częste zapalenia oskrzeli, zapalenia płuc, biegunki, bóle brzucha, nudności, zmiany skórne itd… Wiemy, że układ odpornościowy u tego pacjenta nie funkcjonuje prawidłowo. Taka wiedza jest podstawą do dalszej diagnostyki i odpowiedzi na pytanie: czy tylko alergia powoduje wymienione objawy? Może się zdarzyć, że u tego pacjenta wykryjemy np. niedobór immunoglobuliny A (IgA). Jak więc widać, zaburzenia mogą ze sobą współistnieć. Tak, nasilone objawy u osób z alergią mogą sugerować dodatkowe zaburzenia w układzie immunologicznym. Do decyzji lekarza należy, czy kończy diagnostykę na testach alergicznych, czy jednak pokusi się o szerszą ocenę układu immunologicznego. Gdyby nie było takich sytuacji, nie mielibyśmy pacjentów z alergią, którzy np. chorują na nowotwory.

  5. Ewa pisze:

    Panie Doktorze, co dokładnie oznacza zwrot diagnostyka celowana?

    1. dr n. med. Piotr Niedziałkowski pisze:

      Używając tego sformułowania, miałem na myśli wykonanie szczegółowych badań, których zakres zależy od zebranego od pacjenta wywiadu i zgłaszanych dolegliwości. W przypadku oceny stanu odporności powinniśmy ocenić poziomy immunoglobulin, subpopulacje limfocytów, stan odżywienia oraz stan jelit. Sama morfologia i CRP to zdecydowanie za mało, jeżeli pacjent ma objawy.

  6. Beata pisze:

    Najważniejsza jest dieta i dostarczanie sobie odpowiednich elementów do organizmu, nawadnianie się i ruch. Niestety nie zawsze jesteśmy w stanie zapewnić sobie wszystko co potrzebne w diecie, dlatego warto jest zastanowić sie nad suplementacją witamin i innych mikroelementów. Oczywiście wszystko trzeba robić z rozsądkiem, nadmiar również szkodzi.

  7. Jerzy pisze:

    Na mojej opasce parametr odpornosci wynosi 80%.To dobry wynik?

    1. Poradnik Gemini pisze:

      Panie Jerzy, pewnie chodzi o smartband, czyli elektroniczny gadżet do mierzenia aktywności fizycznej. Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ każdy model może brać pod uwagę inne parametry.

Czytaj także
02 czerwca 2020 dr n. med. Piotr Niedziałkowski
23 lipca 2020 mgr farm. Marta Grabowska
02 grudnia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
07 października 2020 mgr farm. Monika Cichocka
29 września 2020 mgr farm. Marta Junowicz
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)