Szczepienie przeciw pneumokokom – dla dzieci i dorosłych. Kiedy warto je wykonać?

Szczepienie przeciw pneumokokom – przed czym chroni?

Pneumokoki, czyli Streptococcus pneumoniae, to bakterie, które mogą wywoływać m.in. zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, a także ciężkie zakażenia określane jako inwazyjna choroba pneumokokowa. W jej przebiegu może dojść m.in. do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsy.

Ryzyko ciężkiego przebiegu jest większe przede wszystkim u małych dzieci, osób starszych oraz pacjentów z niektórymi chorobami przewlekłymi i zaburzeniami odporności. Pneumokoki występują powszechnie, dlatego całkowite uniknięcie kontaktu z bakterią nie jest możliwe. Szczepienie pozwala natomiast zmniejszyć ryzyko zachorowania na zakażenia wywoływane przez serotypy pneumokoka uwzględnione w danym preparacie.

W Polsce dostępnych jest kilka szczepionek przeciw pneumokokom. Różnią się m.in. liczbą serotypów, przed którymi chronią, oraz tym, dla jakich grup wiekowych są przeznaczone. 

Nie każda szczepionka jest przeznaczona dla każdej grupy wiekowej, dlatego wyboru preparatu dokonuje się z uwzględnieniem wieku, chorób towarzyszących oraz wcześniejszych szczepień.

Chcesz umówić się na szczepienie? Wybierz aptekę wykonującą szczepienia i dogodny termin wizyty.
Umów szczepienie w aptece Gemini

Czytaj też:
Kalendarz szczepień dziecka. Które z nich są obowiązkowe?

Szczepienie przeciw pneumokokom – kto powinien je wykonać?

Szczepienie jest szczególnie ważne dla osób, u których ryzyko ciężkiego przebiegu choroby pneumokokowej jest większe.

Dotyczy to przede wszystkim:

• małe dzieci,
• osoby w wieku 65 lat i starsze,
• osoby z przewlekłymi chorobami serca, płuc, wątroby lub nerek,
• osoby z cukrzycą,
• osoby z zaburzeniami odporności,
• osoby bez śledziony lub z zaburzeniami jej funkcji,
• osoby z implantem ślimakowym lub wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego.

Szczepienie przeciw pneumokokom u dzieci

W Polsce szczepienie przeciw pneumokokom należy do szczepień obowiązkowych dzieci i jest bezpłatne w ramach Programu Szczepień Ochronnych. Szczepienia rozpoczyna się po ukończeniu 6. tygodnia życia.

U zdrowych dzieci stosuje się schemat 2+1: dwie dawki w pierwszym roku życia oraz dawkę uzupełniającą w drugim roku życia. Dzieci urodzone przedwcześnie oraz dzieci należące do wybranych grup ryzyka są szczepione według schematu 3+1, obejmującego trzy dawki podstawowe i jedną dawkę uzupełniającą.

Szczepienie przeciw pneumokokom u dorosłych

U dorosłych szczepienie jest szczególnie zalecane osobom starszym oraz pacjentom z chorobami przewlekłymi lub zaburzeniami odporności. Zalecenia obejmują m.in. osoby w wieku 65 lat i starsze oraz osoby w wieku 19-64 lat należące do grup zwiększonego ryzyka.

Nie musisz czekać do 65. roku życia, jeśli masz chorobę lub inne czynniki zwiększające ryzyko ciężkiego zakażenia. W takiej sytuacji warto omówić szczepienie z lekarzem i dobrać preparat do Twojego stanu zdrowia oraz wcześniejszych szczepień.

Osoby w wieku 65 lat i starsze ze zwiększonym ryzykiem choroby pneumokokowej mogą otrzymać szczepionkę bezpłatnie (100% refundacji). Dotyczy to m.in. pacjentów z przewlekłymi chorobami serca, płuc, wątroby lub nerek, cukrzycą, zaburzeniami odporności czy po usunięciu śledziony.

Szczepienie na pneumokoki – ile dawek?

Liczba dawek zależy od wieku, stanu zdrowia, zastosowanego preparatu oraz wcześniejszych szczepień.

U zdrowych dzieci podstawowy schemat obejmuje 3 dawki, czyli 2 dawki podawane w pierwszym roku życia i trzecią dawkę w drugim roku życia. U wcześniaków oraz dzieci z wybranych grup ryzyka stosuje się 4 dawki – trzy podstawowe i jedną uzupełniającą.

