Zespół Aspergera. Czym różni się od autyzmu?

Zespół Aspergera – objawy

Termin ten pochodzi od nazwiska lekarza pediatry Hansa Aspergera. Opisał on przypadki kliniczne, w których dzieci zachowywały się podobnie i miały wspólne cechy osobowości.

Na zespół Aspergera mogą wskazywać:

• późny rozwój dojrzałości społecznej i myślenia społecznego;
• nietypowe zachowania na każdym etapie rozwoju;
• trudności w nawiązywaniu bliższych kontaktów z rówieśnikami;
• trudności w komunikacji, dialogu;
• nietypowe brzmienie mowy (np. akcent, intonacja);
• bogate słownictwo jak na swój wiek;
• trudności w wyrażaniu swoich emocji i panowania nad nimi;
• silne zainteresowanie konkretną tematyką; powtarzające się zaangażowanie w daną aktywność;
• zaburzenia uwagi;
• brak empatii;
• trudności w nauce;
• niezdarność, słaba koordynacja ruchowa;
• zaburzenia nastroju – stany lękowe, niepokój;
• zaburzenia odżywiania – dziecko odmawia jedzenia o określonej konsystencji lub fakturze;
• nadwrażliwość na hałas, dotyk, fakturę lub zapach.

U dzieci i osób dorosłych z zespołem Aspergera nie występują widoczne cechy fizyczne, które mogłyby świadczyć o jakimkolwiek zaburzeniu. Pojawiają się jedynie nietypowe reakcje i zachowania.

Zespół Aspergera a autyzm 

Według aktualnej klasyfikacji zespół Aspergera jest zaliczany do zachowań ze spektrum autyzmu. Jest to spowodowane zbieżnością objawów, które pojawiają się także w spektrum autyzmu. Wyróżnia się jednak kilka różnic: 

• Trudności z mówieniem – pojawiają się w spektrum autyzmu, ale w zespole Aspergera nie obserwuje się takiego objawu;
• Niskie IQ – charakterystyczne dla spektrum autyzmu; osoby z zespołem Aspergera wręcz przeciwnie, często mają wysokie IQ; 
• Niezgrabność w zadaniach manualnych – osoby ze spektrum autyzmu mają trudność z posługiwaniem się np. długopisem; w zespole Aspergera ten objaw występuje rzadziej;
• Obsesyjne zainteresowanie danym tematem – pojawia się w spektrum autyzmu; osoby z zespołem Aspergera także mogą wykazywać takie zainteresowanie, jednak często to zainteresowanie ma więcej sensu.  

Diagnoza zespołu Aspergera

Zespół Aspergera może zostać zdiagnozowany u osób w różnym wieku, które z przeróżnych powodów wcześniej nie zostały poddane obserwacji i badaniom. Najczęściej diagnoza pojawia się u dzieci w wieku 8-11 lat.

Dziecko z zespołem Aspergera dostrzega, że komunikacja z innymi dziećmi w szkole jest dla niego trudnością. Porozumiewanie się z członkami rodziny nie sprawia już takiego problemu. Nie podziela ono zainteresowań swoich rówieśników. Unika zabaw z nimi lub przeciwnie, bywa natrętne i dominujące. Nierzadko nauczyciele i wychowawcy zauważają pewne odstępstwa od normy w zachowaniu dziecka, tj. brak zrozumienia reguł obowiązujących w społeczeństwie, ale też brak rozumienia danej sytuacji. Dziecko z zespołem Aspergera nie radzi sobie z własnymi emocjami. Ma szeroką wiedzę na tematy, które je interesują. Jednocześnie uwidaczniają się trudności w nauce. 

Zespół Aspergera – przyczyny

Zespół Aspergera nie jest dziedziczny (ale można odziedziczyć predyspozycje do jego wystąpienia). Jego przyczyny nie zostały jeszcze do końca poznane. Badacze uważają, że mogą to być:

• późny wiek ojca (po 40. roku życia),
• drobne uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,
• toksoplazmoza,
• infekcje mózgowe,
• problemy okołoporodowe lub tuż po narodzinach,
• mutacje genetyczne.

Zespół Aspergera u dorosłych

Diagnoza zespołu Aspergeraa może zostać postawiona nawet u osób dorosłych. Powinna zostać potwierdzona przez kilku specjalistów, np. lekarza psychiatry, psychologa, logopedy. Jest to konieczne, aby wykluczyć inne choroby, zaburzenia psychiatryczne. Podczas stawiania diagnozy specjalista ocenia objawy, które mogły pojawić się w wieku dziecięcym. Ich występowanie znacznie zwiększa prawdopodobieństwo postawienia prawidłowej diagnozy.  

Zespół Aspergera u dorosłych nie jest zaliczany do chorób. Podobnie jak u dzieci i nastolatków, zaliczany jest do spektrum autyzmu o łagodnym stopniu nasilenia. U osób dorosłych przez długi czas mogą nie ujawniać się objawy lub dorosły może je skutecznie maskować.

Objawy jakie mogą się pojawić u osoby dorosłej to: 

• wycofanie społeczne, 
• brak umiejętności w nawiązywaniu więzi, 
• zmienne nastroje, 
• zachowania kompulsywne, 
• zaburzenia pamięci i koncentracji.  

Kobiety z zespołem Aspergera są diagnozowane później niż mężczyźni czy chłopcy. Mogą mieć inne objawy, które utrudniają diagnostykę. Lepiej radzą sobie też z dopasowaniem się do społeczeństwa. Kobiety z zespołem Aspergera określa się jako osoby wysokofunkcjonujące. Często nie mają widocznych problemów z komunikacją, emocjami i podtrzymywaniem relacji. Zazwyczaj zauważa się odstępstwa od normy w formie nieadekwatnej reakcji do sytuacji, np. złość występująca po niedużym nieporozumieniu. Zazwyczaj osoby wysokofunkcjonujące rozwijają specyficzne hobby, któremu poświęcają wiele czasu. Ich zainteresowania są często użyteczne i te osoby rozwijają je w sposób profesjonalny.  

Terapia Zespołu Aspergera

Jest zależna od występujących objawów, zachowań i cech indywidualnych.

Do metod terapeutycznych zespołu Aspergera należą:

• terapia behawioralna – polega na zmianie dotychczasowych zachowań na inne, które są oczekiwane przez społeczeństwo i które uznawane są za prawidłowe.; jej celem jest jak najlepsze przystosowanie osoby z zespołem Aspergera do samodzielnego życia;
• terapia integracji sensorycznej (SI) – ma na celu polepszenie reakcji ciała na bodźce zewnętrzne (hałas, dotyk, smak itp.);
• terapia kognitywna – zakłada, że każdy człowiek rozwija się według ściśle określonych schematów; skupia się na odbudowie tych funkcji, aby osoba z zespołem Aspergera mogła rozwijać się prawidłowo;
• terapia metodą behawioralno-poznawczą – polega na zmianie schematów myślowych;
• trening umiejętności społecznych – polega na nauce zachowania się w różnych sytuacjach życiowych.

Przeczytaj również:
Autyzm u dorosłych. Czy mężczyźni są bardziej narażeni?