6
16 kwietnia 2021

Spożycie ryb a nieswoiste choroby zapalne jelit

Nieswoiste choroby zapalne jelit są obecnie globalnym problemem zdrowia publicznego, ponieważ obserwuje się w ostatnich latach stale rosnącą częstość ich występowania, w tym zwłaszcza w krajach cywilizacji zachodniej. Nieswoiste zapalenia jelit obejmują dwa główne schorzenia: chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (łac. colitis ulcerosa), które charakteryzują się przewlekłym, idiopatycznym (o nie do końca poznanej przyczynie) i nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego. Chociaż etiologia (tj. przyczyna powstawania) nieswoistych chorób zapalnych jelit wciąż pozostaje w dużej mierze nieznana, ostatnie dowody naukowe wskazują, że indywidualne predyspozycje genetyczne, czynniki środowiskowe, skład i aktywność metaboliczna mikrobioty jelitowej oraz odpowiedź immunologiczna są głównymi czynnikami zaangażowanymi w rozwój tych przewlekłych schorzeń. 

Sposób odżywiania a nieswoiste choroby zapalne jelit 

Jak dobrze wiadomo, obecna dieta znacznie różni się od zwyczajowej diety poprzednich pokoleń, kiedy powszechność występowania nieswoistych zapaleń jelit była znacznie niższa. W zwyczajowej diecie zachodniej dominuje obecnie zwiększone spożycie soli, cukrów prostych, rafinowanych węglowodanów, tłuszczów zwierzęcych, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 oraz żywności typu fast-food w połączeniu z niedostateczną podażą świeżych warzyw, owoców oraz pozostałych produktów bogatych w błonnik pokarmowy. Przypuszcza się, że to przejście do zachodniego modelu żywieniowego prowadzi do zwiększenia stężenia cytokin prozapalnych, wzrostu przepuszczalności jelit i zaburzenia w profilu mikrobiomu jelitowego, sprzyjając jednocześnie wystąpieniu przewlekłego zapalenia jelit o niskim stopniu nasilenia. Literatura fachowa donosi, iż zachodni model żywienia o charakterze prozapalnym jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, jak również choroby Leśniowskiego-Crohna. 

Przeczytaj również:
Jakie są objawy choroby Leśniowskiego-Crohna?
Nieswoiste zapalenia jelit – jak radzić sobie z bólem?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Jak wyleczyć wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Które produkty sprzyjają rozwojowi nieswoistych chorób zapalnych jelit? 

Poniższe produkty spożywane regularnie w dużych ilościach mogą prowadzić do chorób jelit: 

  • Żywność bogata w cukry proste (tj. słodycze i słodkie napoje gazowane), 
  • Żywność obfitująca w rafinowane węglowodany (np. produkty z białej mąki, pieczywo cukiernicze, wyroby ciastkarskie, produkty typu fast food), 
  • Żywność zasobna w izomery trans kwasów tłuszczowych (m.in.: margaryny kostkowe, tłuszcze piekarskie, słone przekąski, wyroby ciastkarskie, produkty typu fast food), 
  • Żywność bogata w cholesterol i tłuszcze zwierzęce (np. mięso czerwone i jego przetwory, smalec), 
  • Oleje roślinne szczególnie zasobne w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 (m.in.: kukurydziany, słonecznikowy, sojowy, krokoszowy, z pestek winogron). 

Które pokarmy chronią przed pojawieniem się nieswoistych zapaleń jelit? 

  • Różnokolorowe warzywa,  
  • Wielobarwne owoce, 
  • Gruboziarniste produkty zbożowe, 
  • Nasiona roślin strączkowych, 
  • Orzechy, nasiona i pestki, 
  • Ryby (w szczególności tłuste gatunki), 
  • Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, 
  • Naturalne fermentowane przetwory mleczne. 

Jakie korzyści zdrowotne wynikają z regularnej konsumpcji ryb w diecie? 

Mowa tu głównie o tłustych gatunkach ryb morskich, wyjątkowo bogatych w długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 – EPA i DHA. Do korzyści związanych z ich spożywaniem należą: 

  • Zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby Leśniowskiego-Crohna – o 46%, 
  • Obniżenie ryzyka rozwoju wrzodziejącego zapalenia jelita grubego – o 25%, 
  • Redukcja ryzyka pojawienia się zespołu metabolicznego – o 29%, 
  • Zmniejszenie obwodu talii (zwłaszcza u osób z nadwagą lub otyłością), 
  • Poprawa profilu lipidowego krwi (spadek poziomu trójglicerydów oraz wzrost stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości HDL w surowicy krwi), 
  • Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego krwi, 
  • Redukcja stężenia glukozy na czczo we krwi (w szczególności u osób otyłych), 
  • Zwiększenie uczucia sytości poposiłkowej i wydłużenie czasu jej trwania.  

Które składniki odżywcze występują w największych ilościach w rybach? 

  • Długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 – EPA i DHA (przede wszystkim – łosoś, pstrąg łososiowy, śledź, makrela, sardynka), 
  • Białko, 
  • Tauryna, 
  • Witamina A
  • Witaminy z grupy B, 
  • Witamina D
  • Witamina E
  • Potas, 
  • Żelazo, 
  • Jod,  
  • Selen, 
  • Astaksantyna (głównie łosoś i pstrąg łososiowy). 

W jaki sposób długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 zawarte w tłustych gatunkach ryb mogą wpływać na przebieg nieswoistych chorób zapalnych jelit? 