U dorosłych nie ma jednego schematu odpowiedniego dla wszystkich pacjentów. W zależności od wieku i wcześniejszych szczepień może wystarczyć jedna dawka szczepionki skoniugowanej, natomiast u części osób stosuje się szczepienie sekwencyjne z wykorzystaniem szczepionki skoniugowanej i polisacharydowej.

Jeśli wcześniej otrzymałeś szczepionkę przeciw pneumokokom, poinformuj o tym osobę przeprowadzającą kwalifikację do szczepienia. Pozwoli to ustalić, czy potrzebujesz kolejnej dawki i jaki odstęp powinien zostać zachowany.

Szczepienie przeciw pneumokokom – skutki uboczne

Szczepionki przeciw pneumokokom są na ogół dobrze tolerowane. Najczęściej pojawiają się łagodne reakcje w miejscu podania lub krótkotrwałe objawy ogólne.

Po szczepieniu mogą wystąpić:

• ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia,
• gorączka,
• rozdrażnienie u dzieci,
• zmniejszenie apetytu,
• senność lub przejściowe pogorszenie samopoczucia,
• ból mięśni lub głowy.

Szczepionka na pneumokoki – przeciwwskazania

Szczepienie przeciw pneumokokom jest przeciwwskazane przede wszystkim u osób, u których po wcześniejszym podaniu danego preparatu wystąpiła ciężka reakcja alergiczna lub które mają nadwrażliwość na jego składnik.

Jeśli w dniu szczepienia masz ostrą chorobę przebiegającą z gorączką, wykonanie szczepienia może zostać odroczone. Poinformuj osobę przeprowadzającą kwalifikację o chorobach przewlekłych, przyjmowanych lekach i wcześniejszych szczepieniach, ponieważ wybór preparatu i schematu może zależeć od Twojej sytuacji zdrowotnej.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o szczepienie przeciw pneumokokom

Ile kosztuje szczepionka na pneumokoki?

Cena zależy od rodzaju preparatu, poziomu refundacji oraz miejsca wykonania szczepienia. Jeśli chcesz poznać aktualną cenę i zarezerwować szczepionkę w wybranej aptece, możesz skorzystać z Recepta Gemini.

Czy szczepionka przeciw pneumokokom jest refundowana?

Tak. U dzieci szczepienie jest bezpłatne w ramach obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych. U dorosłych refundacja zależy od wieku, wskazań i rodzaju szczepionki, a osoby od 65. roku życia z grup ryzyka mogą otrzymać bezpłatny Prevenar 13. Warto pamiętać, że lista refundacyjna może się zmieniać, a wraz z nią mogą zmieniać się zasady refundacji poszczególnych preparatów.

Czy szczepienie przeciw pneumokokom jest obowiązkowe?

Tak. W Polsce szczepienie przeciw pneumokokom należy do szczepień obowiązkowych dzieci i jest finansowane z budżetu państwa.

Czy dorosły powinien zaszczepić się przeciw pneumokokom?

Szczepienie jest szczególnie zalecane osobom w starszym wieku oraz dorosłym z chorobami przewlekłymi lub zaburzeniami odporności. Możesz dzięki niemu zmniejszyć ryzyko ciężkich zakażeń pneumokokowych i ich powikłań.

Ile dawek szczepionki na pneumokoki potrzebuje dorosły?

Nie ma jednego schematu dla wszystkich dorosłych – liczba dawek zależy od wieku, stanu zdrowia, rodzaju szczepionki i wcześniejszych szczepień. W niektórych przypadkach wystarczy jedna dawka szczepionki skoniugowanej, a w innych zalecany jest schemat obejmujący dwa różne preparaty.

Jak długo działa szczepionka na pneumokoki?

Czas utrzymywania się ochrony zależy od zastosowanego preparatu, wieku pacjenta i schematu szczepienia. O potrzebie kolejnej dawki decyduje się na podstawie aktualnych zaleceń oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej.

Czy można zaszczepić się przeciw pneumokokom w aptece?

Tak. Szczepienie przeciw pneumokokom jest dostępne w aptekach realizujących szczepienia dla osób dorosłych, a w zależności od preparatu i wskazania może być w całości lub części finansowane ze środków publicznych.

Czy szczepienie przeciw pneumokokom chroni przed zapaleniem płuc?

Szczepionki przeciw pneumokokom mogą chronić przed zapaleniem płuc i innymi zakażeniami wywoływanymi przez typy wirusa objęte danym preparatem. Nie chronią jednak przed wszystkimi przyczynami zapalenia płuc.

Przeczytaj również:
Szczepienia w aptekach. Kto może się zaszczepić i jakie szczepionki są dostępne?