  • Zmniejszając proces zapalny w jelitach, 
  • Wywołując i utrzymując kliniczną remisję u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, 
  • Obniżając stężenie cytokin prozapalnych w surowicy krwi, 
  • Zwiększając poziom mediatorów przeciwzapalnych (np. rezolwin, marezyn, defensyn), 
  • Zmniejszając aktywność choroby, 
  • Stymulując gojenie się ran, 
  • Przyspieszając regenerację błony śluzowej jelit, 
  • Wspomagając odbudowę nabłonka jelitowego, 
  • Podnosząc jakość życia chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna. 

Podsumowanie 

  • Spośród czynników środowiskowych ściśle związanych z rozwojem nieswoistych chorób zapalnych jelit dieta odgrywa ważną rolę w modulowaniu mikrobioty jelitowej, a co za tym idzie może mieć terapeutyczny wpływ na przebieg choroby. 
  • Wyniki dotychczas przeprowadzonych badań z udziałem ludzi wykazały, że regularne spożycie ryb (w szczególności tłustych gatunków) w diecie przyczynia się do znacznego obniżenia ryzyka rozwoju choroby Leśniowskiego-Crohna.  
  • Adekwatna podaż długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny Omega-3 – EPA i DHA w diecie (głównie w postaci tłustych gatunków ryb morskich) chroni przed wystąpieniem wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.  
  • Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego zaleca się włączać ryby na stałe do cotygodniowego menu przynajmniej 2 razy w tygodniu, w tym minimum jedna porcja powinna przypadać na tłuste ryby morskie (np. łososia, makrelę lub śledzia). 

Źródła:

  1. Scaioli E., Liverani E., Belluzzi A.: The Imbalance between n-6/n-3 Polyunsaturated Fatty Acids and Inflammatory Bowel Disease: A Comprehensive Review and Future Therapeutic Perspectives. Int J Mol Sci. 2017 Dec 5;18(12):2619. 
  2. Reddavide R., Rotolo O., Caruso M.G., et al.: The role of diet in the prevention and treatment of Inflammatory Bowel Diseases. Acta Biomed. 2018 Dec 17;89(9-S):60-75. 
  3. Tørris C., Småstuen M.C., Molin M.: Nutrients in Fish and Possible Associations with Cardiovascular Disease Risk Factors in Metabolic Syndrome. Nutrients. 2018 Jul 23;10(7):952. 
  4. Marton L.T., Goulart R.A., Carvalho A.C.A., et al.: Omega Fatty Acids and Inflammatory Bowel Diseases: An Overview. Int J Mol Sci. 2019 Sep 30;20(19):4851. 
  5. Mozaffari H., Daneshzad E., Larijani B., et al.: Dietary intake of fish, n-3 polyunsaturated fatty acids, and risk of inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Eur J Nutr. 2020 Feb;59(1):1-17. 
  6. Comeche J.M., Gutierrez-Hervás A., Tuells J., et al.: Predefined Diets in Patients with Inflammatory Bowel Disease: Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2020 Dec 26;13(1):52. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy kosmetyki z filtrem SPF 100 zapewniają lepszą ochronę niż SPF 50+?

Dla wielu osób zaskakująca może być informacja, że zarówno skala wartości SPF, jak i określenia pojawiające się na opakowaniach kosmetyków…

Zobacz więcej

Dlaczego preparaty z monakoliną K nie są dostępne w aptekach?

Monakolina K jest substancją aktywną pozyskiwaną z czerwonego fermentowanego ryżu. Pozytywny wpływ monakoliny K na obniżanie poziomu cholesterolu we krwi…

Zobacz więcej

Angina w upalne dni – czym może być spowodowana?

Wynika to przede wszystkim z gwałtownych zmian temperatury. Gorące letnie dni sprawiają, że chcemy się ochłodzić. Najczęściej sięgamy wtedy po…

Zobacz więcej

Nieprawidłowo przechowywane tabletki antykoncepcyjne – czy tracą skuteczność?

Preparaty zawierające w swoim składzie hormony są wrażliwe na zmiany temperatury. Producenci podają, że nie należy przechowywać tabletek antykoncepcyjnych w…

Zobacz więcej

Podwyższony potas we krwi – co może być przyczyną?

Spożyty dzień przed badaniem alkohol nie powoduje wzrostu poziomu potasu we krwi. Gdyby natomiast, w wyniku nadmiaru alkoholu, doszło do…

Zobacz więcej

Przyjmowanie laktulozy a spożywanie posiłków

Syrop Lactulosum to preparat o działaniu łagodnie przeczyszczającym. Można go stosować na dwa sposoby: przyjąć całą dawkę dobową (zazwyczaj 40-45…

Zobacz więcej

Pantoprazol przyjęty jednorazowo po posiłku

Przyjęcie leku Ranloc Med nie powinno spowodować skutków ubocznych. Proszę jednak pamiętać o stosowaniu leku przed posiłkiem, ponieważ lek przyjęty…

Zobacz więcej

Leczenie kataru u dorosłych

W leczeniu cieknącego kataru zaleca się stosowanie aerozolów do nosa zawierających chlorowodorek oksymetazoliny. Chlorowodorek oksymetazoliny to lek działający obkurczająco na…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
18 marca 2019 mgr farm. Aneta Sara Lis
11 lutego 2022 mgr Ewelina Pietrzak
24 stycznia 2022 mgr Ewelina Pietrzak
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)